Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Vrouwelijke boswachters? Een zeldzame soort

Groen

Rosanne Kropman

Boswachter Marina Fijten, werkzaam bij Staatsbosbeheer, in het Hollands Duin bij Noordwijk. © Jean-Pierre Jans

Een grijzende man in het groen, met een ringbaard en een Twents accent, dat is een boswachter. Het stereotype houdt nog steeds vrouwen weg van het woud. Hoe hard beheerders, naar eigen zeggen, ook zoeken naar vrouwelijke boswachters.

Het is beroerd gesteld met het aantal vrouwen in de boswachterij. Natuurorganisaties willen graag een modern personeelbestand. Desondanks is maar een vijfde tot een kwart van de boswachters vrouw. Het aantal vrouwelijke boswachters met een 'handhavingsbevoegdheid' (die ook bekeuringen mogen uitdelen) is zelfs te verwaarlozen: 'Op één hand te tellen, op vijfhonderd leden', meldt de Vereniging voor Natuurtoezicht, de beroepsvereniging voor handhavers in de natuur. Ook op de opleiding tot boswachter is het aantal vrouwen gering. Op de opleiding bos- en natuurbeheer van Hogeschool Van Hall Larenstein (VHL) is, net als in het veld, een kwart vrouw.

Populair beroep
Niet dat er te weinig kandidaten zijn die willen werken als boswachter. Veel mensen vinden het een droombaan. Zo had Staatsbosbeheer onlangs vier vacatures in Noord-Holland. Na de eerste vacature stopte de natuurbeheerder met tellen, nadat daarop 270 reacties waren binnengekomen.

Ook het Amsterdamse Bos zocht onlangs een boswachter. Ruim honderd sollicitanten, slechts vijf vrouwen. "Het beroep spreekt tot de verbeelding, maar mensen verwachten er nog steeds geen vrouw bij", zegt Annemiek Stevenhagen, al jaren de enige vrouwelijke boswachter in het team. De uiteindelijke keus viel toch op een man. Dit tot spijt van Stevenhagen. Een vrouwelijke collega zou haar voorkeur hebben. "Maar hoe leuk het ook zou zijn, je gaat toch voor de beste kwalificaties."

Dat het moeilijk is vrouwen te werven, komt doordat mannen én vrouwen bij een boswachter nog steeds een man voor zich zien, zegt Janka Stoker, hoogleraar Leiderschap en Organisatieverandering aan de Rijksuniversiteit Groningen. "Boswachter is, net als bijvoorbeeld brandweerman, een beroep waar geslacht, meer dan bij andere beroepen, onderdeel is van het stereotype. Als een beroep zo seksespecifiek is, is het moeilijk om mensen van het andere geslacht aan te trekken. Zolang je een eenling bent, val je bovendien heel erg op, moet je telkens uitleggen waarom je er werkt. Lang niet iedereen heeft daar zin in."

Toch kunnen ook die stereotiepe mannelijke of vrouwelijke beroepen veranderen. Zo maakten de politie al jaren geleden een inhaalslag, door zowel in als buiten de organisatie te laten zien dat een vrouw in uniform niets bijzonders is. Inmiddels is eenderde van de Nederlandse politietop vrouw.

Diversiteitsbeleid
Natuurmonumenten wil van de vrouwelijke boswachter een steeds normalere verschijning maken. Sinds vorig jaar is diversiteit speerpunt in het personeelsbeleid. "We zijn een publieksorganisatie met leden, waarin de Nederlandse samenleving zich moet herkennen. Logisch dat je dan ook kijkt naar de man-vrouw verhoudingen", zegt directeur Marc van den Tweel. Toch blijft het aantal vrouwen in de boswachterij ook bij Natuurmonumenten achter. Een kwart vrouwen in de boswachterij is te weinig, vindt hij.

En dat terwijl vrouwen juist zo goed zijn in het communiceren met het publiek in de natuur, vindt Van den Tweel. "Interactie en invoelend vermogen zijn ongelofelijk belangrijk. Vrouwen zijn daar heel goed in, maar het archetypische beeld van de ouderwetse boswachter blijkt heel sterk."

Van den Tweel schetst een soort Ko de Boswachter: een oudere, wat zwijgzame man met een baard. Als hij al spreekt, dan met een Twents of Achterhoeks accent. "Ik heb wel eens gedacht een advertentie te zetten met een foto van een leuke jonge man of vrouw om dat vooroordeel weg te nemen." Die advertentie komt er voorlopig niet. In plaats daarvan streeft Natuurmonumenten ernaar zijn vrouwelijke boswachters zoveel mogelijk in de aandacht te brengen, bijvoorbeeld door ze te laten optreden in de media.

