Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zo komt de Duurzame 100 tot stand: ‘Het zijn hele leuke vergaderingen, die best lang duren’

Groen

Gabriella Codonesu

Nederland, Amsterdam, 26 september 2017. Esther Bijlo. Foto: Jorgen Caris © Jorgen Caris
Interview

De Duurzame 100 beleefde dit jaar zijn tiende editie. Hoe kom je als duurzame Nederlander eigenlijk op die lijst terecht? Journalist Esther Bijlo is nauw betrokken bij de samenstelling ervan en geeft een kijkje achter de schermen. ‘Je eigen regenwater opvangen is leuk, maar we zoeken mensen die echt iets in gang kunnen zetten.’

De Duurzame 100 bestaat inmiddels tien jaar. Hoe is het idee voor de lijst ooit ontstaan?

Lees verder na de advertentie

“Tv-omroep Llink kwam in 2008 met het idee binnenwandelen. Ze wilde samen met ons een Duurzame-Nederlanderverkiezing organiseren. Die samenwerking is amper van de grond gekomen want de omroep ging ter ziele. Toen heeft redacteur Dorien Pels het idee alsnog opgepakt en voor de krant uitgevoerd. Het idee is sindsdien hetzelfde gebleven: samen met een jury gaan we op zoek naar de meest invloedrijke duurzame Nederlander. Al hebben we de lijst door de jaren heen wel steeds verder verbeterd.”

Wat zijn de grootste veranderingen als je de lijst vergelijkt met tien jaar geleden?

“Je ziet grote verschillen in wie er op staan. Op de allereerste lijst stonden veel directeuren en wetenschappers. De bestuurders zeg maar. De laatste jaren zie je juist de ondernemers opkomen. En ook de kleinere initiatieven weten tot de lijst door te dringen. Maurits Groen, de bedenker van de duurzame Waka Waka lamp, bijvoorbeeld, stond in 2015 nog op de eerste plek. De lijst is een soort graadmeter van de duurzame stand van Nederland.”

De juryleden vullen thuis hun stemformulier in en weten niet wie de winnaar is tot de uitreiking

Welke groene trends kon je de laatste jaren ontdekken in de Duurzame 100?

“De voedsel- en landbouwsector is heel erg opgekomen, terwijl een paar jaar geleden veel energie-initiatieven de lijst haalden. Ook zie je veel mensen in de lijst die zich met de natuur in brede zin bezighouden, zoals ecologen of mensen die natuur aan landbouw en economie koppelen. De winnaar van 2016, Willem Ferwerda, is daar een voorbeeld van. Zijn organisatie Commonland herstelt grote vernietigde natuurgebieden, samen met bewoners, natuurbeschermers en overheden.”

Waar vind je al die groene Nederlanders?

“De basis is een groslijst van grofweg tussen de 400 en 500 namen. Ieder jaar bekijkt de redactie Duurzaamheid en Natuur die lijst en halen we er wat namen af. Het idee is dat je iedere keer verversing hebt. De lijst wordt aangevuld met namen die wij op de redactie aandragen en die de jury aandraagt.

We proberen elk jaar een zo gevarieerd mogelijke jury op te stellen, met mensen uit alle hoeken van de samenleving en van verschillende leeftijden. Zo maken we het netwerk van de jury zo groot mogelijk. En lezers kunnen genomineerden aandragen. Dat is ook erg belangrijk.”

Komen de lezers met veel originele ideeën of krijgen jullie amper iets binnen?

“We zetten twee weken lang een e-mailadres open en krijgen meestal zo’n 200 tips binnen. Dat is best wel veel. Eigenlijk is vrijwel alles ook serieus. Lezers dragen weleens iemand aan die ze kennen: ‘Deze persoon is zo duurzaam want hij heeft geen auto en hij vangt al het regenwater op’, dat soort dingen. Dat is een beetje lastig voor onze lijst. Want dat zijn natuurlijk hele duurzame mensen, maar daar gaat de lijst iets minder over. Het gaat meer om mensen die echt invloed hebben en ook dingen in gang kunnen zetten. Maar er zitten ook hele leuke en kansrijke nominaties tussen. Soms ook nieuwe namen waar wij zelf niet op waren gekomen. Een paar van die nominaties hebben dit jaar ook de top 100 gehaald.”

Zelfs de winnaar weet van tevoren niet wie de nummer één is

Hoe kies je uit al die namen honderd mensen en een winnaar waar iedereen het mee eens is?

