Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Ik heb nooit een bestemming gehad'

Home

HANS NAUTA

Zwieriger dan de machtige vrouw die ze in 'Borgen' speelt, blikt actrice Sidse Knudsen vooruit op het derde seizoen van de succesvolle serie. 'Birgitte blijft dit keer dichter bij zichzelf.'

Door de openstaande deur drijft dat verfijnde Engels de hotelgang op waarmee de Deense premier Birgitte Nyborg in de dramaserie 'Borgen' haar internationale gasten ontvangt. Actrice Sidse Babett Knudsen leerde zo spreken toen ze een deel van haar jeugd in Tanzania doorbracht. Soms memoreert ze haar lerares Miss Mathews in interviews.

Binnen blijkt Knudsen losser en zwieriger dan de machtige vrouw aan wie ze haar wereldwijde bekendheid dankt. Een onzichtbaar stukje kauwgom gaat onophoudelijk heen en weer. De trompetmouwtjes zouden aandacht trekken als Knudsen niet zo'n langwerpige ring droeg, het soort dat op rockfestivals wordt verkocht.

Eigenaardig, zegt ze, hoe tv-personage en werkelijkheid door elkaar kunnen lopen. "In het buitenland zien ze me soms meer als premier dan als actrice. Laatst werd ik in Schotland geïnterviewd door een politicus en gingen we na afloop op de foto. Wie weet hang ik nu op kantoor naast het portret met Obama."

Borgen, vernoemd naar het parlementsgebouw in Kopenhagen, is geïnspireerd op 'The West Wing', maar omdat Denen volgens Knudsen nooit een strikt politieke serie zouden bekijken, werden de politieke verwikkelingen voorzien van persoonlijke verhaallijnen. Aanvankelijk was het de bedoeling om het Amerikaanse hoge tempo over te nemen. Maar de snelle, spitse, intelligente dialogen moesten ingekort. "Bij de eerste opnames bleek de studio namelijk te klein. We hadden geen West Wing om eindeloos pratend in rond te dwalen."

Is het mogelijk om jezelf te blijven als je macht wil krijgen en behouden? Kun je een carrière hebben en tegelijkertijd voor je gezin zorgen? Kijkers van Zuid-Korea tot Brazilië zijn geboeid door die kernvragen, en vinden Nyborg inspirerend als leidinggevende vrouw. De serie is ook een succes in de VS: horrorschrijver Stephen King noemde Borgen het beste dat hij in 2012 op tv zag.

Eerder gaf Knudsen een eenvoudige verklaring voor het succes van Deense series als 'The Killing' en Borgen: goed geschreven verhalen, met sterke karakters en dialogen. In het Deense productiemodel, ooit afgekeken van de Amerikanen, is de visie van de schrijver allesbepalend. Bij Borgen is dat Adam Price. Knudsen voelt zich goed bij dat model.

"Iedereen luistert naar de hartslag van één persoon: een regisseur of schrijver die zichtbaar houdt wat we aan het maken zijn. Adam bleef bereikbaar tijdens de opnames waardoor we zeker wisten dat we op dezelfde golflengte zaten. Dat is onmogelijk als je te maken hebt met kamers vol naamloze betrokkenen. Ik zou niet meewerken aan een project dat het resultaat is van de samenwerking tussen twintig mensen."

Zowel Price als Knudsen wilden zichzelf niet herhalen in seizoen drie. Knudsen noemt seizoen drie een nieuwe reis, en vat die samen in vet Amerikaans: "Borgen 3: This time it's personal".

De verkiezingen die Birgitte Nyborg aan het eind van seizoen twee uitschreef, heeft ze verloren. Tweeënhalf jaar later heeft ze zo'n hoge functie in het bedrijfsleven dat ze met de helikopter bij een bespreking arriveert. Ze kent de weg in Hongkong, dat zie je aan de ontspanning waarmee ze er wandelend boodschappen doet. De man die haar verrast in het hotel, blijkt een nieuwe liefde. Of ze gelukkig is? Het van Dante geleende motto van de eerste aflevering suggereert van niet: 'Halverwege de reis van ons leven, bevond ik mij in een donker bos'.

"Birgitte gaat terug naar het prille begin, waarin er nog geen politieke partij is. Ze worstelt opnieuw met idealisme en realiteit, alleen op een ander niveau dan als premier. Als de buitenwereld aanhaakt worden de cirkels groter, maar ze blijft dit seizoen dichter bij zichzelf."

Hoe verhouden Birgitte en Sidse zich tot elkaar? "Het is altijd moeilijk te zeggen waar de rol ophoudt en jij begint. Het karakter ontstaat hierboven, in je verbeelding of inspiratie. Natuurlijk gebruik ik elementen van mezelf: dromen of herinneringen, ideeën over hoe het zou zijn in haar wereld. Dat alles bundelt zich."

"Ik vraag me altijd af of een personage humor heeft. Birgitte heeft niet geweldig veel humor, maar ze kan sarcastisch zijn. In de ondertiteling valt misschien niet op hoe grappig ze is tegen haar zoontje, en ook met Kasper, de voorlichter die als een zoon is. Ik hou erg van haar taal. Geweldig om achter een bureau te zitten en al die woorden uit de krant eruit te kunnen gooien."

