Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

De Groningse gaswinning moet naar nul: hoe kan Wiebes dat doen?

Groen

Koos Schwartz/Redactie

Minister Eric Wiebes van Economische Zaken tijdens een bijeenkomst waarbij het Duitse energiebedrijf RWE bekendmaakte dat het sneller gaat stoppen met het importeren van Gronings gas. Uit het door aardbevingen getroffen gebied stroomt niet tot 2029, maar tot 2027 aardgas naar de Noord-Duitse klant. © ANP

Uiterlijk in oktober van het jaar 2022 daalt de gaswinning in Groningen tot minder dan 12 miljard kubieke meter per jaar. Acht jaar later moet de kraan helemaal dicht zijn. Dat heeft het kabinet donderdag besloten. "De gaswinning gaat naar nul", aldus minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat).

Dat hangt onder meer af van een reeks aanvullende maatregelen die Wiebes voor ogen heeft, zoals de bouw van een nieuwe stikstoffabriek voor 500 miljoen euro in Zuidbroek. Daarmee kan gas uit het buitenland geschikt worden gemaakt voor gebruik in Nederland. Wat zijn de overige mogelijkheden van Wiebes om de gaswinning naar nul te brengen?

Lees verder na de advertentie

We kunnen toch minder gas verbruiken?

De 7 miljoen Nederlandse huishoudens zijn grote afnemers van gas uit het Groningenveld. Die kunnen van het gas af, in principe. Ooit zal dat ook moeten, als Nederland aardgasloos verder wil gaan.

Maar wat een ingrijpende operatie zal dat zijn. Ooit duurde het vijf jaar voordat alle Nederlandse gemeenten op het aardgasnet waren aangesloten. Met het afsluiten is waarschijnlijk veel meer tijd gemoeid.

Ambtenaren van het ministerie van economische zaken maakten vorig jaar een rekensom. Als elke werkdag 1000 huishoudens van het gas af gaan, kost het 28 jaar voordat alle huishoudens aardgasvrij zijn. En inmiddels leven we acht maanden verder. Bureau Ecorys becijferde dat het 18.000 euro kost om een rijtjeshuis aardgasloos te maken.

Een van de mogelijkheden is om de traditionele cv-ketel, waarvan er jaarlijks zo’n 350.000 worden vervangen, binnen drie jaar in de ban wordt gedaan

Dan exporteren we toch minder?

België en delen van Duitsland en Frankrijk zijn net zo afhankelijk van Nederlands gas als Nederland zelf. Geen gas, dan koude voeten. Daarbij: Europese regelgeving verbiedt het maken van onderscheid tussen binnenlandse en buitenlandse klanten. Wel gas verkopen aan Nederlanders, maar niet aan Belgen, dat kan de Gasunie dus niet maken.

De gaskopende landen zijn zich al wel aan het voorbereiden op andere tijden. Zo rond 2030 zouden ze sowieso geen gas uit het Groningenveld meer afnemen. Maar ook daar kost het tijd om op alternatieven over te gaan. Wel zullen België, Frankrijk en Duitsland de komende jaren geleidelijk minder gas kopen. Minister Wiebes maakte reeds bekend dat het Duitse energiebedrijf RWE iets sneller gaat stoppen met het importeren van Gronings gas. Uit het door aardbevingen getroffen gebied stroomt niet tot 2029, maar tot 2027 aardgas naar de Noord-Duitse klant.

De buitenlandse vraag zal vanaf 2020 jaarlijks met zo'n 10 procent dalen, verwachtten de ambtenaren van Economische Zaken. In 2015 ging er nog 5 miljard kuub Slochterengas de grens over.

Dan kopen we toch gas uit Rusland. Of uit andere landen?

Dat kan - en dat doet Nederland al, op flinke schaal. De import van Russisch gas is enigszins omstreden. Afhankelijkheid van Rusland, dat wil Nederland niet graag. Bovendien, een eenvoudige oplossing voor het vraagstuk waar Wiebes voor staat, is import ook niet.

Buitenlands gas is anders, het is hoog calorisch. Het Groningse gas is laag calorisch. Nederlandse fornuizen en cv-ketels doen het alleen op Gronings gas - de nieuwste uitgezonderd.

Buitenlands gas is wel 'Gronings' te maken. Dan moet het gemengd met andere gassoorten of er moet stikstof bij. Nederland heeft al twee stikstoffabrieken en er zou een derde bij kunnen. Zo'n fabriek zou 5 tot 7 miljard kuub buitenlands gas kunnen 'vergroningen'. Maar volgens de ambtenaren van Economische Zaken kan zo'n fabriek er op z'n vroegst eind 2021 staan - inmiddels zal dat wel 2022 zijn.

Zo'n fabriek kost ruwweg 480 miljoen euro en dan komen daar nog jaarlijks 35 tot 40 miljoen aan operationele kosten bij. Maar hoe aantrekkelijk is zo'n fabriek als het Groningenveld op termijn toch leegraakt? En als Nederland uiteindelijk, vanwege het klimaatprobleem, van het gas af moet?

Kan de industrie niet met minder gas toe?

Ja, dat zou kunnen en op korte termijn lijkt dat de meest kansrijke optie. Niet voor niets schreef Wiebes eind januari in een brief aan 200 grootverbruikers met de mededeling dat ze in 2022 van het Groningse gas af moeten zijn. Als vier gascentrales van Nuon, Eneco en Uniper zouden overstappen op hoogcalorisch gas scheelt dat 1,2 miljard kuub per jaar. Kosten, volgens schatting van Economische Zaken: 100 miljoen. Als drie andere grootverbruikers het gas ook vaarwel zeggen, scheelt dat 0,8 kuub.

Daarna wordt het lastiger, want veel kleinere grootverbruikers zijn niet aangesloten op het transportnetwerk voor hoogcalorisch gas, aldus de ambtenaren. De VEMW, de belangenbehartiger van grote stroom-, gas- en waterverbruikers, liet in een reactie op Wiebes' brief weten dat zij best wil meewerken.

Maar ze somde ook bezwaren op: hoge kosten, ingewikkelde werkzaamheden, bedrijven die een tijdlang stilliggen. Waarom de grootverbruikers het gelag laten betalen en niet de staat of de buitenlandse afnemers? En 2022? Niet haalbaar.

Wat nu?

Twaalf miljard kuub oppompen is veilig, volgens het SodM. De huidige productie uit het Groningenveld is ruim 21 miljard kuub. Gasunie Transport Services, het bedrijf dat gas levert aan binnen- en buitenlandse afnemers, maakte ook een berekening. In warme jaren zou er 14 tot 17 miljard kuub uit het Groningenveld nodig zijn, maar in koude jaren 24 tot 27 miljard kuub.

Voorwaarde daarbij is wel dat de productie met de vraag meefluctueert. Momenteel is dat niet zo. Het Groningenveld produceert 'vlak', zoals dat heet: elke maand grofweg evenveel. Omdat dat veiliger wordt geacht. Volgens Gasunie Transport Services is het simpel: als Wiebes opteert voor het veilige scenario is het gedaan met de leveringszekerheid. Leveringszekerheid versus veiligheid, veilige huizen versus warme voeten, exportverplichtingen en industriële wensen. Wiebes heeft de afgelopen tijd flink gepiekerd.

Lees ook: 

Terwijl het kabinet nu versneld de gaskraan wil dichtdraaien, komen ingenieurs met een alternatief
De gaskraan kán dicht (maar niet zomaar)
De Nam: melkkoe van Nederland, zonder vet op de botten

Deel dit artikel