Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Het ontbreekt ons hier aan empathie'

Home

INTERVIEW | JOOST VAN VELZEN

Blijf dromen, dat is dit weekeinde het thema van het 'Writers Unlimited Winternachten Festival 2012' waar schrijvers uit binnen- en buitenland bij elkaar komen. Schrijver en mede-organisator van het festival Vamba Sherif vertelt over zijn eigen dromen en idealen.

Met die hoed op, die jas aan en die niet aflatende glimlach is de kleine Afrikaan een opvallende verschijning in de hal van het erg saaie Novotel in Den Haag. Alles is er voor elkaar: in de strakke met skai beklede stoelen pak je zo overal wifi uit de lucht. Er is een kinderhoek, zonder kinderen maar mét alles erop en eraan. De toiletten zijn bijna te schoon om gebruik van te maken en het personeel achter de bar is zo teruggetrokken en dienstbaar, dat we geen van beiden uit onszelf een tweede bakje koffie durven te bestellen. Misschien bedoelt Vamba Sherif dit wel met een Nederland dat het zo goed heeft, dat het nog slecht met ons kan aflopen.

'Keep on dreaming' is het thema van Winternachten. Waarom juist dit onderwerp?
"Je moet iets hebben dat tot de verbeelding spreekt en zo kwamen we op de Arabische Lente. Je kunt dat 'Keep on dreaming' op verschillende manieren interpreteren: het wordt vaak uitgesproken als een soort hoop, maar je kunt keep on dreaming ook met cynisme uitspreken, schamperend. En daar zit iets in, want aan iedere droom kleeft ook twijfel. Daar is de Arabische Lente natuurlijk een goed voorbeeld van, omdat die immers alle kanten op kan. Niemand weet hoe het afloopt. Met schrijven is het al net zo: ik word als schrijver voortdurend geplaagd door twijfel."

Hoe werkt dat dan bij u?
"Ik had het idee voor mijn boek 'De Getuige' al jaren in mijn hoofd, maar het lukte me maar niet om het op de juiste manier op te schrijven. Dat heeft ongetwijfeld met van alles te maken, maar toch vooral met het feit dat je in je leven niet alleen met een boek bezig bent, maar nu eenmaal ook met heel veel andere zaken. Maar weet je: twijfel is goed. Onno, de hoofdpersoon in De Getuige, maar ook de anderen in het boek, twijfelen ook voortdurend. Wie moet ik geloven? Wat is goed en wat is fout? Wie kan ik vertrouwen? Gaat het wel de goede kant op met Onno's bekeerde zoon Harry? Twijfel hoort in de literatuur te zitten. Het zet de lezer aan tot nadenken. Daarom eindigt een roman volgens mij ook nooit. Als een roman eindigt, begint het voor de lezer pas."

Wat zit er nog meer in uw roman behalve twijfel?
"Het moest bovenal een urgente en actuele roman worden. Maar ik wilde ook dat hij anders werd. Afrikaanse romans zijn vaak geschreven vanuit het perspectief van een kind. Een kindsoldaat vaak. Mijn uitgangspunt is nu eens geweest om de problematiek die op het moment in de wereld speelt vanuit een blanke, Nederlandse man te beschrijven. Volgens mij is dat aardig gelukt. De problemen komen bij hoofdpersoon Onno letterlijk de huiskamer binnen."

Die problemen hebben onder meer te maken met oorlog en islamitisch extremisme. Had u dit boek ook zonder uw achtergrond geschreven?
"Onmogelijk. Ik zie dit boek als mijn geschenk aan Nederland. Ik hoop dat dit boek empathie opwekt. Want dat is volgens mij het grootste probleem vandaag de dag in Nederland: het ontbreekt ons aan empathie."

