Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'De JSF is als Windows Vista; een fiasco'

Home

Marco Visser

PvdA-leider Diederik Samsom staat de pers te woord na afloop van het fractieberaad. Samsom verklaarde dat de voltallige PvdA-fractie het besluit van het kabinet om de JSF aan te schaffen nog niet kan steunen. © anp

De aankondiging dat het kabinet de JSF aanschaft, is nog maar het begin van een onvermijdelijk fiasco. "De software is probleem nummer één, twee en drie," zegt Johan Boeder over de JSF die wordt betiteld als 'een vliegende computer'.

Boeder is een softwarespecialist die door tegenstanders van de JSF wordt omschreven als de grootste kenner van het zo omstreden toestel. Volgens hem is de software nog lang niet klaar voor gebruik waardoor slechts de helft van het testwerk is afgerond.
 
Slechts 50 procent getest
"Het echte risicovolle testwerk wordt als een steeds grotere boze boeggolf vooruitgeschoven. In totaal is er nu twaalf jaar ontwikkeld en 50 procent getest. Het toestel kan opstijgen, vliegen en landen. Tot zover geen probleem. Maar de JSF is een vliegende computer, zegt producent Lockheed  ook. En wat is een computer zonder adequate software? Inderdaad, een niet werkend systeem!"
 
Volgens Boeder is de software gebouwd naar een concept uit het jaar 2000. "Willen we daar nog 30 jaar mee vooruit?" vraagt hij zich af. Aan het begin van deze eeuw gingen softwarebouwers er vanuit dat besturingssystemen alles moesten kunnen. "Vergelijk het met Windows Vista", zegt Boeder. "Dat zou ook alles moeten kunnen. Steve Ballmer, de topman van Microsoft, heeft onlangs zelf toegegeven dat dat een fout concept was. Het kan niet."
 
Tientallen procenten extra kosten
Het kabinet kan over een paar jaar alsnog besluiten af te zien van de JSF als de kosten te veel oplopen. Dat die kosten zullen oplopen, is voor Boeder geen vraag meer. Hij rekent op tientallen procenten extra kosten om de JSF met haar tijd mee te laten gaan. Maar zo'n upgrade is in een stealthtoestel als de JSF lastiger dan in een regulier jachttoestel.
 
Dat komt vooral door het gebrek aan ruimte en het vlieggewicht. "Hoe wil je dingen toevoegen als je nu al aan de limiet zit? Dan is de nog het probleem met de hitte. Extra apparatuur betekent extra hittebronnen wat weer problemen geeft met de koeling."
 
Extra kosten zijn ook te verwachten omdat diverse testen met wapens naar achteren zijn geschoven. Dat heeft als consequentie dat deze testen niet meer onder de ontwikkelingskosten vallen, zodat het kabinet extra rekeningen kan verwachten.
 
Dan is er nog het probleem met de lithium-ionbatterij, die eerder voor brandjes zorgden in de Boeing Dreamliner. "De JSF is de enige straaljager met zulke batterijen. Dit houdt men heel stil, maar het is wachten op de eerste brand."
 
Werkgelegenheid?
Gelukkig levert de JSF wel de broodnodige werkgelegenheid op. Hoewel, doordat het kabinet niet 85 maar 37 JSF-toestellen koopt, is er minder personeel nodig in Leeuwarden, waar ook nog eens twee squadrons verdwijnen. Gevolg: een verlies van 1200 arbeidsplaatsen.
 
Daar zou voor 10 miljard euro aan werk tegenover staan; goed voor 1200 banen. Nu was die toezegging volgens Boeder al 'boterzacht', "maar stel dat we toch mogen uitgaan van die tien miljard, dan moet je dat door 40 procent delen, want we nemen 40 procent van het oorspronkelijke aantal van 85 toestellen af. Die 10 miljard is ook gebaseerd op een wereldwijde afname van 4500 toestellen. Dat getal kun je halveren. Zo doet bijvoorbeeld Zuid-Korea niet meer mee, landen als Griekenland en Spanje zullen minder toestellen afnemen en de VS zelf kopen er ook minder."
 
Gevolg is dat er niet 1200 banen bij komen, maar ongeveer 240. Zet dat tegenover de 1200 banen die verloren gaan in Friesland en je komt uit op een negatief saldo. Dat nog negatiever uitpakt als je bedenkt dat de ontslagronde in Leeuwarden "vaak wat oudere mensen treft met een lagere en MBO- opleiding die moeilijk herplaatsbaar zijn, en dat ook nog eens in een regio met weinig werkgelegenheid. En die 240 banen die erbij komen, die gaan naar jonge hoogopgeleide technici die makkelijk aan werk komen en waar zelfs een groot tekort aan is."

Deel dit artikel