Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Verwachtingsvol groen in de Vreugderijkerwaard langs de IJssel

Groen

Monica Wesseling

© Natuurmonumenten
Het mooiste Nederland

De IJssel kreeg meer ruimte om te overstromen. Bij laag water blijken de nevengeulen en verlegde dijken een zegen voor de natuur.

Het is zo’n dag van dubbele hemels; van twee wolken voor de prijs van een. Een boven en een weerspiegeld in het rimpelloze water.

Lees verder na de advertentie

De Vreugderijkerwaard ligt er wat overbodig bij. Het natuurgebied werd aangelegd om de rivier de IJssel meer ruimte te geven, maar die heeft deze, in elk geval vandaag, helemaal niet nodig. Nevengeulen, retentiebekkens, stroomvlakte en dijkverlegging lijken weggegooid geld en landschap.

Dat is nu, maar hoe anders kan het wezen als kolkende watermassa’s uit de Alpen uiterwaard, stad en dorp doen onderlopen. Als het water jonge vissen, insectenlarven, vogeleieren en uitspruitsels meesleurt. Dan opeens zijn de honderden waterwerken in het kader van Ruimte voor de rivier onontbeerlijk en daarmee ook deze Vreugderijkerwaard.

De Vreugde­rij­ker­waard kreeg in 2003 de primeur van de allereerste nevengeul

Genoeg nuttigheidsgedachten; simpel genieten mag ook. En dat is het, meteen al achter de dijk.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Vreugderijkerwaard bij Zwolle, gezin in de vogelkijkhut. © Natuurmonumenten - Martin van Lo

Weids en open strekken land en water zich voor me uit. Groen, blauw, wit, zwart en alle kleuren daartussen. Kokmeeuwen en visdiefjes betwisten elkaars recht op rust en ruimte op een eiland, boter- en paardenbloemen vergelen het groen en geen mens in het vizier. Kluten maaien met hun dunne snavel door slik en water op zoek naar garnalen, vlokreeften en insectenlarven. Hun jongen imiteren, de snavels nog klein en onervaren.

De Vreugderijkerwaard kreeg in 2003 de primeur van de allereerste nevengeul, een parallel aan de IJssel gegraven geul die volloopt bij hoogwater en zo het waterpeil benedenstrooms verlaagt. De nevengeul bleek waterstaatkundig een succes en ook natuurvorsers tellen hun zegeningen. Het ondiepe, warme en rustige water is een prima voortplantings- en opgroeilocatie voor vissen en insecten.

Sinds de aanleg van de eerste geul, is er nog heel wat gewaterwerkt. Vanwege de ‘water belemmerende’ bocht in de IJssel ter hoogte van Zwolle is een paar jaar geleden de dijk verlegd en een tweede nevengeul gegraven, een geul die pas vol loopt als het water in de IJssel een meter omhoog komt. Een brug over de tweede geul moet de twee woningen in het gebied bereikbaar houden. Opnieuw om van te leren. De brug is overstroombaar. In tijden van hoog water en noodzakelijke snelle afvoer, loopt het water over de brug en worden, om het belemmerend effect te minimaliseren, de brugleuningen neergeklapt.

De brug over, de vogelkijkhut in om eerst even stilletjes te genieten van meeuwen, sterns, kluten, scholeksters, tureluurs en bergeenden op en rond het vogeleiland. Ik ontdek kemphanen en IJslandse grutto’s en als zo vaak overvalt me een gevoel van diep respect. Hoe groot is de overlevingskracht van vogels; hoe belangrijk hen een veilige haven te bieden.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© Natuurmonumenten - Paul van Gaalen

Een kruisspin laat in de hut een eerste webdraad meenemen door de tocht om zich, zodra de draad ergens hecht, razendsnel naar de overkant te begeven.

Voor ons strijkt een gele kwikstaart neer en boven in een meidoornhaag zingt pontificaal een fitis

Buiten staan drie koene Herefords de drasse bodem nog verder te verzompen. Op een splitsing van twee paden - links toegankelijk, rechts afgesloten - ontmoet ik Maarten Houtsma, vrijwilliger bij Natuurmonumenten. Ik mag mee naar rechts, het rivierduin op, een deel van de Vreugderijkerwaard dat al van ver voor de nevengeul in beheer is bij de natuurorganisatie.

Rivierduinen, duinen die door de rivieren zijn afgezet met zand dat afkomstig is uit de Alpen, zijn zeldzaam in ons land. Niet alleen omdat de stroomsnelheid te hoog is, maar ook omdat in ons op ‘nut’ belust land het zand meestal is afgegraven.

Jammer, want rivierduinen staan garant voor bijzondere flora. Met het zand kwamen namelijk ook plantenzaden ‘uit verre, vreemde landen’, mee. Voor zuidelijke flora is het nog vroeg in het jaar en vooralsnog zie ik slechts groen in alle kleuren.

Verwachtingsvol groen, dat wel. Houtsma wijst op de rozet van knikkende distel, de bladeren van geel walstro, bevertjes en een frutsel dat ik herken als wilde tijm in wording. We turen, proberen met priemende blik de planten tot bloei te dwingen, maar tot nu toe tevergeefs. Voor ons strijkt een gele kwikstaart neer en boven in een meidoornhaag zingt pontificaal een fitis. Het bewolkte water glinstert, de bebouwing van Zwolle en haar buitengewesten is fijn verborgen achter de dijk en eigenlijk vind ik het ook zonder bloemen wel best. Tot Houtsma roept en wijst op een deel waar het blijkbaar net iets warmer is en ook ik bloeiend liggend ereprijs, sikkelklaver, veldsalie en kleine ruit herken. Kleur in het klein. Hoop voor de toekomst.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

© Natuurmonumenten - Martin van Lokven,

Excursie voor lezers

Het rivierduin is vanwege de kwetsbare flora alleen tijdens excursies toegankelijk. Natuurmonumenten houdt speciaal voor de lezers van Trouw voor de excursie op 10 juni (10-12 uur) een aantal plaatsen open. Opgeven voor 5 juni op: natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/vreugderijkerwaard.

Leden € 5

Niet-leden € 8

Er zijn ook excursies op 21 mei en 23 juni.

Ook zonder excursie is van de Vreugderijkerwaard te genieten. Er is een bewegwijzerde, 6 km lange wandelroute. Start bij de schapenmelkerij Vreugdehoeve (horeca) aan de Zalkerveerweg 20 in Zwolle of de parkeerplaats iets verderop. Zie natuurmonumenten.nl/natuurgebieden/vreugderijkerwaard

Openbaar vervoer; vanaf NS Zwolle bus 2 richting Westenholte. Uitstappen Tesjeslaan. Vandaar kwartier lopen.

Het mooiste Nederland behandelt fiets- en wandelroutes door Nederland. Lees hier eerdere artikelen die verschenen.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel

De Vreugde­rij­ker­waard kreeg in 2003 de primeur van de allereerste nevengeul

Voor ons strijkt een gele kwikstaart neer en boven in een meidoornhaag zingt pontificaal een fitis