Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Catalonië is een bezet land'

Home

MAAIKE HOMAN | VIC/BARCELONA

De Catalaanse regiopresident Artur Mas belooft een referendum over de zelfbeschikking van de regio, mocht hij de verkiezingen van zondag winnen. 'Mas heeft geen boodschap aan de Spaanse grondwet.'

'Elke keer als de Spaanse premier weer een sneer maakt naar de Catalanen, voedt dat onze drang naar onafhankelijkheid. Wij zijn geen Spanjaarden, net als een Nederlander geen Duitser is. Catalonië is een bezet land, een kolonie van Spanje, en daar moet een einde aan komen."

Josep Maria Vila d'Abadel is burgemeester van Vic, een stad omringd door groene heuvels met bijna veertigduizend inwoners in het Catalaanse binnenland, 70 kilometer ten noorden van Barcelona.

Hij riep half september, daags nadat ruim een miljoen Catalanen op de nationale Catalaanse feestdag Diada in Barcelona de straat op gingen voor een 'vrije staat', in zijn gemeente de onafhankelijkheid uit. Nippend aan een kop kamillethee in een bar: "Dat houdt concreet niets in, maar is goed voor de moraal." Inmiddels hebben vijfhonderd steden en dorpen dit voorbeeld gevolgd.

Volgens de burgemeester is nu de laatste fase aangebroken van een onafhankelijk Catalonië. Een strijd die volgens de Catalanen al driehonderd jaar gaande is. De Spaanse vlag, die volgens de wet aan de voorkant van gemeentehuizen moet hangen, heeft hij al verwijderd. Aan het gotische stadhuis in het oude centrum hangt nu de estelada. De vlag is hét symbool van een onafhankelijk Catalonië, de ster in een blauw vlak is geïnspireerd op de Cubaanse vlag én strijd.

Vic haalde hiermee het landelijke nieuws. Burgemeester Vila d'Abadel: "Het kan me niet schelen dat het verboden is. Als de Spaanse regering zich hier aan stoort, dan komen ze de vlag zelf maar weghalen."

De inwoners van Vic, waar op straat enkel de Catalaanse taal te horen is, zijn wel te spreken over de actie van hun burgemeester. "Wij voelen ons Catalaans, praten Catalaans. Deze hele regio heeft niets met Spanje te maken", zegt Montse, eigenaresse van fotospeciaalzaak Jiménez.

Slager Esteban Renz, die vooral de lokale worst llonganissa verkoopt (knalrood vlees met kleine stukjes vet en peperkorrels): "Dit is niet alleen een economisch verhaal. Wij hebben onze eigen geschiedenis. Een geschiedenis gekenmerkt door Spaanse onderdrukking."

De opleving van het regio-nationalisme kent echter wel een economische grondslag. Op 11 september, de Catalaanse nationale feestdag, gingen in Barcelona een miljoen mensen de straat op om onafhankelijkheid van Spanje te eisen. De voornaamste reden: de crisis.

Op de regio's Baskenland en Navarra na, die zelf belastingen innen en een bepaald percentage afstaan aan de centrale regering, krijgen de Spaanse regio's geld van de centrale overheid afhankelijk van de welvarendheid van de regio. Catalonië, dat lange tijd als 'de fabriek van Spanje' gold, betaalt al jaren meer aan de centrale regering dan het terugkrijgt in de vorm van geld voor sociale uitgaven en infrastructuur. En dat roept weerstand op nu het zelf in de financiële problemen zit en voor 5 miljard euro een beroep moest doen op het nationale noodfonds voor de regio's.

"Aankloppen bij Madrid voor hulp was een vreselijk vernederend moment voor de Catalanen", zegt Robert Tornabell, hoogleraar financiën aan de Esade Businessschool in Barcelona, en zelf ook Catalaan. Hij denkt dat de regio in de toekomst een zelfstandige natie kan worden. "Mits we binnen de Europese Unie kunnen blijven."

