Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Zelf klussen aan een duurzaam droomhuis

Groen

Annelies Roon

Marion Duimel en Sjoerd van Steijn in hun toekomstige woning. © Phil Nijhuis

Om onze klimaatdoelstellingen te halen, zullen we ook kritisch moeten kijken naar onze woningen. Isoleren, van het gas af, energieneutraal bouwen. Zelfbouw kan een belangrijke rol spelen in de verduurzaming van het Nederlandse woningaanbod, stelt het Haagse bedrijf Steenvlinder.

Vorige week hebben Sjoerd en ik een hele dag in ons penthouse doorgebracht", vertelt Marion Duimel. "Het was steenkoud, maar helemaal helder: we hadden een prachtig uitzicht over Den Haag." Samen met haar partner Sjoerd van Steijn heeft Duimel bij de Haagse projectontwikkelaar Steenvlinder kavel 62 van Metamorfose Rijswijk gekocht. "Dit was jarenlang het bedrijfsrestaurant van Rijkswaterstaat. Hoe leuk is dat?"

Lees verder na de advertentie

Tijdens een bijeenkomst die de projectontwikkelaar heeft georganiseerd voor kopers en geïnteresseerden vertellen Duimel en Van Steijn hun aanstaande medebewoners over hun plannen. De lege ruimte nodigt uit om vrij te denken, zeggen ze: losse elementen in de ruimte, verrijdbare meubels, stopcontacten in het plafond. "We hebben afgelopen zaterdag de hele dag de zon gevolgd, zodat we een beter beeld krijgen van wat waar komt. En het grappige is: de hoek waar we eerst niet veel mee wilden, daar blijk je gewéldig de zonsopgang te kunnen zien. Dus daar komt straks de ontbijttafel."

Onze droom is het proces van zelfbouw zo simpel te maken als thuis­ban­kie­ren: klikkerdeklik, en het is geregeld, bij wijze van spreken

Hans Sparreboom

Maar zo ver is het nog lang niet. Over ongeveer een jaar wordt het oude kantoorgebouw in het Havenkwartier van Rijswijk 'klusrijp' opgeleverd. En pas dan kunnen de plannen die aan het rijpen zijn in de hoofden van de kopers en de computers van de ingehuurde architecten, ten uitvoer worden gebracht.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© Phil Nijhuis

Zelfbouw zonder klussen

Steenvlinder, dat kluswoningen en zelfbouwkavels aan- en verkoopt, is een initiatief van de voormalige Haagse wethouder Marnix Norder en zijn compagnon Hans Sparreboom. "Bij zelfbouw denken mensen meteen aan stenen stapelen en ingewikkelde dingen met leidingen", zegt Norder. "Maar het werk aan een klus- of zelfbouwwoning kun je ook grotendeels uitbesteden."

"Onze droom", vult Sparreboom aan, "is het proces van zelfbouw zo simpel te maken als thuisbankieren: klikkerdeklik, en het is geregeld, bij wijze van spreken."

Volgens Norder bestaat er een 'enorme vraag' naar zelfbouw, maar ook een gapend gat tussen de voorwaarden van gemeenten en projectontwikkelaars enerzijds, en avontuurlijke kopers anderzijds. Dat gat wil Steenvlinder dichten. Sparreboom: "Wij kopen vastgoed of grond van gemeenten en ontwikkelaars, en bieden deze binnen de bestaande kaders en met vaste bouwregels aan als nieuwbouwkavel of kluswoning." Het grote voordeel van de tussenkomst van Steenvlinder is dat de koper meteen aan het leuke deel van het project kan beginnen: (laten) ontwerpen en bouwen. Het taaie deel van de klus, de onderzoeken en vergunningaanvragen, is dan inmiddels gedaan.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© Phil Nijhuis

Elektrische deelauto's

Duurzaamheid speelt voor Steenvlinder een belangrijke rol. Norder: "We streven in elk project naar nul op de meter, bijvoorbeeld door leidingen te leggen voor warmtepompen, zonnepanelen op de daken aan te bieden en het werken met hergebruikte materialen te stimuleren. Ook krijgen kopers bij de meeste projecten de beschikking over elektrische deelauto's."

