Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Er wordt zo veel hulp versnipperd'

Home

Rianne Klazinga

© 1procentclub.nl

Anna Chojnacka bedacht een nieuwe vorm van ontwikkelingssamenwerking: kleinschalig, maar effectief. De nummer 29 in de Duurzame 100 koppelt mensen, kennis en geld via Facebook en Twitter.

Makkelijk vindt Anna Chojnacka het niet om duurzaam te leven. "Ik ben er erg mee bezig", zegt de pionier op het gebied van ontwikkelingshulp nieuwe stijl. "Ik denk dat duurzamer gaan leven een proces is. Ik eet geen vlees meer, maar heb vis nog niet helemaal opgegeven. Je bent niet ineens helemaal verlicht, maar iedere verandering helpt."

Tweeënhalf jaar geleden begon de 31-jarige Chojnacka met de 1%CLUB, een online marktplaats voor ontwikkelingshulp. Ze koppelt mensen die een kleinschalig project in een ontwikkelingsland op poten zetten, aan mensen die willen doneren. Niet ieder idee komt in aanmerking voor hulp van de 1%CLUB. Achter een project moet een specifieke persoon zitten, geen instantie. Die is verplicht maandelijks updates te geven. Het budget moet openbaar zijn en de eerste aanvraag moet onder de vijfduizend euro blijven. Daarnaast moet het project een begin en een einde hebben. Dus Chojnacka's club betaalt niet mee aan de salariskosten van iemand die tot het einde der dagen moet worden doorbetaald, maar wel aan de bouw van toiletten bij een school in Afrika.

De naam 1%CLUB komt van het idee dat armoede de wereld uit geholpen kan worden als iedereen één procent van zijn geld, kennis of tijd doneert. Chojnacka: "Iemand die een groentenkas in Peru wil bouwen en geen architect is, heeft behoefte aan een plan van aanpak. Een ander met verstand van zaken kan zijn expertise doneren. Maar gewoon geld geven kan natuurlijk ook. Mensen die willen bijdragen, kunnen op deze manier iets kiezen dat echt bij ze past, want de wil om te helpen is er. Bij Nederlanders zeker, vrijgevigheid zit ze in de genen. Ze zijn gepokt en gemazeld wat betreft ontwikkelingshulp."

Chojnacka kwam dit jaar als jongste vrouw op nummer 29 de Duurzame 100 binnen. "Bizar vind ik dat. En erg leuk. Ik krijg veel reacties en heb het gevoel dat ik het nu echt moet gaan waarmaken. Het motiveert. Een duurzame leider voel ik me nog niet echt, maar ik zou dat wel willen worden."

Bij een duurzame leider denkt ze aan iemand die gevoel heeft voor de processen in de maatschappij en daar het beste uit weet te halen. "Leiders zijn van een andere soort dan vroeger. Ze moeten nog steeds daadkrachtig en charismatisch zijn, maar luisteren en bijsturen wordt veel belangrijker dan zeggen: zo gaan we het doen, punt. De economie is belangrijk, financieel gezond zijn is belangrijk. Maar daarbij moet je wel rekening houden met je medemens en de wereld om je heen. Voor de dingen die gedaan moeten worden is er op dit moment niet altijd geld vanuit de overheid."

Volgens Chojnacka ontbreekt het nog al eens aan politieke wil. "Hoewel ik van Mark Rutte het idee heb dat hij achter de schermen meer om duurzaamheid geeft dan nu lijkt. Hij is bezig met een green deal en investeert tijd in lesgeven op een vmbo-school, dat zijn voor mij tekenen dat hij het breder ziet. Dat geeft me hoop."

De passie straalt ervan af als Chojnacka over haar idealen praat. Een sterk gevoel van onrechtvaardigheid heeft ze wel altijd gehad, zegt ze. "Je kunt zomaar ergens anders geboren worden, in een land waar de omstandigheden zwaarder zijn. Ik heb dat zelf ondervonden. Ik ben opgegroeid in Polen, maar begin 1989 dacht mijn moeder: het wordt nooit meer wat met dit land. Ik was tien en we gingen naar Nederland. Een half jaar later viel de muur, maar wij zijn gebleven. Dat heeft mij geholpen tot waar ik nu ben."

Ze denkt dat ze zo hoog in de Duurzame 100 staat door haar daadkracht en het innovatieve concept van de 1%CLUB, een nieuwe vorm van internationale samenwerking. Belangrijk is volgens de directeur dat mensen niet focussen op wat er nog ontbreekt, maar op wat er wél is en hoe dat zo efficiënt mogelijk kan worden ingezet. "Niet zeggen: ik wil iedereen toegang verschaffen tot schoon drinkwater, maar ik heb maar drie medewerkers en één ton. In plaats daar van moet je denken: ik heb ál drie medewerkers en al een ton. Ga kijken hoe ver je komt met die honderdduizend euro. Vraag je af wie er ook bezig is met schoon drinkwater, wie je allemaal kunt prikkelen om mee te doen. Denk niet alleen aan bedrijven, maar aan bepaalde personen binnen die bedrijven. Als je met z'n allen voor één doel staat, maakt dat zoveel energie vrij en kun je veel meer bereiken dan je voor mogelijk houdt."

