Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Stikstofarrest is winst voor de natuur, maar balen voor de boer

Groen

Emiel Hakkenes en Zoë Toet

Paarden in natuurgebied Klompenwaard bij Doornenburg. © Koen Verheijden
Reportage

Door het stikstofarrest van het Europese Hof lijkt een nieuwe stal voor de familie Helweg verder weg dan ooit. De vergunning was er, de bouw begonnen, totdat natuuractivisten verschenen.

Net voorbij de plek waar de Rijn vanuit Duitsland de grens met Nederland oversteekt, splitst de rivier zich. Op de tweesprong ligt Doornenburg. In het buitengebied, vlakbij de oevers van de Nederrijn, heeft Cora Helweg met haar man een boerderij. Vooraan op het erf een moderne ­woning, achterin stallen voor het vee. De familie Helweg houdt vleeskalveren. Die fokken ze op tot ze ­ongeveer acht maanden oud zijn, daarna gaan ze naar de slacht.

Lees verder na de advertentie

In het voorjaar van 2016 wilde de familie een nieuwe stal bouwen, zodat het bedrijf kon groeien van 696 naar 861 dieren. Maar de uiterwaarden van de Nederrijn, op minder dan vijfhonderd meter van de boerderij, maken deel uit van het beschermde natuurgebied Rijntakken, dat zich uitstrekt van Zaltbommel tot Kampen. Je vindt er meertjes met krabbenscheer en fonteinkruid, stroomdalgraslanden en poelen. Dit soort natuur is kwetsbaar voor stikstof, die onder meer afkomstig is uit de veehouderij. Om die reden moet de familie Helweg van de provincie Gelderland een natuurvergunning krijgen, voordat ze een extra stal voor de kalveren mag bouwen.

Die vergunning wordt najaar 2016 door de provincie verleend. De bouw van de nieuwe stal begint. Dan komt Mobilisation for the Environment, een kleine milieuorganisatie uit Nijmegen, in actie. Die spant een juridische procedure aan bij de Raad van State. De organisatie stelt dat de provincie de natuurvergunning niet aan Helweg had mogen verlenen.

Dat een vergunning eerst wordt verleend en na twee jaar weer ingetrokken, is bizar

Cora Helweg

Bezwaarprocedure

Mobilisation for the Environment, kortweg Mob, zegt te willen helpen het klimaatprobleem op te lossen en de teruggang van de biodiversiteit te stoppen. De organisatie bestaat uit een paar mannen, die worden bijgestaan door een jurist. Op websites van Nederlandse provincies houden ze nauwgezet bij of er natuurvergunningen worden verleend. Als ze denken dat een vergunning niet in de haak is, beginnen ze een bezwaarprocedure. “We kunnen ze niet allemaal aanvechten”, zegt Johan Vollenbroek van Mob. “We kiezen de meest in het oog springende.” Vollenbroek is van huis uit natuur- en scheikundige en volgde cursussen op het gebied van Europees recht en milieurecht. Een vergunning springt in het oog, zegt hij, als er sprake is van een grote hoeveelheid stikstof in de buurt van een natuurgebied, zoals de kalverstal in Doornenburg.

De bouw van de stal is al begonnen als de Raad van State dit voorjaar uitspraak doet. Mobilisation for the Environment krijgt gelijk, de ­familie Helweg mag niet bouwen. Dat heeft te maken met eerdere ­procedures van Mob bij de Raad van State. De milieuorganisatie betoogde toen dat het instrument waarmee Nederlandse provincies schade van stikstof aan natuurgebieden wil reduceren, niet voldoet aan de Europese milieuwetten.

Totdat het Europees Hof van Justitie in Luxemburg daarover duidelijkheid had gegeven, mocht de familie Helweg van de Raad van State niet uitbreiden. 

Wij willen geen boeren pesten. Maar medelijden heb ik ook niet.

Johan Vollenbroek van Mob

Bizar

Cora Helweg is zeer teleurgesteld, zegt ze. “Het is logisch dat er regels zijn om het natuurgebied te beschermen, maar dat een vergunning eerst wordt verleend en na twee jaar weer ingetrokken, is bizar.” “Wij willen geen boeren pesten”, reageert Johan Vollenbroek. “Maar medelijden heb ik ook niet. Wie verstandig is, wacht eerst de uitkomst van de bezwaarprocedure af, voordat hij gaat bouwen.” Bovendien, zegt Vollenbroek, trekt Mob bezwaarschriften ook weleens in als de boer toezegt zijn plannen zo aan te passen dat ze minder vervuilend voor de natuur worden.

De duidelijkheid uit Luxemburg kwam deze week: de Programmatische Aanpak Stikstof van Nederland voldoet op cruciale punten niet aan de Europese milieuwet. “Wij hebben een flesje wijn opengetrokken”, zegt Johan Vollenbroek. “Dit arrest is een overwinning voor de natuur.”

Voor de familie Helweg is de nieuwe kalverstal daardoor verder weg dan ooit. “Nu zitten we met een half afgebouwde stal”, zegt Cora Helweg. “Dat kost ons veel geld.”

Hoe moet het nu verder? “We wachten het nu gewoon af. En anders gaan we maar op de oude voet door, zonder uitbreiding.”

Denk niet, zegt Johan Vollenbroek, dat Mob altijd alleen maar overal tégen is. “We zijn juist vóór de natuur. En die kan ook best wat stikstof aan, maar de hoeveelheid daarvan moet wel onder de kritische grens blijven.”

Voor de zaak over de kalverstal in Doornenburg moest de provincie Gelderland aan Mobilisation for the Environment de proceskosten vergoeden. “Zo bedruipen wij ons”, zegt Vollenbroek. “We voeren veel zaken per jaar en de meeste winnen we.”

Lees ook: Uitbreidingen van boerderijen staan op het spel na Europees stikstofarrest

Nederland doet te weinig tegen stikstof in de ­natuur, oordeelde het Europees Hof van Justitie. Vanwaar die uitspraak en hoe moet het verder? Zeven vragen en antwoorden.

Deel dit artikel

Dat een vergunning eerst wordt verleend en na twee jaar weer ingetrokken, is bizar

Cora Helweg

Wij willen geen boeren pesten. Maar medelijden heb ik ook niet.

Johan Vollenbroek van Mob