Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'De Nederlandse samenleving is geïnfantiliseerd'

Home

Marc van Dijk

© anp

RTL zoekt naar een minderjarige Voice of Holland. Is de kinderwereld een kopie van de volwassenewereld aan het worden? Of is het juist omgekeerd?

Na het overweldigende kijkcijfersucces van de eerste twee edities van de talentenjacht 'The Voice of Holland', is er sinds vrijdag ook een kindereditie van de show. Terwijl de formule van John de Mol wereldwijd wordt gekopieerd, is in Nederland het vervolg ingezet op de jacht naar 'The Voice': 'The Voice of Holland Kids'.

Volksstammen zwijmelen weg bij de emotionele uithalen van pubermeisje Birdy. Een ster zijn op je vijftiende is het ideaal, als het kan nog jonger.

Is de kindertalentenjacht exemplarisch voor de manier waarop onze samenleving tegen kinderen aankijkt? Moeten kinderen zo vroeg mogelijk in de mal van volwassene?

Grahame Lock, hoogleraar wijsbegeerte van de managementwetenschappen in Nijmegen en Oxford: "Het is andersom: de wereld van de volwassenen wordt kinderlijker. De samenleving wordt getekend door narcisme. Narcisme is infantilisme, blijven steken in kinderlijkheid.

De zogenaamde volwassenen van nu zoeken onmiddellijke bevrediging van behoeften, vooral zintuigelijk. 'Denk niet na, geniet! Snel, zonder te wachten!' Gekoppeld aan andere bekende ingrediënten van het kinderlijke leven, zoals magisch denken - 'Ik kan alles doen en zijn wat ik wil'.

"De Nederlandse samenleving verandert in een Harry Potter-cultuur. Waarin kinderen van middelbare leeftijd kijken naar kleine kinderen die zelf uit zijn op onmiddellijke faam die op niets is gebaseerd, en die uiteindelijk even vluchtig zal blijken als de tv-uitzending waarin de kinderen op het schild worden geheven."

Sabine Roeser, hoogleraar politieke filosofie aan de Universiteit Twente: "Het klopt dat er meer ruimte is voor het kind, maar ik denk niet dat 't ons domineert, of dat kinderen de norm stellen. Kinderen zijn vandaag de dag relatief vrij, en dat is bijzonder.

"Kijk naar een film als 'Das Weisse Band' van Michael Haeneke, en je ziet hoe kinderen tot voor de oorlog werden behandeld: als minderwaardige wezens die vooral dienden te gehoorzamen en die straffeloos vernederd mochten worden. De oudere generatie is grotendeels nog in zo'n soort omgeving opgevoed. Ik denk dat de mensen die geboren zijn vanaf de jaren zestig zo ongeveer tot de eerste generaties behoorden die het anders verging, al geldt dat zeker niet voor iedereen.

Maar het is pas een betrekkelijk recente verworvenheid dat kinderen de ruimte krijgen om kind te zijn. En dat kind-zijn ook wordt gerespecteerd en gewaardeerd. In die zin is er nog nooit in de geschiedenis een wereld geweest waarin kinderen zo onbekommerd kind konden zijn als nu, in de onze."

Lock: "Er is nog nooit een wereld geweest waarin volwassenen zo ongeremd kind konden zijn als in de onze. Een model-voorbeeld: het trieste verhaal van Michael Jackson. En hij is slechts een extreme variant van een algemene tendens.

"De anti-autoritaire generatie van de jaren zestig is de generatie waarmee het hedendaags narcisme begonnen is. Die kreeg niet alleen de ruimte om kind te zijn, maar ook om het te blijven. En nu moeten deze eeuwige kinderen hun eigen kinderen opvoeden en opleiden. Zou dat kunnen lukken? Ze zullen schuldgevoelens krijgen zodra ze een beetje gezag moeten uitoefenen.

"Een kind is een primaire narcist. Het moet nog leren dat het niet langer mama's baby is, en niet het centrum van het universum, maar een volwassen mens dat in de wereld van het werkelijkheidsprincipe leeft. Dat is niet makkelijk. Het duurt een tijd, soms een heel mensenleven.

