Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'De code is gekraakt, nu de diepte in'

Home

PETER VAN DER LINT

interview | Voor operaregisseur Floris Visser was 2013 een bewogen jaar. Het kleine Opera Trionfo, het grote Bolsjoi, alles kwam op zijn pad. En nu: een nieuwe reeks van 'Owen Wingrave'.

Precies een jaar na de succesvolle première van Benjamin Brittens opera 'Owen Wingrave' door Opera Trionfo en het Nieuw Ensemble, begint een nieuwe reeks opvoeringen van het 'psychologische familiedrama'. Die laatste karakterisering van de door Britten als pacifistisch bedoelde opera komt van regisseur Floris Visser. Die zag niets in het aandikken van het pacifistische element, omdat het werk in zijn woorden dan al gauw een oninteressant actiepamflet wordt. Visser studeert het werk opnieuw in en waakt er daarbij vooral voor dat het geheel niet 'een precieze herhaling, routine' wordt.

Voor Visser zelf veranderde er na die premièrereeks in januari 2013 het nodige. Na de lof die hij in de pers kreeg toegezwaaid voor zijn beklemmende enscenering, kwam van Jeanne Companjen, oprichtster en leidster van Opera Trionfo, het verzoek of hij haar wilde opvolgen. Dat wilde hij wel, en sinds april vorig jaar leidt Visser het kleine en ondernemende gezelschap. En toen belde ook nog het roemruchte Bolsjoi Theater in Moskou. Of Visser daar een nieuwe enscenering van Mozarts 'Cos¿ fan tutte' wilde komen maken. Komende mei is daar de première.

Raar jaar
Spreken van een bewogen jaartje is een understatement. "Het was vooral een heel raar jaar", vertelt Visser. "Er gebeurde zo veel tegelijk. Had je me een jaar geleden gezegd wat er allemaal zou komen, dan had ik je hard uitgelachen. Maar ja, toen was ik pas 29 jaar", voegt hij er met een glimlach aan toe. "Vrienden hebben me wel gewaarschuwd. Dat ik me niet moest vertillen en zo. Maar het is natuurlijk een enorme eer om door het Bolsjoi gevraagd te worden. Het is een giga opera- en ballethuis, onvoorstelbaar groot met 3500 werknemers in dienst. En ondanks dat is de werkrelatie heel fijn, met veel gevoel voor humor en een houding van niet lullen, maar aanpakken."

Het leiden van een gezelschap, hoe klein ook, is natuurlijk weer iets heel anders. "Ja, maar ik geloof wel dat het me ligt. Ik kon aan de slag met een inspirerend gezelschap met een goede reputatie, dat jong talent - ben ik zelf natuurlijk ook nog - een kans geeft en met bijzondere opera's voor de dag wil komen. Daar wil ik mee doorgaan. Gesprekken met partners in het veld zijn heel belangrijk, schouwburgen bezoeken die onze voorstellingen op de planken moeten zetten, werknemers, geldschieters. Het is soms zwaarder dan ik dacht, en het duurt soms langer dan ik wil, maar we hebben wel tien nieuwe theaters voor 'Owen Wingrave' weten te interesseren.

"Een reprise van die opera te kunnen doen, vind ik fantastisch. Vorig jaar hebben we de code van het stuk - ook dankzij de geweldige dirigent Ed Spanjaard - al gekraakt, nu kunnen we nog meer de diepte in. En voor 2016 staan er zelfs voorstellingen in Duitsland gepland.

"Oprichtster Jeanne is nog steeds als artistiek adviseur aanwezig. Ik heb gelukkig wel een zakelijk directeur naast me gekregen, zodat ik me vooral op de inhoud en nieuwe stukken kan richten. We hebben een vijfjarenplan opgesteld en werken samen met orkesten in binnen- en buitenland. Talentontwikkeling en het brengen van onbekend of weinig gespeeld repertoire blijven hoog in ons vaandel staan. En voor ons 20-jarig bestaan in 2018 hebben we een spiksplinternieuwe opera besteld.

"Belangrijk is dat we opera's vinden die door jonge talenten gezongen kunnen worden. Volgend jaar doen we 'Antigona' (1772) van Tommaso Traetta, een tragedie over jonge mensen. Cultureel ondernemerschap vereist dat je met een naam of een titel komt waarmee de theaters een zaal vol kunnen krijgen. Traetta, een tijdgenoot van Gluck, zegt dan misschien weinig mensen iets, maar het verhaal van Antigone is een tijdloze en klassieke tragedie die je ook nu nog diep raakt. De goede ontvangst van 'Owen Wingrave' vorig jaar - een onbekende titel en nooit opgevoerd in Nederland - was een zegen voor ons. Nu bij de reprise hebben dus ook andere theaters zich gemeld. De koudwatervrees is weg."

Voor de reprise zijn alle medewerkenden van vorig jaar, inclusief dirigent Spanjaard teruggekomen. Alleen hoofdrolspeler Karel Ludvik had al een contract elders. Volgens Visser is dat mede het doel van Opera Trionfo, dat zangers door kunnen groeien, dus erg treurig is hij er niet om. Bovendien geeft een nieuwe Owen een heel andere dynamiek.

Sensueler
"Ik heb tegen alle zangers die er al eerder bij waren gezegd dat de nieuwe Owen, Alistair Shelton-Smith, zich niet aan hen moest aanpassen, maar zij zich aan hem. Deze Owen is totaal anders dan de vorige - veel sensueler en meer getormenteerd. Het zorgt ervoor dat de voorstelling toch weer heel anders is. Het is te vergelijken met een voetbaltrainer die ineens een andere spits in het veld brengt; dan krijg je ook een heel andere wedstrijd.

"Ondertussen blijft het een rijk geschakeerd en uitdagend stuk, waar constant nieuwe dingen in gebeuren, tot voor kort zwaar onderschat, maar dat muzikaal verbazingwekkend ingenieus in elkaar zit. Je ontdekt steeds weer nieuwe lagen in dit werk. Die combinatie van duisternis en menselijkheid is ongelofelijk mooi. Componist en pacifist Britten, die de Tweede Wereldoorlog ontvluchtte, werd tijdenlang als laffe landverrader gezien. En dan was hij ook nog homo. Die aspecten hebben het werk dwarsgezeten. Maar als psychologisch familiedrama is 'Owen Wingrave', naar een prachtig kort verhaal van Henry James, meesterlijk. Toen ik in 2012 door Jeanne gevraagd werd, kende ik de opera niet, maar na beluistering van de muziek, was ik meteen verkocht."

'Owen Wingrave' gaat zaterdag in première in de Amsterdamse Stadsschouwburg. Deze maand nog te zien in Apeldoorn (23/1) en Zwolle (24/1). In september en oktober volgen nieuwe voorstellingen in Lelystad, Helmond, Wageningen, Delft en Leiden. www.operatrionfo.nl

'Er hebben zich nu ook andere theaters gemeld. De koudwatervrees is weg.'

Deel dit artikel