Dat laatste punt wordt tijdens een kopersavond in Rijswijk niet zo klimaatbewust ontvangen als wellicht gehoopt. Niet elke toekomstige bewoner blijkt behoefte te hebben aan het gebruik van zo'n deelauto, maar de kosten zijn wel voor iedereen in de prijs doorberekend. "Ik vind het wel een mooi idee", zegt een van de aanwezige kopers, "maar ik wil die auto niet. En ze nemen wel parkeerplaatsen in beslag." "We kunnen geen utopia maken in Rijswijk", vindt een ander. "Daar komt gedonder van." Het gaat Sparreboom zichtbaar aan het hart: "Dertig euro per maand is toch niet zoveel? Zeker als je het vergelijkt met een eigen auto", werpt hij tegen, om even later de oplopende gemoederen te sussen met "Deelauto's zijn part of the deal. Over vijf jaar rijdt iedereen erin, let maar op."

Deze mensen leggen echt iets van zichzelf in hun woning; daardoor worden het huizen met een ziel

Hans Sparreboom

Ook over de aangeboden 'zonnekavels', waar de aanstaande bewoners zonnepanelen op kwijt kunnen, hebben sommige kopers zo hun eigen ideeën. Waar Steenvlinder in volgorde van inschrijving 33 zonnekavels te koop aanbiedt op een totaal van zo'n 60 woningen, stelt een tweetal bewoners voor om onderzoek te doen naar een andere aanpak, met een evenredige, collectieve verdeling van de opbrengst van de panelen. "Dat moeten we dan allemaal zelf regelen, maar we kunnen onderzoeken of dat misschien haalbaar is. Wij vinden het in elk geval eerlijker verdeeld. Wie ziet daar iets in?" Met een krappe meerderheid van stemmen wordt het voorstel aangenomen. De twee kopers gaan alternatieve verdeelsleutels onderzoeken en het aanbod van Steenvlinder blijft tot nader order staan.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© Phil Nijhuis

Pioniers

Het hoort er allemaal bij, weten Norder en Sparreboom. "Zelfbouwers zijn pioniers. Zij nemen de eindverantwoordelijkheid voor hoe hun woning eruit gaat zien en wij bieden ze, binnen onze marges, ruimte voor eigen inbreng. Deze mensen leggen echt iets van zichzelf in hun woning; daardoor worden het huizen met een ziel. Dat zorgt voor verbinding met het huis en de omgeving."

Zelfbouw is dus niet alleen duurzaam, maar ook een uitkomst voor elke gemeente die iets wil doen op het vlak van sociale vernieuwing, zelfredzaamheid en cohesie in de buurt, willen ze maar zeggen.

Toch wordt het tomeloze enthousiasme over zelfbouw nog niet breed gedeeld. Niet iedereen kan een proces van gemiddeld vier jaar overzien, denkt Sparreboom. En ja, 'zelfbouw' klinkt toch nog voor veel mensen moeilijk en onhaalbaar. Terwijl je echt niet alles zelf hoeft te doen, onderstreept hij nog maar eens.

Sparreboom besluit in Rijswijk de proef op de som te nemen: "Wie van jullie besteedt meer dan 70 procent van het werk uit?" Er gaan drie vingers omhoog, een score van een op de tien. Hier waait de ware pioniersgeest. Maar Steenvlinder wil hoe dan ook de drempel naar zelfbouw verder verlagen. "Volgende keer zorgen we dat we ons product nog beter op orde hebben", zegt Sparreboom. "Bijvoorbeeld door meteen een conceptontwerp te laten zien, en tools aan te bieden voor eigen aanpassingen daarop. Dan durven meer mensen het aan, waarschijnlijk."

Lees ook:

Ook een nieuw gebouw wordt ooit gesloopt. In de tussentijd is het een opslagplaats van nuttige grondstoffen. Architect Thomas Rau bedacht daarom het materialenpaspoort.

Een huis kopen doe je met je hart, maar ook met je hoofd. Iets voor twee ton vinden in de Randstad? Dat lijkt onbegonnen werk. Maar met een goede voorbereiding en een koel stappenplan kan het lukken.

Deel dit artikel

Onze droom is het proces van zelfbouw zo simpel te maken als thuis­ban­kie­ren: klikkerdeklik, en het is geregeld, bij wijze van spreken

Hans Sparreboom

Deze mensen leggen echt iets van zichzelf in hun woning; daardoor worden het huizen met een ziel

Hans Sparreboom