Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'De islam heeft het nu voor het zeggen'

Home

Laurence D¿Hondt

In september vorig jaar bezocht paus Benedictus Libanon en ging hij onder andere in een mis op het strand van Beiroet voor. © Reuters

In de regio waar het christendom ooit is ontstaan, telt de bevolking nog maar 5 procent christenen. Een eeuw geleden was dat 20 procent. Waarom verlaten christenen het Midden-Oosten? Vijf van hen reageren op drie stellingen.

Ook al zijn er weinig betrouwbare cijfers, de exodus van christenen lijkt te versnellen. Kunnen we spreken van een collectieve enkele reis?

Joseph Jammoeni, Libanees christen en uitgever in Genève: "In Libanon was vijftig jaar geleden 60 procent van de bevolking christelijk. Nu hebben we het over 25 tot 30 procent. Het geboortecijfer onder moslims is hoger en dat speelt hierbij een grote rol, maar de onveiligheid is ook van belang. Toch kunnen we zeggen dat de maronieten in Libanon een stabiele factor blijven. Nergens in het Midden-Oosten vind je meer christenen dan in Libanon. Toch denk ik dat de maronieten weten dat het tapijt al onder hun voeten is weggetrokken, ook al heeft het land hen nodig als buffer tussen de sjiieten en de soennieten."

François Swedan, Egyptisch christen en onderzoeker aan de universiteit van Lyon: "In Egypte zijn er geen officiële cijfers, maar elke christen kent andere christenen die weggaan, vaak naar Canada. Ik kan eraan toevoegen dat de Kopten zichzelf al decennia onzichtbaar maken en dat ze nu in cultureel opzicht dreigen te verdwijnen. Ik denk dat ze zichzelf hebben verzwakt, door hun eigenheid te bagatelliseren of zelfs te ontkennen."

Sami Al-Dieb, Palestijns christen en hoogleraar islamitisch recht in Saint-Sulpice, Zwitserland: "In Palestina zijn er duidelijk weinig christenen, niet meer dan 3 procent. In Jeruzalem is hooguit 1,5 procent van de bevolking christen. Ze worden gedwongen hun bezit en land te verkopen. De namen van sommigen die, zoals George Habasj of Hanan Asjrawi, een rol hebben gespeeld in de bevrijdingsbeweging zijn verdonkeremaand. De Palestijnse grondwet stelt zonder omwegen dat de islam de staatsgodsdienst is. In schoolboeken wordt niet meer gerept over het christendom of het evangelie. Het doet me denken aan een vraag die mijn vader mij stelde: Denk je dat onze broeders in het Westen ons zullen vergeten? Nu zou ik zeggen, hoewel ik weet dat het ver gaat: Ja, ze hebben ons verkocht zoals Judas dat met Christus heeft gedaan.

"Maar pas op, ik vraag hier niet om christelijke solidariteit. Ik wil dat we worden erkend als onderdeel van een samenleving waarin kerk en staat gescheiden zijn."

Elias Al-Khoeri, Syrisch christen en mensenrechtenactivist: "Ik heb geen cijfers van na het geweld dat in Syrië uitbrak, maar ik weet dat christenen het slachtoffer van slachtpartijen aangericht door salafisten zijn. Wat ik zeker weet, is dat in de grotendeels christelijke stad Saidnaja, waar ik vandaan kom en waar ik elk jaar naar terugkeer, drieduizend christenen uit Irak zijn komen wonen. Zij hebben daar al meegemaakt wat voor ons net is begonnen."

Wat zijn de gevolgen van de Arabische opstand voor christenen?

Henri Boelad, directeur van het Jezuïtisch Centrum in Alexandrië: "Christenen hebben meegedaan aan de acties op Tahrir, als burgers die meer vrijheid en waardigheid eisten. Maar als groep hebben ze zich nooit gemanifesteerd, daar zijn ze ook te klein voor. Nu hebben ze zich teruggetrokken, want alle macht komt nu in handen van de islamisten. Dat is geen verrassing; het Westen spreekt al acht jaar met de moslimbroeders omdat men weet dat zij de belangrijkste macht in het land vertegenwoordigen.

Christenen en liberalen zijn opgeofferd aan economische en politieke belangen. Maar dat alles is het gevolg van een ontwikkeling in het Westen zelf: het Westen onderschat volledig het belang van de religieuze factor. Het Westen denkt dat het hier gaat om een soort intellectuele bovenlaag, men onderschat het belang van religie zoals men dat ook in Europa zelf doet. Terwijl in het Midden-Oosten het religieuze essentieel is en fundamenteel. De islam komt er als winnaar uit en heeft het nu voor het zeggen."

Sami Al-Dieb: "De opstanden versnellen het uiteenvallen van samenlevingen. De Arabische opstand heeft alleen de wijdverbreide onderontwikkeling blootgelegd. Met onderontwikkeling bedoel ik de liberalen die geprobeerd hebben hun rechten te laten gelden, maar die niet het niveau hadden om een nieuwe samenleving uit te denken. Maar ik zou ook de onwetenheid van het Westen willen aanwijzen. Daar laten de elites zich erop voorstaan dat ze de islam niet kennen.