Het ergste wat een samenleving kan doen is kinderen behandelen op de manier van celebrities - filmsterren, voetballers, artiesten - die doorgaans onder een zwaar secondair narcisme lijden. Het is ronduit misdadig om een kind aan te moedigen in het geloof dat het eigenlijk een ster is."

Roeser: "Dat is niet waar het om draait in dit soort programma's. Het vergt bijzondere zorgvuldigheid om ethisch verantwoord met de kinderen om te gaan bij zulke talentenjachten, maar dat is geen reden om er principieel tegen te zijn, of om er een bron van kwaad in te zien.

"Natuurlijk is het belangrijk dat kinderen ongestoord kind kunnen zijn, en niet per se hoeven te presteren of te voldoen aan de wensen van de maatschappij. Maar kinderen vinden het ook juist geweldig om dingen te doen die volwassenen doen. Wij volwassenen zien hoe belangrijk het voor ze is om klein te kunnen zijn, maar zij zelf hebben erg veel behoefte aan groot zijn.

"Talentenjachten kunnen bijdragen aan een gezonde competitiedrang. Want als het toch zo is dat kinderen al vroeg moeten meedoen in de prestatiemaatschappij - je eerste citotoets maak je nu al op je vierde - dan is het wel zo eerlijk als die competitie ook voor iedereen openstaat en alle terreinen omvat.

Een kind dat niet goed is in rekenen en taal, is wellicht wél heel goed op het podium. Waarom zouden we dat potentieel niet vroeg aanspreken, als het kind daar zelf ook gelukkig bij is?

"Ik heb geprobeerd om mijn zoontje op zijn vijfde op pianoles te krijgen, maar in Nederland blijkt dat praktisch onmogelijk te zijn. In andere landen is dat heel gewoon. Een Japanse methode 'viool spelen voor tweejarigen' is wereldwijd populair. Ik ben in Duitsland opgegroeid met het idee dat je op je derde, vierde uiterlijk moet beginnen met een instrument, als je er ooit echt goed in wilt worden.

En wat is er tegen om te willen presteren en excelleren, ook op dit terrein? Het leuke van The Voice Kids is dat het aan die droom bijdraagt, en dat het daarbij ook iets democratisch heeft, omdat het niet elitair is, maar alle muzikale stijlen combineert en alle lagen van de bevolking aanboort en aanspreekt."

Lock: "Het muziekonderwijs móet 'elitair' zijn. Er zou een elite van excellente zangers en muzikanten moeten zijn. De leden van die elite moeten overigens wel zeer hard werken, jarenlang. De televisie daarentegen leeft van kinderen die denken dat ze de zouteloze commerciële muziek waarmee ze al vanaf hun jonge jaren volgepompt worden, moeten namaken.

"Kinderen hebben de slechte smaak en de waardeloze waarden van de zogenaamd volwassen wereld geïnternaliseerd. Beroemd zijn, een voetballer of topmodel zijn, veel geld krijgen voor weinig inzet.

Met zulke programma's van John de Mol zitten we midden in wat de Franse denker Guy Debord 'de spektakelmaatschappij' noemde. De beelden die wij waarmaken, zijn tussenschakels tussen de minderheid die macht en geld bezit en de rest van de mensheid.

"Bij The Voice of Holland Kids kunnen we zeggen dat ieder kandidaatje dat op ons beeldscherm verschijnt, de macht van het geld bezingt boven alle intrinsieke waarden. Tussen de regels door zeggen de programmamakers: lasciate ogne speranza. 'Laat varen alle hoop. Wij en wij alleen, die uw beeldschermen controleren, bepalen wat uw kinderen zullen willen en waar ze van zullen dromen'."

Lees verder na de advertentie

 De Nederlandse samenleving verandert in een Harry Potter-cultuur  
Grahame Lock

 Talentenjachten voor kinderen kunnen bijdragen aan een gezonde competitiedrang.  
Sabine Roeser

Deel dit artikel