Dat is toch ook logisch? Wie het goed heeft, hoeft zich minder snel om anderen te bekommeren.
"Dat is waar. Toen wij in Koeweit woonden, hadden we een privé-kok, en overal was airco. Een luxe leventje. Met die welvaart verdween mijn engagement als sneeuw voor de zon. Maar pas op: dat zorgeloze leven kan zo ophouden. Toen de Iraakse dictator Saddam Hoessein Koeweit totaal onverwachts binnenviel, waren we binnen enkele maanden alles wat we hadden weer kwijt. Alles!"

Alles kwijt, engagement terug?
"Ik leerde dat het leven bestaat uit momenten. En dat je het beste moet zien te halen uit de momenten die je op dát moment hebt. Ik ben geen pessimist, maar wij zijn ons daarvan te weinig bewust. Misschien moeten er wel mensen zijn die ons eraan herinneren dat niets vanzelfsprekend is. Wie dat zouden moeten zijn? Schrijvers! Zoals ik."

Moet literatuur een boodschap hebben?
"Niet altijd. Lang niet altijd, zelfs. Maar de multi-culturele discussie kun je niet uit de weg gaan. Het is tijd om stil te staan bij het Nederland van nu. Dit kan zo niet doorgaan."

In uw boek zegt hoofdpersoon Onno op zeker moment tegen zijn tot moslim bekeerde zoon: "Het is niet aan jou of aan mij om de wereld te veranderen, om de koers van de wereld te wijzigen. Dat kunnen we niet." Is dat niet precies zoals de meeste mensen in Nederland denken?
"Zeker, maar als we het debat niet blijven voeren, gaat dat gebrek aan empathie waar ik het net over had op een gegeven moment over in haat. Kijk, de verzuiling is hier in de verte nog te zien - kijk maar naar het omroepbestel- maar het wordt minder, het verdwijnt. Dat merk je aan alles. Daarom is het nu het juiste moment om een nieuwe toekomst op te bouwen. Met iedereen."

Vamba Sherif: De getuige. Babel & Voss uitgevers, Amsterdam. ISBN: 9789490950026. Prijs:€ 17,95

Vamba Omar Sherif: een oeuvre ontstaan uit woelige achtergronden
Vamba Omar Sherif (Kolahun, Liberia, 1973) komt uit een intellectueel milieu en spreekt en schrijft in meerdere talen. De jonge Sherif vlucht met zijn familie vanuit het door oorlog getroffen Liberia naar Koeweit, waar zijn vader universiteitsprofessor wordt. Daar leert Sherif Arabisch en hij maakt er kennis met de Afrikaanse, Engelse en Arabische literatuur. Als de Iraakse despoot Saddam Hoessein Koeweit binnenvalt in 1991, vlucht de familie naar Syrië. Van daaruit vestigt Sherif zich twee jaar later in Nederland, waar hij rechten gaat studeren. In die tijd begint hij te schrijven over zijn jeugdervaringen. Sherif debuteert in het Engels met de 'Liberiaanse' roman 'The Land of the Fathers' (in het Nederlands vertaald als 'Het land van de vaders').In 2003 volgt 'Het koninkrijk van Sebah', over een Afrikaanse familie in Nederland. Tijdens een bezoek aan zijn geboorteland Liberia komt hij oog in oog te staan met dictator Charles Taylor. Deze ontmoeting inspireert hem tot de roman 'Zwijgplicht' (2007).

Voor Trouw hield Sherif in oktober 2011 tijdens de verkiezingen in Liberia een dagboek bij. Op het moment werkt hij aan een roman die begin volgend jaar verschijnt bij uitgeverij De Geus.

Literair, muzikaal en cinematografisch idealisme
Het Writers Unlimited Winternachten Festival is nog tot morgenmiddag te bezoeken in het Theater aan het Spui en het Filmhuis in Den Haag. Het evenement sluit dan af met een hommage aan Hella Haasse in de Koninklijke Schouwburg van de Hofstad. De organisatie belooft verder 'een mengeling van actualiteit en literatuur, muziek en film in een gevarieerd programma'. Ook worden de Jan Campert-prijzen van de Gemeente Den Haag uitgereikt, waaronder de Constantijn Huygens-prijs.

Deel dit artikel