Maar de boswachter 2.0, die vooral optreedt als publieksvoorlichter, is dat niet een te lichte voorstelling van het beroep boswachter?
Van den Tweel: "De core business van een boswachter is deskundig zijn op het gebied van natuurbeheer en groen gastheer- of gastvrouwschap. Daar hoort een deel toezicht bij, maar het grootste deel van onze medewerkers heeft geen handhavingsbevoegdheid." Bij de boswachters die niet in de weer gaan met bonnenboek en handboeien, is de winst te halen, meent de directeur. "Je kunt niet alle problemen tegelijk oplossen. Het merendeel is boswachter zonder handhavingsbevoegdheid en toch is nog steeds maar een kwart vrouw. Daar zit de verlegenheid en daar is ook de winst te halen."

De wens om betere communicatiemedewerkers op te leiden, hebben de werkgevers inmiddels ook bij de opleidingen bij Hogeschool Van Hall Larenstein neergelegd. Daarom is er sinds kort een speciale afstudeerrichting Mens en Natuur. De school verwacht dat daarop meer vrouwen zullen afkomen, maar actief vrouwen werven wordt nog niet gedaan.

Verstandig, vindt Janka Stoker. Een organisatie moet ervoor waken dat vrouwen niet worden binnengehaald op grond van een eigenschap die als typisch vrouwelijk wordt gezien. "Als je als organisatie zegt: vrouwen zijn zo goed in communiceren, positioneer je hen evengoed in een feminien stereotype en dreigt de valkuil dat je alleen vanuit dát stereotype vrouwen gaat aantrekken. Dan kijk je alsnog uitsluitend naar geslacht, en niet naar kwaliteit."

Brigith Rijnhart (23), Boswachter in opleiding op Hogeschool Van Hall Larenstein

"Ik vind het zeker geen mannenberoep. Je moet wel affiniteit hebben met buiten zijn en buiten werken, maar het is niet zo dat je de hele tijd heel erg lichamelijk bezig moet zijn. Ik vind het zelf heel leuk om met de motorzaag in de weer te zijn, maar dat hoef je dus niet dag in dag uit te doen."

"Voor de toekomst zou het wel goed zijn om te laten zien dat een vrouw in de natuur heel normaal is. Als ik tegen anderen zeg dat ik boswachter wil worden, vinden ze dat vaak heel raar. Tieners vooral, die snappen niet dat ik dat leuk vind. Als je er meer reclame voor maakt, wordt het misschien wat normaler."

"Aan de mannen op de opleiding bos- en natuurbeheer ligt het niet. Die zijn helemaal niet vrouwonvriendelijk. Toen ik op mijn zestiende op het mbo bos- en natuurbouw begon, vond ik zo'n klas met jongens wel spannend, maar ook daar werd het heel snel normaal. Niemand kijkt je als vrouw anders aan."

José Borsboom (61), Boswachter bij Staatsbosbeheer
"Ik was de tweede vrouwelijke boswachter in Nederland toen ik in 1981 werd aangenomen. Ik was net begonnen toen een bezoeker, die ik had aangesproken op iets wat niet kon, riep: 'Het enige recht van de vrouw is het aanrecht'. Dat hakte erin, want ik zag mezelf als geëmancipeerde vrouw."

"Als meisje van vier wilde ik al boswachter worden. Later, toen ik op de mulo zat, zei een oudere boswachter tegen me: 'Een vrouwelijke boswachter, dat kan niet. Een vrouw alleen in het bos is veel te gevaarlijk.' Ik sprak hem later en heb verteld dat ik gemerkt heb dat het wél kon. Ik ben het bewijs."

Nu verbaast het feit dat ik een vrouw ben, mensen niet meer. Ze zeggen niet: 'Oh, een vrouw als boswachter', zoals vroeger. Het is eerder: 'Goh, wat een leuk beroep'."

"Maar van mij mogen er wel wat meer vrouwen bijkomen in het team. Op dit moment ben ik in mijn district de enige. Dat is wel eens lastig communiceren. Af en toe denk ik dat ik van een andere planeet kom. Toen we nog met meerdere vrouwen waren, hielpen we elkaar. Tijdens grote overleggen zei de ander dan: 'Oh, je bedoelt het zus of zo'. Dat zijn kleine dingen, maar ze maken toch verschil."

Een op vier
Bij Natuurmonumenten is een kwart van de boswachters vrouw, tegenover bijna de helft vrouwen in de hele organisatie. Bij Staatsbosbeheer is twintig procent van de boswachters vrouw. De verhouding in de hele organisatie is nauwelijks beter: 739 mannen tegenover 258 vrouwen. Ook op de beroepsopleiding voor boswachters zijn de mannen ruim vertegenwoordigd: op Hogeschool Larenstein bij de opleiding bos- en natuurbeheer maken vrouwen een kwart uit van het totaal: 82 vrouwen tegenover 330 mannen.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel