Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Als de premier niet hervormt, bestaat de kans dat Ethiopië uiteenvalt'

Home

Melanie Zierse

Leenco Lata: 'Op dit moment kan je in Ethiopië niet om etniciteit heen.' © Jean-Pierre Jans
INTERVIEW

Hoopvol luisteren de Ethiopiërs naar de beloften van de nieuwe premier Abiy Ahmed. 'Maar als hij de hervormingen niet doorzet, eindigt het land als mislukte staat', zegt oppositiepoliticus Leenco Lata.

Het liefst brengt de Ethiopiër Leenco Lata (75) geen dag langer door in het donkere en winterse Noorwegen. Daar woont hij al jaren in ballingschap omdat hij als oppositiefiguur - lid van de Oromo-etnische groep - niet welkom is in zijn Oost-Afrikaanse thuisland.

Lees verder na de advertentie

Maar misschien duurt het wachten niet lang meer nu in Ethiopië vorige maand de hervormingsgezinde nieuwe premier Abiy Ahmed is aangetreden. Die belooft sinds zijn beëdiging onder andere vrijlating van politieke gevangenen, meer democratie, open en eerlijke verkiezingen, en ruimte voor de oppositie.

Mocht hij die beloftes waarmaken, dan zou dat een kantelpunt zijn in de geschiedenis van Ethiopië. Oppositiepartijen heeft het land namelijk nooit echt gekend. Op papier bestaat er een oppositie, maar in werkelijkheid heeft de regeringspartij, het Ethiopische Revolutionaire Democratische Volksfront (EPRDF), sinds 1991 alle touwtjes in handen.

De nieuwe premier is zelfs al in gesprek gegaan met de oppositie. Dat is nieuw in Ethiopië.

Leenco Lata

In de regeringspartij, die bestaat uit vertegenwoordigers van vier etno-regionale groeperingen, heeft de Tigray-bevolkingsgroep, die 6 procent van de bevolking vormt, het altijd voor het zeggen gehad. Al drie jaar protesteren vooral de Oromo en Amhara, de twee grootste etnische groepen, tegen de politieke ongelijkheid, landonteigening en mensenrechtenschendingen. De grote vraag is of Abiy Ahmed, zelf een Oromo, de weerstand van de Tigray kan doorbreken.

Heeft u een beetje vertrouwen in de nieuwe premier?

"Hij lijkt een veelbelovende jonge leider. Het betekent veel dat hij een Oromo is, omdat de huidige rebellie tegen de EPRDF is geconcentreerd in hun grondgebied, Oromia. Maar ook de Amhara en andere etnische groepen zien hem als symbool van verandering.

"De nieuwe premier heeft al een paar goede dingen gedaan. Hij bezoekt gebieden waar de protesten het hevigst waren, geeft hoopgevende speeches en is zelfs al in gesprek gegaan met de oppositie. Dat is volledig nieuw in Ethiopië. Ook heeft hij het Maekelawi-martelcentrum gesloten en gevangengenomen journalisten en oppositieleden vrijgelaten.

"Met zijn kabinet (dat deze week werd benoemd, red.) zet hij ook een positieve stap. Daarin heeft hij een aantal anti-hervormers vervangen door hervormers. Verder is het goed dat er een aantal vrouwelijke ministers is aangesteld en een paar figuren is verwijderd die worden verdacht van corruptie.

"Maar dit is nog niet genoeg. Mijn vermoeden is dat de martelingen nog steeds doorgaan, maar dan ergens anders. Dat moet stoppen. Ook is de vrijlating van politieke gevangen nog niet voltooid. Er zitten nog steeds tienduizenden mensen in de gevangenis. Het is nu van groot belang dat de premier de noodtoestand opheft, zodat de arrestaties ophouden. De minister van defensie, naar verluidt een hervormer, kan bijdragen aan het opheffen van de noodtoestand."

Wat is het grootste risico?

"De Tigrayers zijn tegen de hervormingen en willen achter de schermen invloed blijven uitoefenen. Als dat hen lukt, zullen de verwachtingen van de samenleving nooit worden vervuld. Gevolg is dat de rebellie aanhoudt en de kans bestaat dat Ethiopië uiteenvalt en eindigt als een mislukte staat. Alle ingrediënten zijn aanwezig: een omvangrijke jonge bevolking die geen werk heeft, boos is en zich bedrogen voelt door haar politieke leiders. De Tigray-leiders moeten een keuze maken. Willen zij een ineengestort Ethiopië of een Ethiopië waar iedereen gelijke rechten heeft?"

Wat kan Abiy Ahmed doen om de situatie onder controle te houden?

"Eerst moet de EPRDF intern democratiseren. De Tigray-groep is nu nog het meest dominante lid van de coalitie. Het aantal vertegenwoordigers per etnische groep moet een reflectie zijn van de bevolking.

"Ten tweede mag het veiligheidsapparaat niet meer exclusief in handen zijn van Tigray-bevelhebbers. Verder zijn er problemen die al jaren verergeren onder de verschillende regeringen, zoals de enorme bevolkingsgroei, de werkeloosheid, het milieuprobleem, de kwestie van landbezit. Al deze problemen moet hij aanpakken."

Het politieke model, dat langs etnische lijnen is georganiseerd, lijkt veel conflict te genereren. Is het niet beter dit onderdeel van het systeem te hervormen?

"Op dit moment kun je in Ethiopië niet om etniciteit heen. De bevolking heeft nog niet genoeg vrijheden genoten als Oromo of Amhara om etniciteit als bijzaak te zien. Het is nog steeds te emotioneel.

"Ik denk wel dat het belang van etniciteit kan afnemen. Dat mensen zich gaan organiseren op basis van hun politieke ideologie. Maar dit zal geleidelijk gebeuren."

Wie is Leenco Lata?

Als product van de linkse jaren zestig en zeventig bekommerde Lata zich na zijn studietijd in de VS al om de positie van de Oromo, de etnische groep waartoe hij behoort. Eerst als guerrillastrijder tegen de 'Rode Terreur' van dictator Mengistu Haile Mariam en later als onderhandelaar bij de totstandkoming van het huidige federale stelsel in Ethiopië.

In 2013 richtte hij, na ideologische onenigheid met zijn vorige partij, het Oromo Democratisch Front op. Waar hij vroeger nog de wapens oppakte, strijdt hij tegenwoordig geweldloos voor de belangen van de Oromo. Zijn wens is een democratisch Ethiopië, waar alle etnische groepen een gelijke stem hebben.

Lees ook: Met de nieuwe premier keert de rust terug in Ethiopië

De verkiezing van Abiy Ahmed tot nieuwe leider brengt kalmte in Ethiopië, na maanden van grote onrust.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

De nieuwe premier is zelfs al in gesprek gegaan met de oppositie. Dat is nieuw in Ethiopië.

Leenco Lata