Met de gedachte aan deze vorm van samenwerking in haar achterhoofd ontstond het idee voor de 1%CLUB. "Ik heb politicologie en internationale betrekkingen gestudeerd en heb bij veel ontwikkelingsorganisaties gekeken en onderzoek gedaan. Daarnaast ben ik op mijn vierentwintigste een jaar jongerenvertegenwoordiger bij de Verenigde Naties geweest. Ik kwam daar de meest capabele mensen tegen en er zijn ook best veel middelen om dingen voor elkaar te krijgen, maar op de een of andere manier was het vaak niet echt efficiënt. Het geld voor ontwikkelingshulp ging langs zoveel kanalen, dat het enorm werd versnipperd. Ik dacht: volgens mij is dit het niet. Tegelijkertijd zag ik interessante ontwikkelingen op het internet, waarbij heel goed werd samengewerkt door mensen die elkaar nog nooit ontmoet hadden, maar gezamenlijk wel de meest waanzinnige dingen voor elkaar kregen. Ik vroeg me af wat er zou gebeuren als ik zo'n soort systeem zou inzetten voor internationale ontwikkelingsvraagstukken."

Chojnacka liep webconsultant Bart Lacroix tegen het lijf, die zelf drie jaar in Tanzania had gezeten om het midden- en kleinbedrijf daar op weg te helpen. Samen werkten ze het plan uit en lanceerden in april 2008 de website. Na 2,5 jaar zijn er zes medewerkers, is er een kantoor in Nairobi en begint de 1%CLUB langzaam maar zeker steeds bekender te worden. Er staat een totaal van bijna 320.000 euro aan donaties op de teller, de site heeft ongeveer zesduizend leden en er zijn 121 projecten gerealiseerd, van computerlessen voor gehandicapte jongeren in Bosnië tot een bibliotheek in het Nepalese bergdorpje Thumki en de inrichting van een ziekenhuis in Mukuru, Kameroen. Chojnacka: "Achteraf denk ik: dat het allemaal gelukt is, is echt bizar. Maar als je een goed idee en vooral een goed netwerk hebt, kun je ver komen."

Chojnacka gaat dan ook veel naar netwerkborrels en feestjes en zit in de denktank World Connectors. "Ik vind die bijeenkomsten leuk, zeker als ik mensen ontmoet met dezelfde denkbeelden. In World Connectors zitten mensen waar ik veel aan heb gehad. Als iemand als Ruud Lubbers je plan aanhoort en zegt dat er wat in zit, geeft dat vertrouwen." Dat vertrouwen was, zeker in het begin, hard nodig. "Ik liet wél een baan achter voor slechts een idee. Ik ging twijfelen, lag 's nachts wakker en dacht: daar zit ik dan met mijn stichting, leuk hoor. Het is niet makkelijk met iets vernieuwends te beginnen, maar ik ben blij dat ik heb doorgezet. Ik ben enorm trots op wat ik heb bereikt. De 1%CLUB is onderscheidend, omdat alle hulp direct aankomt. Omdat het kleine projecten van particulieren betreft, lekt er weinig geld weg. Degene die het project uitvoert legt er vaak nog geld bij en steekt er ontzettend veel tijd in. Niemand is erbij gebaat om te verspillen."

Toch is het niet allemaal rozengeur en maneschijn. Het afgelopen half jaar was er veel onduidelijkheid over het voortbestaan. De stichting is deels afhankelijk van overheidssubsidie, maar het was onzeker of die nog betaald zou worden. "Daardoor hebben we een tijd weinig aan de site gedaan. Dat frustreert enorm, want er zijn heel veel mensen die ons van alles willen geven en als je daar niets mee doet is dat funest." Door een alliantie aan te gaan met Oxfam-Novib weet de 1%CLUB zich de komende vijf jaar verzekerd van overheidssteun, zo werd deze maand bekend. De stichting kan haar werk dus voortzetten. "Nu kunnen we helemaal los. Dit is het moment om te groeien. Om dat op te vangen, zijn we achter de schermen mensen aan het trainen. Zo'n zeventig projectcoaches en projectscreeners en twintig social-mediabuddies krijgen nu een opleiding. In de loop van volgend jaar hoop ik het eerste miljoen aan donaties binnen te hebben. Ik weet zeker dat dat gaat lukken."

Lees verder na de advertentie
Anna Chojnacka: 'Als iemand als Ruud Lubbers zegt dat hij wat in je plan ziet, geeft dat vertrouwen.' (JÜRGEN CARIS)

Deel dit artikel