Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'De wereld draait nog steeds om mannen'

Home

INTERVIEW | ELINE VAN SUCHTELEN

In 1967 pleitte Joke Smit in 'Het onbehagen bij de vrouw' voor gelijke rechten voor man en vrouw. FOTO © ANP

Deze week was het dertig jaar geleden dat Joke Smit overleed. De bekende feminist wilde dat haar dochter, toen 17, zou opgroeien in een wereld waarin man en vrouw gelijk zijn. Wat is daarvan terecht gekomen?

"Een heleboel", zegt Elisabeth Kool, nu 47. Vandaag spreekt ze op een symposium ter ere van Joke Smit over de actualiteit van het gedachtengoed van haar moeder. "Vrouwen zijn nu niet meer ondergeschikt aan de man. Ze hebben veel meer power. Toch zou mijn moeder niet op alle vlakken tevreden zijn geweest als ze nu nog had geleefd", vertelt Kool, die als twee druppels water op haar moeder lijkt, uiterlijk maar ook qua ideeën. Ze heeft over feminisme gepubliceerd, onder meer in maandblad Opzij.

"Er wordt nog steeds - soms onbewust - van uitgegaan dat vrouwen de zorg voor kinderen op zich nemen en mannen de kostwinners zijn. Met die ongelijke machtsverdelingen zou Joke het niet eens zijn."

Kool, van beroep freelance beleidsonderzoeker en politicoloog, schuift een krantenknipsel over tafel. "Kijk hier maar eens naar." Op de foto staan regisseurs tijdens het filmfestival in Cannes. Allemaal mannen, met in het midden één vrouw. "De meeste mensen vinden dit een normale foto, maar ik vind het schandalig. Vrouwen maken ook prachtige films. Dit laat zien dat de wereld nog steeds vooral om mannen draait. Toch hoor je er weinig meer over."

Is de discussie over gelijke verhoudingen tussen man en vrouw dan ingedut? "De urgentie om het aan de kaak te stellen, voelen mensen niet meer. Als vrouwen carrière willen maken, dan kan dat. Dat er af en toe een vrouw aan de top te zien is, maakt het bijna onzichtbaar dat het toch voornamelijk mannen zijn."

Vrouwen bepalen nu zelf of ze kinderen willen en wanneer, en hoe dat gecombineerd kan worden met een baan. Toch zijn volgens Kool nog veel andere idealen uit de tweede feministische golf actueel.

"Uit de tweede golf kwamen ook veel ideeën die niet specifiek met de rechten van vrouwen te maken hadden. Zo wilde mijn moeder graag een maatschappij waarin gekeken wordt naar de mogelijkheid om samen te werken in plaats van met elkaar te concurreren. In de jaren zeventig was dat verhaal actueel, maar het is nu vergeten. Kijk maar hoe het er in de Tweede Kamer aan toe gaat. Het lijkt wel een soort haantjesstrijd. Of die kookwedstrijden op televisie waarin koks worden uitgescholden als ze het niet goed hebben gedaan. Mensen kijken alleen hoe ze elkaar kunnen wegconcurreren."

Om de dromen van haar moeder uit te laten komen, is een nieuwe feministische golf nodig, vindt Kool. "Die zou ervoor moeten zorgen dat er meer gekeken wordt naar wie zwak en wie sterk is in de samenleving. Voor mij betekent feminisme dat iedereen gelijk behandeld wordt. Ouderen zijn nu een zwakke groep omdat ze slecht worden verzorgd. Als het zo wordt geregeld dat ook mensen in zwakke posities kunnen meebeslissen, krijg je een veel rechtvaardigere samenleving, zoals Joke die had gewild."

Ook hoopt Kool dat het schoonheidsideaal in de toekomst gaat veranderen. "De ideale man verdient goed en is sterk, en een vrouw moet er mooi uitzien en een goede moeder zijn. Als je aan zulke strenge voorwaarden moet voldoen om mee te tellen, is het leven niet leuk."

Kool heeft nu dezelfde leeftijd als haar moeder toen ze kwam te overlijden. "Dat is heel raar", vertelt ze. "Ik ga nu ouder worden dan Joke ooit is geweest."

Wie was Joke Smit?
Joke Smit was een grondlegger van de tweede feministische golf. Ze was docent Frans en redacteur voor een literair tijdschrift.

In 1967 publiceerde ze het artikel 'Het onbehagen bij de vrouw'. Daarin pleitte ze voor gelijke rechten voor man en vrouw. Het riep een stortvloed aan reacties op onder vrouwen die gefrustreerd waren over hun bestaan als huisvrouw. Een jaar later richtte ze, samen met Hedy d'Ancona, de feministische organisatie Man-Vrouw-Maatschappij op. In de jaren zeventig en tachtig publiceerde ze verschillende artikelen op het gebied van vrouwenzaken. Ze streefde bijvoorbeeld naar een vijfurige werkdag, zodat vrouwen en mannen de opvoeding van kinderen beter met elkaar kunnen afstemmen.

Smit kreeg twee kinderen met Constant Kool: Lieuwe en Elisabeth. Ze overleed op 19 september 1981 op 47-jarige leeftijd aan borstkanker.




Deel dit artikel