“De jury kiest de honderd mensen die in de lijst komen. Daarvoor zijn twee juryrondes nodig en twee vergaderingen die ik voorzit. Eerst bespreken we welke ontwikkelingen op het gebied van duurzaamheid we willen terugzien in de lijst en mag elk jurylid bepaalde kanshebbers aanprijzen. Dat zijn hele leuke, interessante vergaderingen. Die ook best wel lang duren.

Na die vergadering kiest elk jurylid maximaal 70 mensen uit de groslijst. Een statisticus van de VU heeft voor ons een systeem bedacht om daaruit iets meer dan honderd personen te filteren die we meenemen naar de tweede juryronde. Dan kijken we wie van deze mensen hoog zou moeten eindigen en wie alsnog moet afvallen en deelt de jury opnieuw scores uit. Op basis daarvan maakt de statisticus de definitieve ranglijst.”

Is er nooit onenigheid tussen de juryleden?

“De juryleden vullen thuis hun stemformulier in en weten niet wie de winnaar is tot de uitreiking. Wat we met deze manier van jureren proberen te bereiken, is dat mensen zich niet gedwongen voelen om op iemand te stemmen omdat de rest het ook vindt. Er is geen sociale druk.

We spreken tijdens de vergadering wel nadrukkelijk over de top 3 omdat we ook niet willen dat er een toevallige winnaar komt. Ik moet dus wel alert erop zijn wie de kanshebbers zijn en dat die apart aan bod komen in de vergadering. Zonder dat iedereen gedwongen wordt die personen de maximale scores te geven. Het kan daarna altijd gebeuren dat juryleden verbaasd zijn over de nummer één. Er is natuurlijk altijd verschil van mening.”

De redactie Duurzaamheid en Natuur weet al eerder wie de winnaar is. Heeft iemand weleens per ongeluk zijn mond voorbij gepraat?

“Volgens mij niet. Zelfs de winnaar weet van tevoren niet wie de nummer één is. Dus je moet je soms in wat bochten wringen zodat diegene meewerkt aan een interview en naar de uitreiking komt. Meestal zeggen we: ‘Je staat in de lijst en je staat ook best hoog, maar we zeggen niet op welke plek.’ Want het is niet leuk als de winnaar niet komt.”

Dreigde er ooit een winnaar niet te komen naar zijn eigen uitreiking?

“Dat is weleens gebeurd ja. Maar het is altijd goed gegaan. Soms moet je dan net iets meer informatie prijs geven dan je eigenlijk zou willen. Maar meestal gaat het eigenlijk gewoon goed.”

Een Belgische variant zou misschien ook nog een leuke optie zijn

De Duurzame 100 van 2018 is nu net achter de rug. Ben je nu alweer op zoek naar mogelijke kandidaten voor volgend jaar?

“Je hebt het wel het hele jaar in je hoofd, ja. Het komt voor dat je een stuk aan het schrijven bent en je toevallig mensen tegenkomt met een interessant initiatief. Dan voegen we die alvast toe aan de groslijst. Dus in die zin ben je wel het hele jaar alert.”

Zijn er nog grote toekomstplannen voor de Duurzame 100? Een buitenlandse variant wellicht?

“Daar heb ik weleens over nagedacht ja. The Guardian besteedt bijvoorbeeld veel aandacht aan duurzaamheid. Ik heb weleens gedacht kunnen we daar niks mee? Maar we hebben er nooit serieuze stappen voor ondernomen. En een Belgische variant zou misschien ook nog een leuke optie zijn.”

De Duurzame 100

Trouw presenteerde dit jaar voor de tiende keer de Duurzame 100, bekijk hier de ranglijst van de groenste denkers en doeners in Nederland.

Lees ook: Ecologe Louise Vet is #1 in de Duurzame 100: De soortenrijkdom van Nederland redden moet nóg sneller

De soortenrijkdom van Nederland redden. Dat is de missie van ecologe Louise Vet. Zo belangrijk, vindt de jury, dat haar Deltaplan Biodiversiteit haar dit jaar naar de nummer 1 katapulteerde.

Deel dit artikel

De juryleden vullen thuis hun stemformulier in en weten niet wie de winnaar is tot de uitreiking

Zelfs de winnaar weet van tevoren niet wie de nummer één is

Een Belgische variant zou misschien ook nog een leuke optie zijn