Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

‘Fipronil kan wel gevaarlijk zijn’

Home

Marco Visser

Een medewerker van Albert Heijn haalt eieren uit de schappen bij een vestiging in De Pijp naar aanleiding van het fipronil-schandaal. © ANP

Insecticiden als fipronil kunnen op langere termijn wel degelijk schadelijk zijn voor de gezondheid. Daarvoor waarschuwen een toxicoloog en landbouwkundig consultant.

Fipronil is niet zo onschuldig als veel toxicologen beweren. Deze deskundigen kijken vooral naar de korte termijn, of je misselijk wordt na het eten van drie cakes, zeggen toxicoloog Henk Tennekes en landbouwkundig consultant Jelmer Buijs. Volgens hen kunnen insecticiden als fipronil op langere termijn wel degelijk schadelijk zijn voor de gezondheid.

Lees verder na de advertentie
Iedereen praat richting de conclusie die men graag wil trekken

Landbouwkundig consultant Jelmer Buijs

“Iedereen praat richting de conclusie die men graag wil trekken”, zegt Buijs. “De cijfers zeggen toch echt iets anders.” De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft zelf geen cijfers gepubliceerd over de hoeveelheid fipronil in eieren. De Duitse warenautoriteit BfR wel. Niet over Nederlandse eieren, maar over eieren uit België waar pluimveestallen ook zijn bespoten met fipronilhoudende bestrijdingsmiddelen.

De waarden in de eieren varieerden van 0,0031 tot 1,2 milligram per kilo. “Dat betekent een maximale blootstelling aan fipronil van 90 microgram per geconsumeerd ei”, zeggen Tennekes en Buijs. Een kortdurende blootstelling aan fipronil mag niet boven de 9 microgram per kilo lichaamsgewicht uitkomen. “Een kind dat minder weegt dan 10 kg en 90 microgram binnenkrijgt, gaat dus over de uiterste waarden voor acute toxische effecten heen. De deskundigen die vaak aan het woord komen, draaien om deze cijfers heen.”

Langere termijn

Hoogleraar voedingsleer aan de VU Martijn Katan is een van de deskundigen op wie Buijs en Tennekes doelen. Hij wijst erop dat de Duitse keuringsautoriteit spreekt over een minimaal risico. Maar daarbij gaat het over acuut gevaar. Het gaat Buijs en Tennekes juist om de schadelijke effecten op langere termijn.

“Bij een acute vergiftiging weet iedereen waaraan het ligt”, zegt Tennekes. “Insecticiden als fipronil werken cumulatief, de effecten van kleine hoeveelheden gif in het lichaam stapelen zich op. Welke aandoeningen en ziektes dat op termijn veroorzaakt, daar weten we nog te weinig vanaf. In elk geval te weinig om te zeggen dat het geen kwaad kan.”

De lange termijn gaat volgens de meeste toxicologen in het geval fipronil niet op. Het zat even in eieren, kippenvlees en koekjes, maar verder niet. Chensheng Lu, een Amerikaanse universitair docent aan de Harvard School of Public Health, ziet dat toch anders. Net als Buijs en Tennekes is hij bezorgd over de langere termijneffecten omdat fipronil een zogenoemd systemische insecticide is, zo schrijft hij in antwoord op vragen per e-mail. Systemisch wil zeggen dat het middel zich door het hele systeem verspreidt. Wordt het gif op een plant gespoten, dan is het tot in de wortels terug te vinden.

'Het werkt cumulatief, de effecten van kleine hoeveelheden gif in het lichaam stapelen zich op'

Stapeling

In het buitenland wordt fipronil ook gebruikt in stallen met rundvee en op de akkers met groenten. “Daarom kunnen we veiligheidshalve aannemen dat fipronil en andere systemische bestrijdingsmiddelen overal aanwezig zijn”, stelt Fu. Dat zorgt weer voor een grotere stapeling van gif in het lichaam, beweren Tennekes, Buijs en Lu.

Systemische pesticiden zijn te nieuw om iets te kunnen zeggen over effecten in de toekomst. Lu kent wel de geschiedenis van pesticidengebruik. “Als je terugkijkt in het verleden, zie je dat allerlei breed gebruikte middelen zoals DDT (een omstreden gif dat in veel landen verboden is, red.) hetzelfde traject hebben doorlopen. Van veilig voor het milieu en niet schadelijk voor de gezondheid naar een verbod na aanvullend wetenschappelijk onderzoek.”

Dat fipronil zich verspreidt van kip naar ei, wil ook zeggen dat zwangere vrouwen de stof kunnen doorgeven aan hun ongeboren kind. “Bij die groep is de ontwikkeling van hersenen in volle gang”, zegt Tennekes. “Je wilt ze niet blootstellen aan een giftige stof.”

Tennekes en Buijs weten dat hun mening op veel weerstand kan rekenen binnen de toxicologische wereld. Met hun standpunt zijn zij in de minderheid. Eigenlijk vinden Tennekes en Buijs het sowieso merkwaardig dat er discussie is over de schadelijkheid van fipronil. Ten eerste is de stof verboden om te gebruiken in kippenstallen. Dat is niet voor niets. Daarnaast zijn er grenswaarden voor de hoeveelheid fipronil in levensmiddelen. Vanwege de risico’s voor de volksgezondheid. “Als we die waarde opzijschuiven zodra er een probleem is zoals nu met fipronil, waar blijven we dan?”

Omzet eieren weer normaal

De consument is de Fipronil-affaire alweer vergeten, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. In de derde week van augustus verkochten supermarkten 3 procent meer eieren dan in dezelfde week vorig jaar.

Eind juli bleek dat in een deel van de eieren in de schappen het giftige stofje Fipronil zat. Supermarkten haalden onmiddellijk de gewraakte eieren uit de schappen. In de eerste week van de affaire daalde de omzet van eieren met 36 procent in vergelijking tot dezelfde week in 2016. De eierverkoop ligt nu weer op het gemiddelde.

Lees ook‘Als je drie zwaar vervuilde cakes per dag eet merk je misschien iets van fipronil’.

Lees alles over het fipronil-schandaal in ons dossier.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Iedereen praat richting de conclusie die men graag wil trekken

Landbouwkundig consultant Jelmer Buijs

'Het werkt cumulatief, de effecten van kleine hoeveelheden gif in het lichaam stapelen zich op'