Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

'Agnosten zijn betreurenswaardig laf'

Home

Koert van der Velde

Velen geloven niet echt meer dat God bestaat, maar ook het geloof dat God niét bestaat heeft het moeilijk. Nederlands enige en oudste organisatie van atheïsten is op sterven na dood. ,,We slapen helemaal.''

'Steeds vaker wordt er negatief gereageerd op het atheïsme'', stelt Jan Vis, jarenlang het boegbeeld van het atheïsme in Nederland. ,,En het erge: die reacties komen niet van de gelovigen, van wie zoiets volkomen normaal zou zijn, maar juist van wie wij min of meer als geestverwanten beschouwen: wetenschappers, filosofen, journalisten en kunstenaars.''

Dat kan niet, dus geeft Vis deze 'geestverwanten' een ouderwets pak rammel. ,,De ware atheïst kent geen twijfel als het over bovenmenselijke spirituele machten gaat: die bestaan niet! Maar dit soort zekerheid stoort moderne geestverwanten van de atheïst. Zij vinden dat je niet zeker kunt zijn. Dat lijkt heel erg tolerant, maar in feite is het volgens mij onmiskenbaar een uiting van betreurenswaardige intellectuele lafheid.''

In plaats van 'atheïst' noemt men zich 'agnost', denkt Vis. ,,Veel van hen zou je best atheïst kunnen noemen, maar dat willen ze niet. Onbewust, ergens in de diepte, is er toch een soort vrees dat er misschien wel meer kan zijn. Daar heb ik heel wat bonje over gehad: 'Waarom hou je nou een slag om de arm? Je mag best geloven, maar kom daar dan eerlijk voor uit'.''

Ook de moderne christelijke theologie spelen het atheïsme parten. Nu ook theologen als Kuitert zeggen dat God een creatie van mensen is, wat moet de atheïst dan nog? Vis: ,,Ik snap niet wat er met die man aan de hand is. Hij doet pittige uitspraken, dat wel. Maar vroeger kende ik een gewezen dominee die ook dingen zei als 'God bestaat niet', maar dan zat er wel een addertje onder het gras: volgens hem bestaan alleen dingen, en God is geen ding maar púúr zijn. In Kuiterts verhaal moet ook wel een dubbele bodem zitten.''

üchte atheïsten zijn schaars in deze wereld, zegt Vis. ,,Sommigen zijn het van geboorte. Anderen hebben zoals de christelijke vrijdenker Bart de Ligt ooit zei 'een spoorwegongeluk' gehad. Het geloof heeft niet aan hun verwachtingen voldaan en daarom hebben ze zich ervan afgekeerd. Maar een klein deel is atheïst geworden als noodzakelijke conclusie van een denkproces. Dat zijn de filosofen, dat zit al als je jong bent in je te broeien.''

Filosoof Vis is al een aantal jaar geleden ontevreden uit de Vrije Gedachte gestapt, die hij jaren geleid heeft. Op tv mocht hij in de zendtijd voor levensbeschouwelijke stromingen eens per maand een kwartiertje volpraten, maar toen daarover een conflict losbarstte, bleef de bijna 150 jaar oude vereniging verweesd achter. Het tijdschrift kwam vorige jaar nog maar enkele malen uit, alle regionale afdelingen zijn inmiddels opgeheven. Wie oude contactpersonen belt krijgt steevast opmerkingen in de trant van: ,,we slapen helemaal'' en ,,het is een ontzettend kinderachtig groepje''.

Volgens Roel Bar, de tegenwoordige voorzitter van De Vrije Gedachte, gaat het 'niet heel slecht' met de vereniging. ,,We zijn vergrijsd, en het is lastig om activiteiten van de grond te krijgen.'' Maar dat probleem hebben de kerken en de politieke partijen ook. ,,Het grootste probleem zijn de agnosten, die van: 'ik weet niet of er wat is, en 'zo ja, dan merk ik het wel'. Men vindt het tegenwoordig lastig zich nog duidelijk uit te spreken op levensbeschouwelijk gebied.''

Om de meute wakker te krijgen, zaagt Vis zijn planken het liefst van het dikste hout, maar als hij tegenwoordig naar De Vrije Gedachte luistert, hoort hij nooit gezaag meer, zelfs niet dat hele zachte van een figuurzaag. ,,Waar waren ze om te protesteren tegen het gebed in de troonrede? Waar zijn ze om te wijzen op het gevaar van de islam? Bar reageert: ,,Dat hebben we allemaal wel eens geprobeerd, maar de pers is er niet meer in geïnteresseerd. Het is zinloos om persberichten te blijven sturen.''

Op internet toont Vis hoe het ook kan: lekker dikke planken met de spreekwoordelijke motorzaag. ,,De kwaliteit van het bij de islam behorende heilige boek is nog beroerder dan de christelijke Bijbel. Het is verbijsterend hoe duister, plat en kortzichtig de er in verkondigde 'wijsheden' zijn. Voeg daar nog bij de niet aflatende vervloekingen van ongelovigen en joden en men heeft ruim voldoende argumenten om de hele zaak bij het vuilnis te zetten.''

,,Het ouderwetse vijandsbeeld van het christendom was niet langer vol te houden'', constateert Vis, maar de islam biedt volgens hem weer volop mogelijkheden voor een onvervalst atheïstisch geluid. ,,Volgens de islam is een cultuur als de westerse volstrekt uit den boze en moet op grond daarvan bestreden en vernietigd worden. Inmiddels heeft men daarmee stilzwijgend een aanvang gemaakt.''

Deel dit artikel