Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wildspotten via wifi: de hulp van het publiek is hard nodig

Groen

Koen Moons

© Snapshot Hoge Veluwe

Hordes natuurliefhebbers trekken jaarlijks naar de Veluwe in de hoop een glimp op te vangen van een hert, zwijn, ree of das. Maar de mooiste wildwaarnemingen vinden volgens deelnemers van ‘Snapshot Hoge Veluwe’ online plaats. ‘En je draagt meteen bij aan onderzoek.’

Op een afstand van enkele meters staan drie herten, twee grazend op een open plek in het bos, de laatste kijkt vanuit het struikgewas onze kant op. Amateurbioloog Yvonne Arentzen ziet meteen wat het zijn. “Drie volwassen hindes”, vrouwelijke edelherten dus. We bevinden ons niet in een wildhut op de Veluwe, maar aan de keukentafel van Arentzen in het Drentse Roswinkel, zo’n 150 kilometer van Nationaal Park De Hoge Veluwe vandaan.

Lees verder na de advertentie

Op haar laptop bekijkt ze via Snapshot de beelden van zeventig cameravallen die verspreid in het park staan opgesteld, en die een reeks foto’s maken wanneer iets voor de camera beweegt. Vol spanning wacht Arentzen op het volgende plaatje. “Het internet is hier niet zo snel”, verklaart ze.

Het is heel verslavend, elke keer ben ik weer benieuwd naar het volgende plaatje

Yvonne Arentzen

Zwijn - Man - Volwassen

Het volgende beeld is een nachtelijke foto, waarop tussen het grijs een donkere vlek te zien is. Ze klikt op het icoontje om het contrast te veranderen en de gedaante van een everzwijn komt tevoorschijn. “Je ziet zelfs een penseeltje hangen, een mannetje dus”, zegt Arentzen. Ze selecteert in de zijbalk ‘zwijn’, ‘man’, ‘volwassen’, ‘1 exemplaar’ en rondt de beoordeling af.

Sinds enkele maanden kan elke burger via de site Snapshot Hoge Veluwe op deze manier helpen met het benoemen van de gefotografeerde dieren en daarmee een bijdrage leveren aan het onderzoek van het nationale park en de Wageningen Universiteit. Duizenden mensen hebben de website al bezocht om beelden te beoordelen, maar Arentzen is wel een van de meest fanatieke. Op niet minder dan 2100 sets foto’s heeft ze al een beschrijving geplakt. “Ik besteed hier gemiddeld twee uur per dag aan. Soms bijna een hele dag. Het is heel verslavend, elke keer ben ik weer benieuwd naar het volgende plaatje.”

De hond van de boswachter

Op de beelden zag Arentzen al edelherten, zwijnen, reeën, moeflons en konijnen. “En Fano, de hond van boswachter Hans Koning, die herkende ik ook”, zegt ze lachend. Ze is duidelijk geen onbekende in het park. “De wasbeer of wasbeerhond zag ik gelukkig nog niet, die hoort er niet”, zegt ze wijzend op de andere keuzemogelijkheden in Snapshot, naast onder meer goudjakhals, wolf en lynx. Tijdens het praten klikt Arentzen vrolijk door. Een foto met vooral veel groen verschijnt. “Dat zijn alleen wat wuivende sprieten. Nee wacht, daar loopt iets.” Ze opent een commentaarvenster en typt ‘Niet leeg, er schicht midden in het beeld een klein beestje’. “Aanwijzingen voor de onderzoekers”, licht ze toe.

We onderzoeken of recreatie de dieren belemmert, of dat ze zich er gewoon aan aanpassen

Patrick Jansen

Aan het hoofd van dat onderzoek staat Patrick Jansen van de Wageningen Universiteit. Zijn team zette samen met Het Nationale Park De Hoge Veluwe Snapshot op, onder meer om het lopende onderzoek met cameravallen een zetje te geven. “De camera’s in ons netwerk hebben samen bijna 5 miljoen foto’s gemaakt”, zegt Jansen. “Een deel daarvan is al bekeken door studenten en vrijwilligers van het nationale park, maar zo’n grote hoeveelheid is niet te doen. En ook niet meer leuk, na je 200ste plaatje met een moeflon heb je het wel gehad met dat dier.” De hulp van het publiek is dus hard nodig.

