Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Wat hebben een apenselfie en de griep gemeen?

Groen

Ylva Poelman

© rv
De Bionische Vrouw

Een van de beroemdste selfies is die van een kuifmakaak die uit nieuwsgierigheid op de opnameknop drukte van de fotocamera van een natuurfotograaf. Van foto's en video's die massaal op internet worden gedeeld zegt men dat ze viral gaan: het beeldmateriaal verbreidt zich als een virusepidemie.

De grappige foto toont een breed grijnzende aap en werd zo'n regelrechte internethit. Maar hoe verspreidt een virus zich nu precies en hoe goed klopt de analogie?

Lees verder na de advertentie

De meningen zijn verdeeld of een virus een organisme, ofwel een levend wezen is. Daar zijn argumenten voor en tegen te verzinnen, en hangt af van wat men onder leven verstaat. Een virus is een randgeval. Het is niet veel meer dan een beetje genetisch materiaal in een beschermende omhulling van eiwitten. Een virus bestaat dus niet uit een cel zoals een bacterie en is vele malen kleiner.

Een belangrijk kenmerk van een virus is dat het zich niet zelfstandig kan voortplanten. Cellen kunnen dat wel en bezitten de machinerie om eiwitten te produceren en genetisch materiaal te kopiëren. Daarom dringt een virus een cel van zijn gastheer binnen en kaapt daar de boel. Het dwingt de machinerie van de cel om kopieën van het virus te maken, dat zich zo voortplant. 

Virussen hebben een slechte naam, maar net als een virusepidemie van mediabestanden vaak onschadelijk en zelfs leuk is, zijn er ook nuttige en 'leuke' virussen

De tekst loopt door onder de foto.

Het griepvirus © COLOURBOX1

De mens als gastheer

Hier klopt de analogie met going viral deels. Ook een mediabestand kan zichzelf niet kopiëren, daar heeft het de mens als gastheer voor nodig. Vaak wordt echter niet de foto of video zelf gekopieerd, maar wordt een link naar bijvoorbeeld YouTube gedeeld.

Een virus kan zich direct of indirect verspreiden. Het griepvirus bijvoorbeeld verspreidt zich direct door mee te liften in kleine druppeltjes die bij het niezen of hoesten vrijkomen en op een andere gastheer belanden. Bij de indirecte route wordt een ander organisme ingeschakeld voor vervoer. 

Ook mediabestanden kennen een directe route - de ene gastheer toont het filmpje op zijn telefoon aan een andere gastheer - of een indirecte route, waarbij een link naar een YouTube-filmpje via WhatsApp of e-mail wordt vervoerd. Bij populaire filmpjes zie je vaak dat andere mensen er varianten op bedenken, wellicht in de hoop zo zelf een internethit te scoren. Ook virussen kennen iets dergelijks. Hun genetisch materiaal kan variëren (muteren), wat voordelig is in het eeuwige gevecht met het immuunsysteem van de gastheer.

Een soort virusseks

Eveneens populair op internet is de mash up, waarbij twee of meer muziekhits fraai worden gecombineerd. Ook hier bestaat een analogie met virussen. Het komt voor dat een cel wordt geïnfecteerd door twee verschillende griepvirussen. De machinerie van de cel produceert dan kopieën van het genetisch materiaal van beide virussen dat vervolgens wordt gemixt en een nieuw type griepvirus produceert. Een soort virusseks.

De tekst loopt door onder het filmpje.

Virussen hebben een slechte naam. Niet alleen als ziekteverwekkers, maar ook als computervirussen. Voor een computervirus gaat de analogie zelfs nog wat beter op, omdat het net als een echt virus kopieën van zichzelf maakt en andere computers besmet. Maar net als een virusepidemie van mediabestanden vaak onschadelijk en zelfs leuk is, zijn er ook nuttige en 'leuke' virussen.

Sommige virussen infecteren namelijk bacteriën. Deze bacteriofagen kunnen worden ingezet om bacteriële ziekteverwekkers uit te schakelen. Omdat bacteriofagen kieskeurig zijn, laten ze andere cellen en nuttige bacteriën met rust. Deze virussen vormen mogelijk een alternatieve behandeling voor bacteriën die resistent zijn tegen antibiotica, zoals de MRSA bacterie. Dat geeft een nieuwe betekenis aan going viral.

Bionische vrouw Ylva Poelman schrijft over hoe het vernuft van de natuur leidt tot technische hoogstandjes. Lees hier eerdere afleveringen.

Correctie: in een eerdere versie van dit artikel stond, in een alinea over een virus dat zich indirect verspreidt: 'Denk aan de malariamug die het malariavirus van de ene gastheer naar de andere transporteert'. Hiermee is ten onrechte de indruk gewekt dat malaria door een virusziekte wordt veroorzaakt.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

Virussen hebben een slechte naam, maar net als een virusepidemie van mediabestanden vaak onschadelijk en zelfs leuk is, zijn er ook nuttige en 'leuke' virussen