Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Bloed aan de paal' en bal op de paal

Home

Matty Verkamman

Voetballen om de Wereldbeker in het Argentinië van 1978, kon dat eigenlijk wel? Een politiek links georiënteerde voorhoede die werd aangevoerd door Freek de Jonge en Bram Vermeulen, vond van niet. Bram en Freek - door international Dick Nanninga omgedoopt tot Dram en Preek - trachtten de publieke opinie te mobiliseren.

Het generaalsbewind van Jorge Videla had na de coup in 1976 tegen Isabel Peron, van Argentinië de folterkamer van Zuid-Amerika gemaakt. Duizenden mensen werden gemarteld, vermoord, of 'verdwenen'. Op het Plaza de Mayo vroegen de 'Dwaze Moeders' met hun indrukwekkende protest om rechtvaardigheid, maar in Nederland wogen de belangen van het Nederlands elftal toch zwaarder dan de gruwelijke schending van de mensenrechten in Argentinië.

Met hun voorstelling 'Bloed aan de paal' scoorden Bram en Freek vooral in eigen kring. Van de kant van de voetballers kregen zij steun van enkelen, zoals de ex-internationals Jan Mulder en Oekie Hoekema. In politieke zin werd door de actievoerders voortdurend gevraagd om een standpunt van de KNVB, maar de grootste sportbond van Nederland verschool zich achter de politiek, die ook niet voor de dag kwam met ferme standpunten.

VVD-minister Van der Klaauw (buitenlandse zaken) meende dat van de KNVB niet verwacht mocht worden de bereikte plaatsing voor de WK-eindronde zo maar uit handen te geven. De wereldvoetbalfederatie Fifa had Argentinië al in 1964 als organisator aangewezen, dus...De PvdA durfde aanvankelijk ook niet het spoor van 'Neerlands Hoop' te volgen. Joop den Uyl vond het maar een lastige kwestie, waar hij liever zijn handen niet aan brandde; het voetbalpubliek was immers voor een belangrijk deel een PvdA-publiek. Uiteindelijk sprak het partijcongres zich toch uit tegen de reis van Oranje naar Argentinië, maar toen was het al te laat.

Intussen hadden de coaches van het Nederlands elftal, Ernst Happel en Jan Zwartkruis, zich van hun domste kant laten horen. ,,Wat kunnen mij de mensenrechten schelen, we gaan naar Argentinië om te voetballen, politiek interesseert mij niet'', zei de onverschillige Happel. En Zwartkruis meende na een bezoek aan Buenos Aires: ,,Ik voelde mij er op straat veiliger dan in mijn woonplaats Amersfoort.''

Zo mogelijk nog gekker was de tirade die de Nederlandse ambassadeur in Argentinië, jonkheer Donoré van den Brandeler, bij aankomst van het Oranje-gezelschap afstak. Hij hekelde vooral de journalisten van De Volkskrant en Trouw, want die hadden naar zijn smaak 'volstrekt gekleurde informatie' op papier gezet over Argentinië en het generaalsbewind. ,,Men spreekt van negenduizend verdwijningen en men baseert zich dan op Amnesty International. Niemand gelooft dat hier. Neemt u van mij aan dat de heer Videla een keurige man is, een fatsoenlijke christen!''

Toen Oranje op reis ging, hadden Bram en Freek in de vertrekhal van Schiphol een zit-demonstratie georganiseerd. De selectie moest via een zij-uitgang het land verlaten. ,,Schandalig'', riep de woedende Zwartkruis, ,,we gaan proberen de naam van Nederland hoog te houden en we moeten afscheid nemen alsof we misdadigers zijn.''

Binnen de selectie was er wel de bereidheid geweest met De Jonge en Vermeulen van gedachten te wisselen. Wim Rijsbergen, Jan Jongbloed en Wim Suurbier wilden in Buenos Aires ook graag naar de 'dwaze moeders'. Zij maakten dat publiekelijk kenbaar, maar uit 'veiligheidsoverwegingen' werd dat voornemen door de KNVB gedwarsboomd. Aanvoerder Ruud Krol nam voorts een standpunt in, waar hij minder respect voor kreeg, dan hij eigenlijk verdiende. In geval van een wereldtitel voor Nederland, wilde Krol de beker absoluut niet uit handen van Videla ontvangen. Videla diende de bokaal eerst aan Fifa-voorzitter Joao Havelange te overhandigen.

Hoewel Johan Cruijff er niet meer bij was en Wim van Hanegem vlak voor het vertrek zelf voor de eer had bedankt, deed Oranje het in Argentinië boven verwachting. Het spel had weliswaar niet meer de brille van vier jaar eerder in West-Duitsland, maar toch werd weer de finale gehaald.

In de gruwelijk harde eindstrijd won het gastland pas na verlenging. In de slotminuut van de normale speeltijd had Rob Rensenbrink de winnende goal op zijn schoen. Hij kreeg een lange bal van Krol net voor de achterlijn te pakken en uit een bijna onmogelijke hoek raakte hij de paal. ,,Het was niet eens een echte kans. En als het een doelpunt was geworden, had die Italiaanse scheidsrechter tot de gelijkmaker laten doorspelen. Argentinië moest nu eenmaal winnen'', aldus Rensenbrink.

Deel dit artikel