De vraag is echter of dat zal lukken. Volgens Europese wetten moet elke nieuwe lidstaat de volledige steun hebben van alle andere EU-landen. Spanje zal niet twijfelen om zijn veto te gebruiken. Niet slim van Spanje, meent econoom Tornabell want "Spanje heeft Catalonië financieel meer nodig dan andersom".

Xavier Sala-i-Martin, een Catalaanse econoom die al 27 jaar in de VS woont waar hij doceert aan Columbia University, denkt dat de regio het zelfs redt buiten de unie. "Kijk naar Zwitserland." Maar Spanje zal Catalonië volgens hem nooit buiten de unie willen laten gaan. "Daarvoor zijn de handelsbelangen te groot. Kijk maar naar de wegenkaart van Spanje: bijna alle transportroutes lopen via Catalonië."

Economen buiten de eigenzinnige regio denken daar anders over. Zo berekende een econoom van de Complutense Universiteit in Madrid dat het Catalaanse bruto binnenlands product met zeker 20 procent zal dalen als het zich loskoppelt van Spanje en dat het gemiddelde inkomen per hoofd van de bevolking van 28.200 euro naar 21.000 gaan.

In Catalonië geloven ze deze cijfers niet. "Wij hebben een grote haven, industrie, grote bedrijven als de bank La Caixa en hier zijn tal van multinationals gevestigd", zegt Jaume Vallcorba, directeur van een privéstichting die tal van onderzoeken doet naar hoe een vrij Catalonië eruit moet zien.

Hij weerspreekt dat regiopresident Mas de economische crisis wil verbergen achter een nationalistische agenda. "Dit is niet alleen een economisch verhaal, maar ook cultureel en politiek. Catalonië is al driehonderd jaar onderdrukt. Wij mochten nooit over onszelf beslissen en nu is het moment dichtbij dat we dat wel kunnen", zegt hij met opwinding in zijn stem op het statige kantoor op Plaça Catalunya in hartje Barcelona.

Diezelfde opwinding klinkt uit het verhaal van Jaume Sobrequés i Callicó, directeur van het Catalaans Historisch Museum. Terwijl hij een rondleiding geeft en over de geschiedenis doceert: "Viermaal is de Catalaanse republiek uitgeroepen, de eerste keer in 1641. Ik hoop dat wij 25 november, als we naar de stembus gaan, opnieuw geschiedenis schrijven." Hij ziet Catalonië als bezet land dat nog altijd 'vecht om te overleven'. "Die strijd voor een eigen bestaan, erkenning, wordt nog dagelijks gevoerd."

"Spanje heeft weinig betekenis voor ons", zegt Vallcorba, directeur van de Stichting Catalaanse Staat. "In de jaren tachtig exporteerden wij 90 procent van onze producten naar Spanje. Nu is dat nog 24 procent. Wij Catalanen hebben een imperium opgebouwd op basis van handel, niet op macht en groter willen worden zoals Spanje. Wij hebben veel meer een Noord-Europese mentaliteit."

De siësta, de twee uur durende middagpauze, is in veel Catalaanse bedrijven allang afgeschaft. Waar je in de rest van Spanje amper terecht kan met Engels, kan dat in deze regio wel. Regiopresident Mas spreekt vloeiend Engels, iets wat hem goed van pas komt binnen Europa. De Spaanse premier Rajoy spreekt deze taal amper.

Mas luistert dan ook vooral naar Brussel, zegt hoogleraar Tornabell. "Hij heeft geen boodschap aan Spanje en de Spaanse grondwet." Aan Mas is het nu Brussel te overtuigen van een bestaan binnen de EU.

Hebben de Catalanen wel door dat ze eigenlijk stemmen voor binnen of buiten de unie? "Ik denk het niet. Mas belooft hun het beloofde land."

De recentste peilingen spreken niet in het voordeel van Mas. Toch droomt de 'harde kern' Catalanen alvast van een eigen land. "We zullen bevrijd zijn, gelukkiger en rijker", denkt de burgemeester van Vic. Museumdirecteur Sobrequés i Callicó: "Als je geen vrijheid hebt gekend weet je niet wat het is, maar beter zal het zeker zijn."

Deel dit artikel