Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'De elite van Brazilië gebruikt corruptie om Lula uit te schakelen'

Home

Sybilla Claus

Oud-president Lula da Silva van Brazilië © EPA

Oud-president Lula is veroordeeld voor fraude. Maar het bewijs is mager. Rechtse leiders lijken van hem af te willen.

De nog altijd populaire oud-president Lula da Silva (2003-2011) van Brazilië kreeg woensdag 9,5 jaar cel voor fraude. Maar hoewel het vonnis dik is (300 pagina’s), het bewijs lijkt mager. Er is alleen een getuigenverklaring dat Lula voor 1 miljoen euro een appartement zou hebben laten verbouwen door een ingenieursbedrijf. Lula en zijn dit jaar overleden vrouw betoogden dat zij niet eens een eigendomsbewijs hebben.

Lees verder na de advertentie

Hoogleraar Brazilië Studies aan de Universiteit van Amsterdam, Kees Koonings, heeft dan ook zijn bedenkingen bij het vonnis. Rechter Sergio Moro deed de ondervragingen zelf, een aanklager kwam er niet aan te pas. Bovendien heeft Moro nauwe banden met de regerende coalitie en de huidige president Temer. Die zaten vorig jaar achter de afzettingsprocedure van president Dilma Rousseff – Lula’s partijgenoot en opvolgster. “Tegen haar was evenmin hard bewijs.”

Indien nodig zetten de machthebbers geweld in, en werden vakbondleiders en op­po­si­tie­lei­ders vermoord

Kees Koonings

Lula wil volgend jaar oktober aan de presidentsverkiezingen meedoen. Hij is volgens een recente peiling een van de grote kanshebbers. Zodra hij een strafblad heeft, ligt hij eruit. Hij mag zijn hoger beroep in vrijheid afwachten, maar er lopen nog vier aanklachten wegens corruptie.

Geweld en doodseskaders

Kooning is ervan overtuigd dat de hele procedure erop is gericht om Lula electoraal uit te schakelen. “Toen hij in 2003 aantrad kreeg Brazilië voor het eerst een president die voor de gewone mensen opkwam. Altijd hadden de traditionele economische elites korte lijntjes gehad met de politieke macht, net zoals het land een lange traditie van klassenjustitie kende. Indien nodig zetten de machthebbers geweld in, en werden vakbondleiders en oppositieleiders vermoord.”

Die verwevenheid van economische, politieke en juridische elites ziet Koonings nog steeds. Politieke moorden gebeuren nu voornamelijk in de periferie: grensgebieden, het platteland en in verkiezingstijd. Pressiegroep Global Witness zet in haar jaarrapport over moorden op milieu- en landactivisten Brazilië op nummer één met 49 slachtoffers in 2016. Tot 1985 had het land een rechtse junta die berucht was om het inzetten van geweld en doodseskaders.

“Sinds de junta is het land sterk gedemocratiseerd. Vonnissen staan op internet en er is veel meer discussie over. Vijftig jaar terug was er een coup tegen Lula of Dilma geweest, of een moordaanslag. Nu gaat de strijd om de macht in juridische vorm. De elite gebruikt corruptie als wapen.”

Een illustratie daarvan is dat met name Lula’s Arbeiderspartij in het centrum van de aandacht staat, terwijl andere partijen daarbij veel dieper betrokken zijn, meent Koonings. “De huidige president Temer – een tweederangspoliticus die als vicepresident coalitiepartner Dilma aanviel zodat hij kon opklimmen – heeft ook diverse onderzoeken voor fraude lopen maar weet wel overeind te blijven.”

Hoever is de elite bereid om te gaan in de strijd om de macht? “Het lukt hen zo heel aardig. Dilma afgezet, Lula veroordeeld. Zij kunnen nu de sociale hervormingen die dat duo invoerde terugdraaien en de neo-liberale agenda uitvoeren ten koste van arbeiders en armen.”

De hoogleraar durft niets te voorspellen voor de verkiezingen van 2018. De processen tegen Lula gaan door, maar hij kan in de race blijven. Als dat lukt, gaat hij het goed doen; “Temers populariteit is naar een dieptepunt gezakt. En de regeringscoalitie heeft nog een probleem: een andere aansprekende kandidaat is er niet.”

Deel dit artikel

Indien nodig zetten de machthebbers geweld in, en werden vakbondleiders en op­po­si­tie­lei­ders vermoord

Kees Koonings