Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Tony's Chocolonely helpt amper

Groen

Emiel Hakkenes

© Een beeld uit de film Tony, over het chocolademerk dat op weg is naar 100 procent slaafvrij

Na tien jaar is Tony's Chocolonely een succesvol bedrijf geworden. Maar de cacao-industrie is niet hervormd. Integendeel.

Aan het eind van de documentaire 'Tony' verschijnt Teun van de Keuken nog eens in beeld. De kijker heeft dan al bijna anderhalf uur gekeken naar de geschiedenis van chocolademaker Tony's Chocolonely. Van de Keuken stond tien jaar geleden aan de wieg van het bedrijf. Nu, aan het eind van de film, oogt hij somber. Hij zegt: "Soms denk ik: we zijn te commercieel geworden. En wat hebben we nu helemaal bereikt? We hebben veel te weinig teweeggebracht. Er komt niets terecht van het uitbannen van slavernij. Het is de afgelopen tien jaar zelfs erger geworden. Wat wij doen maakt niks uit."

Niets teweeggebracht. Dat is een opmerkelijke constatering van iemand die juist wél iets teweeg wilde brengen. Dat begon in 2003, als onderdeel van het RVU-televisieprogramma 'Keuringsdienst van waarde'. In het programma proberen de makers inzicht te krijgen in de manier waarop voedsel en andere producten worden gemaakt. Steevast bellen ze de informatielijn van producenten om eenvoudige vragen te stellen, waarop ze vaak curieuze antwoorden krijgen. De programmamakers kregen interesse in cacao en chocola nadat ze in 'Zwartboek wereldmerken' van de Oostenrijkse journalisten Klaus Werner en Hans Weiss hadden gelezen over misstanden in die branche: uitbuiting, kinderarbeid, slavernij.

Een missie was geboren. De Keuringsdienst van waarde ging op zoek naar 'slaafvrije chocola'. Die missie kreeg momentum toen het boek 'Sjakie en de chocoladefabriek' van Roald Dahl in 2005 werd verfilmd. De première van die film, die werd gesponsord door een groot chocolademerk, zou een mooie gelegenheid zijn voor de presentatie van een 'slaafvrije' reep én om de misstanden in de cacaobranche aan de kaak te stellen. In de documentaire 'Tony' worden de hilarische, maar serieus bedoelde pogingen van Van de Keuken en zijn collega's om op tijd een verantwoorde reep te introduceren smakelijk opgedist.

Lees verder na de advertentie

Rechtszaak
Ondertussen proberen de programmamakers ook op andere manieren bij het publiek aandacht te krijgen voor misstanden bij de productie van cacao in Afrika. Van de Keuken belt de politie en vraagt of hij zichzelf moet aangeven nu hij vermoedt dat hij een misdrijf heeft begaan. Dat misdrijf is het kopen en opeten van chocola die door kinderarbeid en slavernij is gemaakt. De telefoniste scheept hem af alsof hij de dorpsgek is, maar het is Van de Keuken menens: hij neemt een advocaat in de arm die hem in de gevangenis moet krijgen.

Er volgt inderdaad een rechtszaak, die volop media-aandacht krijgt. Van de Keuken reist naar Ghana om getuigen te zoeken die willen verklaren over hun arbeidsomstandigheden. Dat moet de rechter ervan overtuigen dat de chocolade-eter slavernij in stand houdt.

Als de chocoladefabrikanten niet thuis geven, besluiten de makers van Keuringsdienst van waarde zélf een verantwoorde reep op de markt te brengen. Het merk Tony's verwijst naar Teun, een naam die niemand buiten Nederland kan uitspreken. Als de programmamakers in hun uitzendingen hun 'slaafvrije' chocola aanprijzen, krijgt de RVU een boete van het Commissariaat voor de Media. "Die hebben we voor lief genomen", vertelt Maurice Dekkers, een van de compagnons van Van de Keuken. "We wisten dat onze inkomsten hoger zouden zijn dan de boete."

In Ivoorkust steeg het percentage kinderen dat in gevaarlijke omstandigheden werkt met liefst dertig procent

Meer misstanden
Wat heet. In het tiende jaar van zijn bestaan verdubbelde de omzet van Tony's Chocolonely tot bijna 18 miljoen euro. De repen zijn nu ook te koop in de Verenigde Staten, Duitsland en Zweden. De belofte '100 procent slaafvrij' is in de loop der jaren wel afgezwakt tot 'op weg naar 100 procent slaafvrij'. Tony's Chocolonely doet er alles aan om zijn eigen chocolade verantwoord te produceren, maar de cacaobranche als geheel blijkt hardnekkig - vandaar de sombere opmerkingen van Van de Keuken aan het eind van de documentaire.

En Van de Keuken heeft gelijk: bij de productie van cacao in Afrika worden nu méér misstanden geconstateerd dan in het verleden. De Tulane-universiteit van New Orleans deed vorig jaar onderzoek in Ghana en Ivoorkust, twee belangrijke cacaoproducerende landen. Daar blijken meer dan twee miljoen kinderen mee te werken bij de productie van cacao. Verreweg de meeste van hen verrichten (gedwongen) kinderarbeid en werken in gevaarlijke omstandigheden, bijvoorbeeld met grote kapmessen. De aantallen kinderen, zowel in absolute als in relatieve zin, zijn hoger dan bij het vorige onderzoek uit 2010. In Ivoorkust steeg het percentage kinderen dat in gevaarlijke omstandigheden werkt met liefst dertig procent. De Amerikaanse onderzoekers wijten deze toename vooral aan de stijgende productie van cacao, die weer voortkomt uit een groeiende vraag.

© Trouw

Druppel
Een mens zou er moedeloos van worden, concludeert Van de Keuken. Maar zijn collega's denken daar anders over, zeggen zij in de documentaire. "Een druppel op een gloeiende plaat is nog steeds een druppel", klinkt het uit de mond van Eva Gouwens, 'first lady of chocolate' bij Tony's Chocolonely.

En programmamaker Maurice Dekkers zegt: "Als dingen in de wereld anders lopen dan je wilt, moet je iets doen. Misschien kun je maar kleine stapjes zetten en heb je een lange adem nodig. Maar wij laten zien dat het kan. Hopelijk inspireert dat.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

Door een profiel aan te maken ga je akkoord met de gebruiksvoorwaarden en geef je aan het privacy statement en het cookiebeleid te hebben gelezen.

Deel dit artikel

In Ivoorkust steeg het percentage kinderen dat in gevaarlijke omstandigheden werkt met liefst dertig procent