Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Contrastvloeistof voor röntgenfoto is gevaarlijk'

home

Van een onzer verslaggevers AMSTERDAM - “Het leek alsof ik doodging,” herinnert Roelof Puite (71) zich.

De van oorsprong verpleegkundige had zich opgewerkt tot kandidaat-directeur van een verpleeghuis, maar had aan zijn carrière als verpleger een pijnlijke rug overgehouden. Het bleek een hernia. Die moest eerst weg, alvorens hij zijn nieuwe functie zou aanvaarden. Om de omvang van de hernia vast te stellen diende een foto te worden gemaakt, waartoe contrastvloeistof werd ingespoten.

Contrastvloeistof wordt onder meer gebruikt bij het maken van röntgenbeelden en is nodig om de de verschillende soorten weefsel en organen van elkaar te onderscheiden.

In de jaren '50 was de introductie van deze jodiumhoudende middelen een verrijking van de mogelijkheden van de röntgenologen, maar het is de vraag of ze dat nog zijn. De wat duurdere laag-osmolaire contrastmiddelen worden in de ziekenhuizen uit kostenoverwegingen soms nog vervangen door de minder kostbare hoog-osmolaire. Die staan echter als nog gevaarlijker bekend.

Het minst gevaarlijke - maar ook duurste - is vervanging van röntgenbeelden door de M1RI- of CT-scan. Dat lag, toen Roelof Puite werd geopereerd (1973) nog niet zo voor de hand, maar nu staan deze beeldvormers in vrijwel alle ziekenhuizen.

“Direct na het inspuiten al wist ik niet meer waar ik het moest zoeken”, herinnert Puite zich. “Het leek alsof het sneeuwde. Mijn ogen deden het niet meer, mijn oren suisden en ik verging van de pijn in de liezen.” Na de operatie zou Puite geen last van zijn rug meer hebben. Dat was inderdaad zo, maar toen ik bij mijn huisarts kwam, vroeg die zich af wat er met mij was gebeurd. Ik zag er beroerd uit en nog steeds zie, hoor en loop ik slecht en mijn coördinatie is gestoord. Bij vlagen heb ik pijn en een vreemde stuwing in mijn hoofd en nek en heb ik last van ontstekingen die ervoor lijken te zorgen dat de signalen naar de benen en armen niet door komen. Soms lijkt het alsof ik een hartaanval heb.”

Puite wist te achterhalen wat hem was ingespoten: een jodiumhoudende olieachtige contrastvloeistof, die bij sommige patiënten heftige reacties kan oproepen. Die had gezorgd voor de verkleving en zenuwbeschadiging, die hem uiteindelijk in de WAO deden belanden.

In een schokkend zwartboek, net uitgegeven door de Vereniging Slachtoffers Medische Contrastmiddelen, blijkt dat Puite niet de enige is die na een routinebehandeling met contrastmiddel in het ziekenhuis invalide werd. Er zijn lichtere gevallen, zwaardere en ook dodelijke slachtoffers. Maar in de statistieken komen die niet voor: men is dan aan een onderliggende aandoening overleden.

Onbegrip

Gruwelijke pijn, nauwelijks kunnen ademen na een ruggenmergpunctie, dagelijkse pijn, onbegrip na een herniaoperatie, aangetaste nieren, verlammingen in de benen na een heupoperatie, acht dagen coma, blindheid, blijvende pijn, epileptische schokken, zeer hoge bloeddruk, duizeligheid, een verlamde dikke darm enzovoort. Het ergst vinden de patiënten die dit rapporteren nog het onbegrip waarop zij stuiten. “Gaat u maar rustig naar huis, het komt vanzelf weer goed, mevrouw stelt zich aan, lijdt aan een psychose.”

Puite is secretaris van de vereniging met 250 leden en 1250 contacten. Na zijn operatie lukte het hem niet het verslag daarvan boven water te krijgen. Hij klaagde de chirurg aan, die had verzekerd dat hij beter uit het ziekenhuis zou komen dan hij erin was gegaan. Een neuroloog onderzocht Puite en erkende dat de contrastvloeistof de boosdoener was, maar zei dat Puite vanzelf weer beter zou worden.

Pas nadat hij door een Duitse deskundige naar het Academisch Ziekenhuis in Groningen was verwezen, kwam hij onder een MRI-scan. Daar stelde men vast dat hij een verkleving van het hersenvlies had, maar wist men niet te zeggen hoe het nu verder met hem moest.

Er was wel wat kennis over de effecten van contrastvloeistof, maar die was her en der verspreid. In 1995 verscheen een inventariserend literatuuronderzoek van de Utrechtse Wetenschapswinkel dat de gemelde klachten bevestigde en waaruit bleek dat vooral bij het gebruik van contrastmiddelen voor rugonderzoek ernstige effecten kunnen optreden, inclusief die waarvan Puite gewag maakt.

De vereniging doet al jaren haar best het gebruik van contrastmiddelen terug te dringen en zo mogelijk te verbieden. Nog voor de verkiezingen ontvangt een aantal volksvertegenwoordigers brieven van leden van de Vereniging Slachtoffers Medische Contrastmiddelen om die middelen uit te bannen. “Wij vinden dat contrastmiddelen uitsluitend mogen worden gebruikt in situaties waar geen andere mogelijkheden meer zijn en dan alleen nog laag-osmolaire middelen. Zo mogelijk moeten die na gebruik meteen worden uitgespoeld. Daarnaast eisen wij dat medisch specialisten en ander medisch personeel zich nascholen op het gebied van deze gevaarlijke hulpmiddelen.”

“Eigenlijk moet een patiënt elke behandeling met contrastvloeistof weigeren, zolang niet duidelijk is dat het gebruik ervan onvermijdelijk is,” zegt Puite. Wij kunnen ons geen gevallen voorstellen waarbij deze middelen nog nodig zijn. Ja, de farma-industrie verdient er goed aan. En onder röntgenologen zijn er nog steeds velen die de problemen met de middelen ontkennen of kleiner voorstellen dan zij zijn.”

“Ik raad iedereen aan om een behandeling te weigeren, als er niet voldoende informatie over de contrastmiddelen wordt gegeven, zodat je het risico kunt overzien. In elk geval moet men de hoog-osmolaire middelen weigeren. Dikwijls is een onderzoek met deze middelen helemaal niet nodig. De dokter doet soms maar wat, zonder zich af te vragen of er een alternatief is. Tot dusver moest de patiënt alles maar nemen zoals de dokter het zich voorstelde, maar tegenwoordig hoeft dat niet meer. De wet of de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) verplicht de arts goede voorlichting te geven. Eventueel moet de dokter de vragen die men heeft zelfs schriftelijk beantwoorden, zodat de patiënt alles rustig op zich kan laten inwerken.”

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.