Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Bisschoppen plegen meineed om kerk te beschermen'

Home

Monic Slingerland

Thomas Doyle: 'Geestelijken zien dat het burgerlijk recht een macht is, groter dan zijzelf.' ©MAARTEN HARTMAN

INTERVIEW | Het rapport over seksueel misbruik in de rk kerk van de commissie-Deetman, dat eind deze week verschijnt, zal niet compleet zijn, denkt de Amerikaanse dominicaan Thomas Doyle (67). Sinds 1984 spant hij zich in om misbruikzaken door rk priesters naar buiten te brengen. Zijn ervaring leert dat rk bisschoppen overal ter wereld archiefstukken achterhouden, onder ede liegen en alles doen om de kerk maar te beschermen. Deze week is Doyle in Nederland.

En ik ben niet eens een popster, sputtert Thomas Doyle, als de volgende cameraploeg zich meldt. De Amerikaanse zestiger is deze ochtend geland op Schiphol voor iets dat op een tournee lijkt. Al heeft zijn onderwerp niet veel glamour. Doyle bracht in 1984 seksueel misbruik van minderjarigen door rk priesters aan het licht. Hij liet zien dat de kerk dat wilde verzwijgen. Hij was toen priester, werkte bij de diplomatieke dienst van het Vaticaan. Priester is hij formeel nog steeds. "Maar de inhoud van mijn geloof is ingrijpend veranderd, door alle verhalen die ik gehoord heb van slachtoffers. Ik ben teruggegaan naar de basis. Jezus heeft nooit een priester gewijd, of een kerk willen stichten met al die versierselen eromheen."

Eigenlijk was de bedoeling dat Doyle verstandige dingen zou gaan zeggen nadat de eerste commotie rond het eindrapport van de commissie-Deetman was weggeëbd. Maar voor het onderzoek naar misbruik in rk instellingen in Nederland van 1945 tot heden had Deetman een paar weken langer nodig dan gepland. Nu is de volgorde omgedraaid: eerst Doyle, dan Deetman.

Denkt u dat het rapport Deetman compleet is?

"Dat zou de eerste keer zijn. Altijd lukt het bisschoppen om al te gevoelige kwesties buiten beeld te houden. Dan blijven er archiefstukken achter in een la, of wordt er druk uitgeoefend om bepaalde kwesties buiten beschouwing te laten. Het begon al met die eerste misbruikzaak die ik meemaakte, in 1984. De kerk heeft toen de betrokken familie van het kind zwijggeld betaald. Die zaak is buiten de publiciteit gebleven, maar ik hoorde er wel van. Later kwam de zaak tegen het bisdom Louisiana. In die zaak werd duidelijk dat bisschoppen probeerden de zaak te verdoezelen. Ook de kritiek dat Deetman niet echt onafhankelijk onderzoek kan doen, omdat de bisschoppen opdracht gaven, lijkt me terecht. Onderzoek door de overheid is beter."

Bij een getuigenverhoor, onlangs in Utrecht, ondervroeg de rechter een pastoor van 93. Die ontkende bepaalde zaken, waarover nota bene het bisdom met sterke aanwijzingen kwam. Kunnen we geestelijken nog wel geloven, als ze onder ede staan voor de wereldlijke rechter?

"Je ziet langzamerhand wel verandering. Geestelijken zien dat het burgerlijk recht een macht is, groter dan zijzelf. Rechters verliezen het bijzondere respect dat ze voor bisschoppen hadden. Er komt meer gelijke behandeling en dat is goed en nodig. Toch heb ik het geregeld meegemaakt dat een bisschop glashard loog, onder ede, tegenover de rechtbank. Dan ontkenden ze bijvoorbeeld dat er bepaalde stukken waren, terwijl die er wel degelijk waren, stukken die belastend waren voor een geestelijke. Of ze zeiden dat ze iets niet wisten, terwijl ze wel degelijk op de hoogte waren.

De neiging om de eigen kerk en de eigen mensen te beschermen is zo enorm krachtig, dat bisschoppen daardoor worden meegesleept om te liegen, meineed te plegen. Dat zou je van een bisschop niet verwachten. De bisschop van Kansas is veroordeeld wegens obstructie van de rechtsgang en heeft daarna weer kinderporno op zijn computer gedownload. Dus nee, we kunnen er niet vanuit gaan dat een geestelijke de waarheid spreekt als hij onder ede iets verklaart tegenover de rechtbank. En ze liegen tegenover slachtoffers. Dat is extra pijnlijk."

Hoe komt dat toch, dat de eerlijkheid dan zoek is?

