Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Gratis' geld is gekkenwerk

Home

Patrick van Schie

© anp

Vroeger hoorde je wel eens pleidooien voor een studenten- of een huisvrouwenloon. Zij doen toch ook dingen die waardering verdienen, zo luidde dan de redenering. Dat is veelal zeker waar, wat natuurlijk niet betekent dat alles wat loffelijk is in geld zou moeten worden uitgedrukt.

De arbeidsmarkt werkt zo dat de ene persoon zó graag ziet dat een bepaalde vorm van arbeid die hij zelf niet op zich kan of wil nemen toch wordt verricht, dat hij bereid is een hem tot dan toe vaak onbekende andere persoon te betalen om die arbeid te verrichten. En die andere persoon stelt zijn tijd en vaardigheden graag ter beschikking in ruil voor een overeengekomen salaris.

Lees verder na de advertentie

Luilekkerland
Gelukkig draait een gezin gewoonlijk niet op een ruil die op betaling berust. De gedachte achter het huisvrouwenloon was dan ook niet dat de echtgenoot dit zou verschaffen (zo bezien kenden ouderwetse arbeidersgezinnen reeds een huisvrouwenloon van 100%, wanneer de man bij thuiskomst zijn loonzakje bij moeder de vrouw inleverde), maar dat de staat dat zou doen. Het zou dus hebben betekend dat van de belastingbetalers werd gevraagd zaken te bekostigen die noch in hun directe belang noch in het algemeen belang zijn, maar uitsluitend in het belang van de persoon en haar gezin bij wie dat inkomen terecht zou komen. Een rechtsgrond zo stevig als drijfzand.

Het basisinkomen - voorstellen daartoe verschijnen soms ook in de vorm van een 'negatieve inkomstenbelasting' (wat inhoudt dat de fiscus gelden uitkeert in plaats van naar zich toe harkt) - gaat nog verder. Iedere burger krijgt na invoering een wettelijk gegarandeerd bedrag op zijn of haar rekening gestort zonder daar verder iets voor te hoeven doen. Geïnstitutionaliseerd luilekkerland. Niet langer inkomen voor wat je doet maar louter omdat je bestaat.

Het moge duidelijk zijn: zo'n stelsel is volstrekt onbetaalbaar

Onbetaalbaar
Aanstaande zondag mogen de Zwitsers zich er in een referendum over uitspreken. Het voorstel daar is om een 'bedingungslos Grundeinkommen' in te voeren van maandelijks 2.500 Zwitserse franken per volwassene, plus een kwart van dat bedrag per kind. Als een dergelijk basisinkomen in Nederland zou worden ingevoerd kost dit, aannemende dat ook vakantiegeld is inbegrepen, een slordige € 387 miljard, ofwel 58% van het bruto binnenlands product (BBP). Exclusief uitvoeringskosten. En zonder dat er verder nog zelfs maar één euro aan andere publieke uitgaven is gedaan. Het moge duidelijk zijn: zo'n stelsel is volstrekt onbetaalbaar.

Indien je het bedrag van het basisinkomen op het huidige bijstandsniveau in Nederland zou vaststellen, kom je nog op bijna 43% van bovengenoemd bedrag uit, oftewel ongeveer een kwart van het BBP. Opnieuw exclusief uitvoeringskosten en overige publieke uitgaven. En zouden 'we' met elkaar overeen komen dat dit het waard is, dan zou het uitsluitend bij deze kosten blijven als 'we' meteen onwrikbaar vastleggen dat iedereen met dat bedrag ook zijn of haar woonlasten, zorgkosten en wat dies meer zij dient te dekken. Want als daarbovenop met toeslagen wordt gewerkt, stijgen de meerkosten én de bijbehorende bureaucratie navenant. De enige charme van het idee - de eenvoud - gaat met toeslagen teloor.

De enige charme van het idee - de eenvoud - gaat met toeslagen teloor

Oneerlijk
Een basisinkomen is dus reeds onbetaalbaar gegeven het huidige BBP. Maar stel dat iedereen met dat basisinkomen tevreden zou zijn. Dan zou het stelsel nog harder in elkaar donderen. Want waar moet het geld dan vandaan komen? Het BBP is opgebouwd uit wat wij met ons allen bij elkaar verdienen. Maar indien iedereen achterover gaat leunen wordt er helemaal niets verdiend.

Uiteraard gaat dat in werkelijkheid niet gebeuren. Veel mensen verlangen meer dan een basisinkomen. Bovendien zijn er gelukkig tal van mensen die hun talenten graag benutten en zich ergens voor willen inzetten. Zij blijven ervoor zorgen dat er überhaupt een BBP wordt gegenereerd. Maar dat maakt ook duidelijk hoezeer het basisinkomen op een denkfout berust. Namelijk op de idee fixe dat er 'collectief' geld zou zijn, dat kan worden (her)verdeeld. Terwijl in werkelijkheid pas geld kan worden verstrekt aan het ene individu door dat van een ander individu af te pakken. Dat maakt het basisinkomen niet alleen onbetaalbaar maar ook hoogst oneerlijk. Als het al betaalbaar zou zijn, kan het uitsluitend bestaan doordat één deel van de samenleving zwoegt om een ander deel van de samenleving aan een voortdurende vakantie te helpen. De burgers uit de eerste categorie werken op die manier de facto als slaven voor de burgers uit de tweede categorie. Dat is pas uitbuiting nieuwe stijl.

In werkelijkheid kan pas geld kan worden verstrekt aan het ene individu door dat van een ander individu af te pakken

Deel dit artikel

Het moge duidelijk zijn: zo'n stelsel is volstrekt onbetaalbaar

De enige charme van het idee - de eenvoud - gaat met toeslagen teloor

In werkelijkheid kan pas geld kan worden verstrekt aan het ene individu door dat van een ander individu af te pakken