Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Unieke kiekendief broedt in Gronings graan

groen

Rob Buiter

Steppekiekendief © rein hofman, birdfocus


Voor het eerst heeft er in Nederland een steppekiekendief gebroed. Vogelonderzoeker Ben Koks is in extase. 'Dit laat zien dat bescherming van vogels op akkers steeds belangrijker wordt.'

Bijna twee maanden heeft hij het geheim kunnen houden, maar nu vier van de vijf jonge vogels zijn uitgevlogen, durft Ben Koks van de Werkgroep Grauwe Kiekendief het eindelijk uit te schreeuwen. 'Er hebben steppekiekendieven gebroed in ons land!'

Lees verder na de advertentie

Het paartje werd half mei ontdekt door Willem-Pier Vellinga, die voor de werkgroep vogels telde in Noordoost-Groningen. 'Het mannetje herkende ik direct', vertelt Vellinga. 'Het zijn heel sierlijke roofvogels, lichtgrijs met zwarte vleugelpunten, die bijna meeuwachtig vliegen. Het vrouwtje was een stuk lastiger met zekerheid op naam te brengen.'

Ook Koks moest lange tijd een slag om de arm houden. 'Verschillende soorten kiekendieven kunnen onderling kruisen, dus je moet er altijd rekening mee houden dat een vogel een mix kan zijn van een grauwe en een steppe, of een blauwe met een steppe. Maar ook na ruggespraak met de internationale expert Dick Forsman uit Finland durfden we het zeker te zeggen: dit is het eerste broedgeval van twee zuivere steppekiekendieven in West-Europa!'

De laatste jaren worden er vaker doortrekkende steppekiekendieven gezien in Nederland. Twee jaar terug bleef een mannetje in het voorjaar zelfs een tijdje hangen om het aan te leggen met het vrouwtje van een grauwe kiekendief. 'Maar dat werd niks', herinnert Koks zich. 'In zekere zin kon je er dus op wachten tot het wél een keer zou lukken. Tegelijk is het natuurlijk waanzinnig bijzonder. Het dichtst bijzijnde broedgeval is nu in het noorden van Finland, op meer dan tweeduizend kilometer. Verder broeden deze vogels alleen in het uiterste oosten van Europa en in Azië.'

De kans dat een vos of een loslopende boerderijkat zich aan de jongen zou vergrijpen was bijna honderd procent


Hekwerk

Op het moment dat de mensen van de werkgroep zagen dat de vogels voedsel naar het nest begonnen te brengen - een teken dat er jongen waren - besloten ze om het nest te beschermen met een flink stuk hekwerk. 'De vogels hadden hun nest gebouwd in een behoorlijk open veld met wintergerst, dus de kans dat er op enig moment een vos, een marter of zelfs een loslopende boerderijkat zich aan de jongen zou vergrijpen was bijna honderd procent', stelt Koks. 'Aan de sporen hebben we later ook gezien dat er vossen bij het hek zijn geweest.'

Om de vogels ook te beschermen tegen nieuwsgierige vogelaars (een extreem bijzondere vogel als de steppekiekendief brengt tegenwoordig honderden vogelkijkers en -fotografen op de been) besloot Koks ook om dit unieke broedgeval niet breed bekend te maken, tot het moment dat de jongen zouden uitvliegen, wat deze week dus is gebeurd. 

Waar deze Groningse steppekiekendieven het eerste broedpaar van West-Europa vormen, durft Koks te stellen dat het zelfs voor het eerst in de hele wereld is dat een nest van deze vogels door mensenhanden is beschermd. Sinds 1990 beschermt zijn werkgroep nesten van grauwe kiekendieven die in graanvelden broeden. Vriend en vijand zijn het erover eens dat hij daarmee deze vogelsoort voor Nederland behouden heeft. 'En er zijn veel meer vogels die afhankelijk zijn geworden van akkers', weet Koks inmiddels. 'Maar dat betekent wel dat deze soorten extreem kwetsbaar zijn voor onze intensieve landbouwmethoden. Deze steppekiekendief broedde gelukkig in een graanveld waar de eigenaar erg coöperatief was. Met het oogsten van het graan heeft hij een flink stuk van het gewas om het nest laten staan. Maar we zullen op veel meer plaatsen en op meer manieren onze landbouwmethoden moeten aanpassen aan de natuur die ervan afhankelijk is. Zonder bescherming zullen bijvoorbeeld ook velduil en blauwe kiekendief het zwaar krijgen.'

Nu de vier kuikens van de step­pen­kie­ken­die­ven zijn uitgevlogen, zijn de zorgen van Koks nog niet voorbij



Nu de vier kuikens van de steppenkiekendieven - allemaal vrouwtjes - zijn uitgevlogen, zijn de zorgen van Koks nog niet voorbij. 'Ongeveer 10 tot 15 procent van de jongen die uitvliegen laten zich 's nachts alsnog verrassen door bijvoorbeeld vossen. Met een beetje geluk gaan deze vogels bovenop de rand van ons beschermhek slapen. Wanneer wij hekken hebben geplaatst bij nesten van grauwe kiekendieven zagen we in het verleden dat nog maar één tot twee procent van de uitgevlogen jongen sneuvelt. Dat maakt ze toch net weer wat minder kwetsbaar.'

'Steppekiekendieven kunnen overal opduiken'

De Finse vogelkenner Dick Forsman, internationaal geroemd om zijn kennis van roofvogels, is enthousiast over het eerste Nederlandse broedgeval van een 'zuiver paartje' steppekiekendieven. Tegelijk was ook hij niet helemaal verrast. 'Onder andere in Polen en Duitsland waren al eerder paartjes opgedoken van een zuiver vrouwtje steppekiekendief met bastaard mannetjes, bijvoorbeeld producten van een bruine kiekendief die het met een steppekiekendief had gedaan. Overigens lijken alleen hybride mannetjes te overleven. Ik zie eigenlijk nooit hybride vrouwtjes. Die mannetjes kunnen vervolgens ook zelf jongen voortbrengen.'

Het lijkt er volgens Forsman op dat de populatie van de steppekiekendief in oostelijk Europa en in Azië langzaam naar het westen oprukt. 'We zagen dat al jaren aan het trekgedrag. Steppekiekendieven zijn niet erg plaatstrouw, dus die kunnen overal opduiken. Ik heb dit jaar één nest gevonden in Oulu, bij het noorden van de Botnische golf in Finland. Iedereen hoopte hier op veel meer nesten, want in het voorjaar zaten er letterlijk honderden steppekiekendieven in de noordelijke helft van Finland. Bij een schijnbaar gebrek aan prooien zijn die in het voorjaar allemaal naar elders vertrokken. Tegelijk moet ik ook een slag om de arm houden. Deze vogels broeden bij ons in dichte struikgewassen, waar ze niet zo makkelijk te vinden zijn als in een Gronings graanveld. Bovendien is de dichtheid van vogelaars bij ons ook lang niet zo hoog als in Nederland.'

Lees ook

In het noordoosten van Friesland is het ook goed toeven voor broedende vogels. Hier neemt de populatie toe, waar die elders afneemt. Wat is het geheim?

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie
De kans dat een vos of een loslopende boerderijkat zich aan de jongen zou vergrijpen was bijna honderd procent

Nu de vier kuikens van de step­pen­kie­ken­die­ven zijn uitgevlogen, zijn de zorgen van Koks nog niet voorbij