"Priesters leven in een parallel universum. Tegenover de wereld hebben ze een negatieve houding. Eigenlijk wil de kerk dat de wereld wordt zoals zij. Daaruit komt die houding voort. Die houding is heel hardnekkig. Wereldwijd zijn 33 bisschoppen met overtuigend bewijs aangeklaagd omdat ze zelf kinderen misbruikt zouden hebben. Het Vaticaan weet het, en heeft geen enkele actie ondernomen."

Wat vindt u: is de kritiek terecht dat paus Benedictus deze zaak vooral in de doofpot wil stoppen? "Het is erg makkelijk om Benedictus neer te sabelen. Ik weet dat hij ook een hof om zich heen heeft, dat stuurt, afschermt, verzwijgt. Benedictus kan niet opereren los van dat hof. Ik geloof wel dat hij oprecht is als hij zijn afschuw uit over deze kwestie. Eerder zouden we naar de vorige paus moeten kijken, Johannes Paulus II. Die heeft helemaal niets gedaan, terwijl hij heel goed wist wat er speelde. Hij heeft zich laten omkopen - ook al zette hij dat geld in voor het bestrijden van het communisme in Oost-Europa - door Maciel, de leider van de Legionairs van Christus (een Mexicaanse traditionele priesterorde, red.). Miljoenen heeft deze corrupte Maciel betaald. Ook aan kardinalen trouwens. Kardinaal Re, kardinaal Sodano, kardinaal Bertone, waar waren ze? Ze wisten ervan en deden niets.

"Slachtoffers zijn vaak cynisch en boos. Ze hebben alle recht en reden om het te zijn. Zo vaak als slachtoffers te horen krijgen dat de bisschop voor hen zal bidden. Dat is hetzelfde als aanbieden bloed te prikken bij iemand die heel ernstig ziek is. Slachtoffers hoeven niet in eerste instantie geld, ze willen erkenning voor hun littekens."

Wat moet er gebeuren nadat de bevindingen van het onderzoek door Deetman bekend zijn?

"Alle zaken die ernstig genoeg zijn, moeten voor de civiele rechter. Ook al is het nog zo lang geleden gebeurd. Het slachtoffer houdt zijn littekens, ook al is de zaak verjaard."

Wat raadt u de bisschoppen aan?

"Ze zouden de families van slachtoffers moeten benaderen en vragen of ze bij hen thuis mogen komen. Het is gek, maar ik ken eigenlijk geen bisschop die dat ooit gedaan heeft. Bisschoppen nemen zelden contact op met slachtoffers. Ja, ze excuseren zich openlijk, maar dat is vaak zo ongeloofwaardig."

Dus geen voetwassingsritueel, zoals in Dublin?

"Nee, liever niet. Dat is toch gauw een pr-stunt. Hoewel het goede van het boeteritueel in de kathedraal van Dublin wel was, dat de slachtoffers het scenario bepaald hadden. Ik heb wel respect voor de houding van de aartsbisschop van Dublin. En verder zijn de media heel belangrijk. Trek je niets aan van kritiek dat het sensationeel is, of dat je de kerk schaadt. Jullie verbergen tenminste niks, anders dan sommige bisschoppen. Of liever gezegd, niet meer, want begin jaren zestig zijn bijvoorbeeld in Ierland de kranten zwaar gecensureerd.

Hoe kan het dat vooral in Angelsaksische landen deze kwestie zo groot is geworden?

"Dat is raadselachtig. Natuurlijk heeft het ook gespeeld in Italië, Spanje, Frankrijk. Ik verwacht dat daar de komende jaren nog veel berichten van komen. Het is nog niet over."

Wie is Thomas Doyle?
De Amerikaanse dominicaan Thomas Doyle (67) raakte als specialist kerkelijk recht in 1984 betrokken bij een zaak van seksueel misbruik van een minderjarige door een priester. Hij werkte in die tijd bij de diplomatieke dienst van het Vaticaan. Sindsdien zet hij zich in voor belangen van iedereen die beschadigd is geraakt door geestelijken die grenzen overschreden. Doyle is later luchtmachtaalmoezenier geworden. Vlak voor zijn emeritaat is hij geschorst. Hij had geschreven dat het niet haalbaar was en wellicht niet nodig, elke dag een eucharistieviering te houden. Doyle gaf deze week een lezing bij het Soeterbeeck Programma van de Radboud Universiteit Nijmegen.


Lees verder na de advertentie

 Priesters leven in een parallel universum. Tegenover de wereld hebben ze een negatieve houding  

Deel dit artikel