Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Duivelsdag' is een boerenroman zoals ze alleen in Engeland geschreven kunnen worden

Home

Rob Schouten

Andrew Michael Hurley. © Frank Castelein/HH
Recensie

Andrew Michael Hurley schrijft meeslepend over de magische krachten in de natuur waar de mens mee worstelt.

‘Duivelsdag’, de tweede roman van de Engelse Book of the Year 2016-winnaar Andrew Michael Hurley (met zijn roman ‘De Loney’) is een boerenroman, maar wat voor een! Docent John Pentecost keert terug naar de boerderij van zijn vader in Lancashire, waar hij is opgegroeid, samen met zijn nieuwe vrouw, kleuterjuf Kat, zwanger van hun eerste. Een week tevoren is zijn grootvader Ouwe Baas gestorven, en zo komen hier de twee oermomenten van het leven, geboorte en dood, samen.

Lees verder na de advertentie

Het is oktober, de tijd rond Halloween, maar in de vallei van de Endlands vieren ze traditioneel een ander feest, dat van Duivelsdag, het begin van de winter en het moment dat de schapen thuisgehaald worden. Het is ook de tijd waarin de duivel zich onder de mensen begeeft, in de gedaante van een onschuldig dier of soms zelfs een mens. Je zou in onze dagen zeggen een metafoor voor het Kwaad, maar in Endlands wordt het toch nog als heel reëel ervaren.

Als Hurley iets met deze roman wil zeggen is het wel dat we de oerkrachten en de tradities van het platteland niet moeten onderschatten; het lijkt, in een westers land als Engeland, een vergane wereld maar dat is het zeker niet. De duivel - ‘de Boze’ - toont zich overal, als je het maar wilt zien. En wie het ziet, kan hem ook bestrijden. Nee, geen elegante figuur met hoorntjes en bokkenpoten maar een geest die zich steeds opnieuw vermomt en de bevolking in z’n greep houdt.

Het is enigszins een raadsel hoe Hurley met zo’n onderwerp de lezer van nu nog weet te begoochelen, maar hij doet het. De duivelse streken zijn levensecht en tastbaar, of het nu gaat om doodgebeten schapen, het verdrinken van de plaaggeest Lennie Sturzaken, de vreemde blik waarmee nichtje Grace Johns vrouw Kat bekijkt, of de onbedoelde dood van een jonge schapendief, het zijn allemaal dingen zoals ze gebeuren in een dorpsgemeenschap (en wellicht ook in de stad waar ze door urbane scepsis worden miskend) maar in alles voelt de plaatselijke bevolking de hand van de duivel.

Oordeel: Fascinerende boerenroman; mysterieus, magisch, maar niet onlogisch

Karakteristiek is de rol van Kat, de buitenstaander, wier aanvankelijke nieuwsgierigheid naar de dorpsgewoontes langzaam plaatsmaakt voor angst en afkeer. Op zeker moment krijgt ze zelfs hallucinaties als zij als enige het meisje Grace met een eng varkensmasker ziet rondlopen. Terwijl de dorpsbewoners haar ‘waanbeeld’ als een gevolg van haar zwangerschap zien, is het voor de lezer wel duidelijk dat zij de duivel in Grace ontwaart. Dat is het fascinerende aan Hurley’s roman, alle gebeurtenissen die hij verhaalt zijn ook rationeel verklaarbaar maar zodra je ergens een duivel vermoedt kan hij overal in zitten. Misschien zelfs in John Pentecost zelf als hij met schoolvijandje Lennie Sturzaken vecht en onbedoeld de oorzaak van diens verdrinkingsdood wordt.

Geen spektakelstuk

Hurley maakt er geen diabolisch spektakelstuk van, de gebeurtenissen die hij beschrijft zijn mysterieus maar niet onlogisch, eigenlijk heb je het gevoel dat je steeds tussen bijgeloof en rede verkeert.

Hoofdpersoon John Pentecost is geen hystericus maar iemand die de reële aanwezigheid van het Kwaad als gegeven aanvaardt; als hij bij toeval het lijk van een vermiste dorpeling ontdekt, verzwijgt hij de vondst om de paniek rond de aanwezigheid van de duivel in Endlands niet sterker aan te wakkeren.

‘Duivelsdag’ is een roman zoals ze alleen in Engeland geschreven kunnen worden, hedendaags en traditioneel ineen. Je proeft er de geest van Emily Brontë’s ‘Wuthering Heights’ in, maar ook die van het werk van de onterecht vergeten John Cowper Powys: de aarde en de natuur met haar magische krachten waar de naar redelijkheid en beheersing strevende mens mee worstelt. Hurley slaagt erin dat dilemma zonder effectbejag maar doeltreffend uit te beelden.

Het einde van ‘Duivelsdag’ is veelbetekenend. Kat, die de duivelse streken met toenemende angst en onrust heeft ervaren en weg wilde vluchten naar huis, kiest er ten slotte toch voor om samen met John in Endlands te blijven en hun kinderen op te voeden in dit land van Goed en Kwaad.

Het lijkt na het voorafgaande een statement: ontvlucht de oergronden en de tradities niet, maar leer ermee te leven.

Andrew Michael Hurley Duivelsdag Vert. Auke Leistra Prometheus; 320 blz. € 19,99 Oordeel: Fascinerendeboeren-roman; mysterieus, magisch, maar niet onlogisch © -

Deel dit artikel

Oordeel: Fascinerende boerenroman; mysterieus, magisch, maar niet onlogisch