Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Waar is de mus toch gebleven?

Groen

Guus van Duin

In buitenwijken is de huismus beter af dan in de stad of op het platteland. © Guus van Duin

Een mus mooi? Dat algemene vogeltje dat je overal ziet? Meteen maar even twee misvattingen uit de weg ruimen: een huismus is inderdaad mooi. Het mannetje iets mooier dan het vrouwtje misschien, maar mooi en interessant. En algemeen? Dat zijn ze allang niet meer. De stand van de huismus is in 25 jaar gehalveerd. Twee liefhebbers zoeken in een boek naar oorzaken.

Dat is in het kort de drijfveer achter 'De huismus': de liefde bezingen die twee mannen al sinds hun jonge jaren voor deze vogel voelen. En proberen een antwoord te formuleren op de vraag waardoor de huismus zo in aantal achteruit is gegaan, en wat ertegen te doen is.

Kees Heij promoveerde in 1985 op onderzoek aan huismussen. Door ze te vangen - dat is nog niet zo eenvoudig - en te ringen, kwam Heij van alles te weten. Over de omvang van hun leefgebied, over uitzwerven en -zwermen, en over het groepsgedrag. Hoe oud huismussen kunnen worden, bleek van gebied tot gebied te verschillen. In de stad sterft 60 procent in het eerste levensjaar, op het platteland bijna 70 procent. In buitenwijken bleken de huismussen het beste af: er was voldoende voedsel en nestgelegenheid.

Lees verder na de advertentie

Paardenvijgen
Die twee factoren zijn bepalend in het vogelleven. In Nederland is de stand van de huismus de afgelopen 25 jaar gehalveerd. In steden zijn ze op veel plaatsen uit het straatbeeld verdwenen. De oorzaak? De schrijvers benadrukken dat ze het niet precies weten. Ze noemen wel factoren die meespelen. Er zijn steeds minder kruidenrijke overhoekjes. Er liggen geen voedzame paardevijgen meer op straat. Honden dragen nu bij aan 'de broodnodige variatie' in het huismussendieet. Nadeel voor de mussen is dat steeds meer gemeenten de baasjes verplichten om de voedselrijke drollen van hun dieren in een zakje af te voeren.

Zelfs een zaadeter als de huismus is een deel van het jaar afhankelijk van de eiwitten die insecten en spinnen zijn jongen leveren. En nog al te vaak pakt de mens het 'onkruid' drastisch aan, met alle gevolgen voor planten en dieren van dien.

Nadeel voor de mussen is dat steeds meer gemeenten de baasjes verplichten om de voedselrijke drollen van hun dieren in een zakje af te voeren.

Kieren en gaten
Gebrek aan nestgelegenheid speelt eveneens een rol in de achteruitgang van de huismussen. De grote boosdoener lijkt het Bouwbesluit van 2003, dat de strijd aanbindt met kieren en gaten in muren en daken, waar nestelende huismussen juist behoefte aan hebben. In een aantal gemeenten wordt mussen de helpende hand gereikt met zogeheten vides. Soms helpt dat.

Ook al lijkt de huismussenstand zich plaatselijk iets te herstellen, zoals vroeger wordt het niet meer. Over dat verleden valt in het boek heel wat terug te vinden. De leeftijd van de auteurs, halverwege de zeventig, doet daarin van zich spreken. Het begin van het boek leest gezellig weg. Hoe ze elkaar als jongetje tegenkwamen, hun tijd in de jeugdbond, de ontspruitende liefde voor de mus, hun herontmoeting na vele jaren, die leidde tot dit boek.

Ook al lijkt de huis­mus­sen­stand zich plaatselijk iets te herstellen, zoals vroeger wordt het niet meer.

Even doorbijten
Het middendeel, met allerlei weetjes-hoofdstukken, leest wat moeizamer. Wie wát geschreven heeft is niet overal duidelijk, maar waar verwezen wordt naar wetenschapper 'Kees' - dat gebeurt wat vaak - weten we dat Jacques Vos aan het woord is. Soms is het even doorbijten, zeker als je al iets van mussen weet. Het is wat gefragmenteerd en opsommerig opgetikt.

Daarbij zijn sommige bronnen erg oud en ontbreekt er weleens wat in de lijst. En verwijzen gaat soms mis. Zo staat in de aangehaalde broedvogelatlas van Sovon Vogelonderzoek Nederland (2002) wel degelijk een kaartje met dichtheden van de ringmus, een nauwverwante soort die eveneens in 'De huismus' besproken wordt.

Mannelijke huismus. © anp

Cirkelredenering
Verwarrend zijn hier en daar de cirkelredeneringen en het door elkaar halen van oorzaak en gevolg. Zo valt te lezen dat de verlaging van het broedresultaat van de huismus een mogelijke oorzaak is van de achteruitgang. Dat lijkt geen logische redenering: een minder broedresultaat zal toch vooral een gevólg van iets zijn, niet de oorzaak.

Voor beginnende liefhebbers biedt het boek voldoende interessants. Of de sobere uitvoering - geen illustraties, en een katerntje met wat foto's kon er nog net vanaf - het heel aantrekkelijk maakt voor jongere lezers, is de vraag.

Deel dit artikel

Nadeel voor de mussen is dat steeds meer gemeenten de baasjes verplichten om de voedselrijke drollen van hun dieren in een zakje af te voeren.

Ook al lijkt de huis­mus­sen­stand zich plaatselijk iets te herstellen, zoals vroeger wordt het niet meer.