Vereist het een andere aanpak, om Birgitte als vrije zakenvrouw te spelen? "Het spel zit denk ik besloten in de situatie. Het is interessant om na te denken over wat er met je gebeurt nadat je het land hebt geleid. Wat hou je daar aan over? Misschien vooral een leegte. Alles wat erna komt is niet zo extreem belangrijk. Birgitte krijgt de kans om na te denken en iets nieuws te ontdekken."

Knudses hotelkamer kijkt uit over Antwerpen. De locatie herinnert aan de wintervertelling van de Deense schrijver Karen Blixen die ze publiekelijk heeft voorgelezen, enkele jaren voordat Borgen op haar pad kwam. 'De jongeman met de anjer' speelde zich namelijk af in een 'proper, fatsoenlijk logement' in Antwerpen, en ging over wat roem doet met een kunstenaar.

"Ik herinner me het als een essentieel ironisch verhaal over de rusteloze ziel van de kunstenaar. Blixen bespot de lijdende artiest. Het gaat over een schrijver die een fantastisch werk heeft afgeleverd, gestoeld op zijn ervaringen met armoede. Nu is hij succesvol en rijk. Hij beklaagt zich: ik heb alles, zekerheid, succes. Hoe kan ik in vredesnaam nog schrijven nu ik geen outsider meer ben? Er zit iets waarachtigs in die vraag. Als je geen toegang hebt tot je basale stem, of hoe je inspiratie ook noemt, kun je dan voortaan de boel neppen? Moet je doen alsof, of vind je een nieuwe weg? Het verhaal eindigt in een discussie met God. Die biedt wat leed aan ter inspiratie, en zet hem dan op zijn plek. Hij zegt: Je bent een kunstenaar, hou je mond en schrijf."

Van begin af aan wist Knudsen (1968) dat ze actrice wilde worden. Na de middelbare school ging ze naar Parijs, waar ze werd aangenomen op de theaterschool Theatre de l'Ombre, gericht op fysiek experimenteel theater. Ze schreef er het toneelstuk 'De lege stoel' met maar één rol: God, die gespeeld door Knudsen een vrouw was. Niet de rusteloze mens, maar God wist niet wat hij verder moest met haar bestaan. "Ik speelde een werkloze God. Ik hield alles in leven, maar had niets meer om uit te vinden, en niemand stelde mij nog vragen. Mijn God speelde een spel met zichzelf: ze streefde naar iets onbereikbaars, namelijk haar eigen creatie worden."

Het stuk was nogal filosofisch, zegt Knudsen met zelfspot. "Opzettelijk, want in Frankrijk zagen ze me als een Viking: ik was lichamelijk in de omgang, maakte dingen stuk en was luidruchtig. Ik wilde laten zien dat ik intellectueel kon zijn, dat ik uit het land van Kierkegaard kwam. Onbedoeld werd het een komedie."

Want al bij de eerste woorden lachte het publiek om haar dikke Franse accent. Het gebeurde daarna vaker dat ze grappig werd gevonden als ze serieus wilde zijn. Eerst was dat teleurstellend, later leerde ze het als een talent te gebruiken. In Denemarken werd ze vooral bekend door komische films.

Ze is die handicap kwijtgeraakt. Omdat haar bereik als actrice groter is geworden, zijn de toespraken van premier Nyborg ontroerend en overtuigend, en niet onbedoeld grappig.

De schrijver in het verhaal van Blixen werd ingehaald door zijn succes. Net als Knudsen, zou je kunnen zeggen, die niet meer hoeft te dromen van Hollywood omdat Amerika al kijkt naar wat ze in Denemarken maakt. Wat zijn haar ambities?

"Mijn wens is om met getalenteerde mensen te werken, en daarvan zijn er veel in Hollywood. Als Borgen daar deuren opent, ga ik vast op de uitnodigingen in. Maar net zo lief werk ik in Europa. Nu is de Oostenrijkse regisseur Michael Haneke mijn grote held. Ik heb nooit een bestemming gehad. Nooit daarginds willen zijn. En wat ik wil spelen herken ik pas als ik het lees."

Derde seizoen
Het derde seizoen van de tv-serie Borgen verschijnt 28 mei op dvd bij Lumière, maar ligt vanaf vandaag al in de Volkskrant-webshop. In juni zendt de Vara het tweede seizoen uit op tv. Borgen speelt zich af rond het Deense parlement. De serie toont het spel tussen machthebbers, voorlichters en journalisten, en is daarom ook populair aan het Binnenhof. De herkenbaarheid wordt vergroot doordat ook in Denemarken coalitievorming belangrijk is. Borgen stelt ethische vragen aan de orde, en laat zien hoe moeizaam carrière en privéleven soms samengaan. In de eerste twee seizoenen speelde actrice Sidse Babett Knudsen premier Nyborg.

'Ik hou van de taal van Birgitte. Heerlijk om achter je bureau al die woorden uit de krant eruit te gooien.'

Deel dit artikel