Een moeflon © Snapshot Hoge Veluwe

Het gebruik van cameravallen begon in 2012 met een studentenproject en breidde steeds verder uit. “In het begin ging het vooral om het ontwikkelen van methoden om met cameravallen te bepalen hoeveel dieren er lopen”, zegt Jansen. “Later werden op twee plekken grenzend aan Deelerwoud en Planken Wambuis de hekken verlaagd, waardoor dieren in en uit het park konden. Cameravallen moesten uitwijzen wat het effect hiervan was.” De aantallen bleken in de eerste drie jaar weinig te zijn veranderd. Maar er kwam meer interessante informatie uit het onderzoek. “Door die camera’s kwamen we enorm veel te weten over de verspreiding van de dieren over het terrein door de tijd. Zo krijg je een heel mooi beeld van de foerageerecologie van het wild.”

Eén vraag die nu voorligt, is wat het effect is van het nieuwe ‘struinbeleid’ van het park en wat dat betekent voor andere terreinen. Jansen: “Heel lang mocht je, op de rustgebieden na, overal struinen in het park. Maar veel fotografen gingen wel erg ver in het zoeken naar dieren, dus mag je nu alleen nog op de paden lopen. Het Nationaal Park wil nu weten wat het effect daarvan is op het gedrag van het wild. We onderzoeken of recreatie de dieren belemmert, of dat ze zich er gewoon aan aanpassen. Dat is ook van belang voor andere gebieden op de Veluwe, want de recreatiedruk stijgt naar ongekende hoogte. Op de Posbank bijvoorbeeld is het op zondagmiddag extreem druk. Wat heeft dat voor effect op het wild dat daar leeft?”

Speeltuin

De Hoge Veluwe is voor de onderzoekers een dankbaar onderzoeksterrein. “Het is voor ons als onderzoekers een geweldige speeltuin, heel overzichtelijk”, zegt Jansen. “Omdat het een grotendeels afgesloten gebied is, hebben we een gesloten populatie. Daardoor hebben de dieren een vast, beperkt aantal plekken om te foerageren of rusten, waartussen ze moeten kiezen. Ook zijn van de hoefdieren de aantallen goed bekend, en zijn de habitattypen vrij strak begrensd. Verder zijn er maar drie ingangen voor de mens, en door de kaartverkoop hebben we ook duidelijke gegevens van het aantal mensen dat in het park op een bepaald moment aanwezig is. Als dat soort dingen bekend zijn, zijn allerlei andere factoren veel beter te meten.”

Een speeltuin voor onderzoekers dus, maar ook voor natuurliefhebbers, zelfs op afstand. Voor mensen als Arentzen verveelt dat nooit. “Ik ben benieuwd of we op de beelden nog iets gaan merken van de droogte deze zomer. En ik wacht met spanning op beelden van de hertenbronst. De reeënbronst gaf al leuke beelden, dan zie je op de foto een reegeit die achtervolgd wordt door een bok met zijn tong uit zijn bek.” Haar grote droom is om ooit een wolf op haar laptop te zien verschijnen. “De wolf, dat zou toch wel fantastisch zijn. Maar op dit moment is er een grotere kans dat ik die hier in Drenthe tegenkom. Gelukkig heb ik zelf ook een camera in mijn tuin staan, dus wie weet.”

Meer informatie op hogeveluwe.nl/snapshot

Snapshot Hoge Veluwe is ook internationaal live te volgen op Zooniverse, ’s werelds grootste platform voor publiekswetenschap.

© Snapshot Hoge Veluwe

Deel dit artikel

Het is heel verslavend, elke keer ben ik weer benieuwd naar het volgende plaatje

Yvonne Arentzen

We onderzoeken of recreatie de dieren belemmert, of dat ze zich er gewoon aan aanpassen

Patrick Jansen