Ze kennen de Koran niet, of het islamitisch recht. De fundamenten van het islamitisch recht worden niet onderwezen, men slaat de Koran niet open. Een gevaarlijke houding, of die nu het resultaat is van bewuste onwil om iets te weten te komen of niet. De moslimbroeders zijn uiteindelijk ook onwetend omdat ze niet weten hoe een moderne maatschappij in elkaar steekt. Ik denk dus dat de 'Arabische omwentelingen' een streep halen door het project van de multiculturele en multireligieuze samenleving.

Elias Al-Khoeri: "De Syrische christenen bevinden zich in het oog van de storm, maar over het geheel genomen is hun positie duidelijk: ze zetten zich in voor de mensenrechten binnen het kader van de Syrische staat. Ik was in 2011 in Homs voor een ontmoeting met de vier Syrische kerken (melkitische katholieken, orthodoxen, maronieten en assyriërs) die allemaal hetzelfde vragen: hervormingen die vrijheid en mensenrechten respecteren maar dat alles binnen het kader van de soevereiniteit van de Syrische staat.

Ik wil hierbij benadrukken dat ik een mensenrechtenactivist ben die lang verbannen is door het regime van Assad. Men kan mij dus geen blindheid voor het regime verwijten."

Denkt u dat met het verdwijnen van de autocratische Arabische regimes ook een multiculturele en multi-religieuze samenleving in het Midden-Oosten uit beeld verdwijnt?

Joseph Jammoeni: "Voor mijn 25ste geloofde ik in de komst van zo'n samenleving. dat wil zeggen dat ik er al 42 jaar niet meer in geloof! Dat zal ik u uitleggen. Hoe meer ik me verdiep in de belangrijkste islamitische teksten, de Koran, de Hadith en de Soena, hoe meer ik zie hoe dicht de extremisten bij de teksten staan. Zij ontlenen hun autoriteit daaraan. Ondertussen laten de liberalen en gematigden hen hun gang gaan. Zij hebben nooit, met uitzondering van Tunesië, gedemonstreerd tegen de radicalen. Ook in het Westen niet.

Zelfs islamitische intellectuelen die in het Westen leven en die dicht bij christenen staan, schijnen het lijden van christenen in het Midden-Oosten niet te begrijpen. Als je het hebt over de christenen in Irak, zeggen ze altijd eerst: dat is de schuld van de Amerikanen.

"De enige intellectuelen die werkelijk begaan zijn met niet-moslims en die echt iets willen veranderen, verblijven in het buitenland omdat ze voor hun leven vrezen, of dagelijks in gevaar verkeren zoals de Egyptische socioloog Sajed Al-Komni. Dan blijven er weinig mensen over om zo'n groots project gestalte te geven."

Henri Boelad: "Ik ben niet optimistisch, ik denk dat de kans groot is dat de exodus onomkeerbaar is. Eerst gaan de kinderen weg op zoek naar een toekomst, de ouders volgen. Die mensen komen niet terug. Toch heb ik wel hoop. Ik denk dat we met alle omwentelingen in een eerste akte zijn beland van een stuk dat erg lang en ellendig zal zijn. In de tweede akte verwacht ik een confrontatie tussen sjiieten en soennieten op grote schaal. Maar een profeet ben ik niet. Ik hoop in ieder geval dat de derde akte een pluri-religieuze, multiculturele maatschappij zal zijn."

Sami Al-Dieb: "Intellectueel gesproken ben ik een pessimist, maar ik blijf positief als het gaat om wat we kunnen doen. Er is een Palestijnse legende waarin een hyena zijn prooi behekst. Het slachtoffer gelooft uiteindelijk dat de hyena zijn vader is en laat zich meevoeren naar de grot van de hyena. Maar daar stoot het slachtoffer zijn hoofd en komt hij gelijk bij zijn positieven en vlucht. Ik hoop dat dit gebeurt; dat mensen hun hoofd stoten en weer bij zinnen komen."

Elias Al-Khoeri: "Nee, die multiculturele samenleving verdwijnt en dat gebeurt met de steun van het Westen. Het Westen steunt de meest radicale bewegingen en bevordert zo bewust het uiteenspatten van de regio in microstaten van Koerden, alawieten, sjiieten et cetera. Kijk naar Irak: het is een puinhoop en zal decennia geen rol meer kunnen spelen in de regio.

"Westerlingen bewapenen nu de groepen die Syrië binnentrekken en men weet heel goed waar deze groepen op uit zijn. Zij weten ook dat christenen de verliezers in dit spel zijn omdat zij vragen om respect voor elke burger, ongeacht religie of etniciteit. Toch heb ik nog hoop om de volgende reden: het is mogelijk dat door de orde die het Westen probeert op te leggen in het geval van Syrië, er een ander nieuw blok ontstaat van Rusland, China en een aantal andere landen die het Westen niet meer volgen."

Lees verder na de advertentie

 
Het Westen heeft ons verkocht zoals Judas dat met Christus deed

Deel dit artikel