Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Soberder leven, maar minder betrokken

Groen

Maaike van Houten

Een elektrische auto wordt opgeladen bij een oplaadpunt. © anp
Analyse

Ach ja, Herman Wijffels. Die wil zó graag dat er een duurzamer wereld komt dat hij in elke snipper verandering het bewijs ziet dat mensen op grote schaal anders gaan leven.

Behalve bijval, kreeg de groene denker en econoom rond Kerst ook sceptische reacties op zijn analyse dat mensen soberder worden, minder gericht op consumeren, en meer op kwaliteit. Zo'n andere samenleving wil Wijffels gewoon graag, zeiden zijn critici, maar waar blijven de cijfers die die duurzame trend ondersteunen?

Wijffels trok zijn conclusies uit een stapel onderzoeken en een online-panel van onderzoeksbureau Motivaction, met wie hij nauw samenwerkte. Gisteren presenteerde Motivaction de trendanalyse 2013. En dit onderzoek onder duizend mensen dat Motivaction sinds 1998 doet, geeft de getalsmatige onderbouwing bij de trend die Wijffels onder de oppervlakte ontwaarde. Ruim een derde van de ondervraagden zegt uit eigen beweging gekozen te hebben voor een soberder leven. Vijftien jaar geleden lag dat percentage op nog geen kwart. Een toename van elf procent, nog geen procent per jaar. De vraag of dat veel of weinig is, ligt open. Maar feit is wel dat er groei inzit.

'Geen grotere maatschappelijke betrokkenheid'
Motivaction komt ook met andere grafieken die verandering markeren. De 'wegwerpcultuur' stuit op steeds meer weerstand. Bijna de helft van de mensen dacht daar vijftien jaar geleden nooit over na. Nu staat nog maar een kwart van de mensen er nooit bij stil dat dingen nog eens gebruikt kunnen worden, in plaats van weggegooid. Ook de waarneming van Wijffels dat mensen niet langer spullen willen hebben, maar ze wél willen gebruiken, vindt steun in cijfers. Een auto, een telefoon, muziek: als mensen maar toegang hebben, dan zijn ze tevreden, zegt zestig procent. Of deze mensen daadwerkelijk afzien van een eigen auto, mobieltje of cd valt te bezien. Maar zeker is dat autodeelbedrijven populair zijn, net als ruilbeurzen, huizenruil-sites en tal van andere grotere en kleinere initiatieven om het eigen bezit overbodig te maken of te recyclen.

Interessant genoeg lijkt deze ontwikkeling niet voort te komen uit een grotere maatschappelijke betrokkenheid, uit meer bezorgdheid over de grote wereld. Maatschappelijk engagement neemt af: nu zegt zo'n zeventig procent van de mensen zich zeer betrokken te voelen bij de maatschappij, dat was in 1998 rond de 85 procent. Spiegelbeeldig richten mensen zich meer op de eigen kleine wereld, of op mensen met dezelfde leefstijl.

Nieuwe realisten
Daar willen ze zich ook wel voor inzetten. Eigen verantwoordelijkheid is een concept dat ruim veertig procent van de mensen aanspreekt, acht jaar geleden was dat nog maar dertig procent. En onder de jongste generatie (voor Motivaction: geboren na 1986) zijn de zelfredzamen al bijna in de meerderheid. Bij problemen kloppen ze niet aan bij de overheid of bij een maatschappelijke instantie, ze zoeken hulp bij vrienden of gelijkgestemden. Ook onder ouderen is het 'zelf doen' in opkomst. Er komen coöperaties voor energie, voor zorg, mensen bankieren samen, of ze beheren met z'n allen de buurt, of een dorpshuis.

Die nieuwe houding van burgers past naadloos in het concept van de kleinere overheid die dit kabinet voor ogen heeft. Maar de mens die minder gericht is op consumeren en meer op kwaliteit, die loopt uit de pas met het overheidsbeleid. Delen van goederen komt niet in het receptenboek van dit kabinet voor, het adviseert juist meer te consumeren. Wijffels noemde dat rond Kerst "een reflex uit de vorige fase". Mensen die soberder willen leven, hebben het volgens hem beter begrepen: dat zijn de nieuwe realisten.

Lees verder na de advertentie

 
De roep om meer te consumeren van het kabinet is 'reflex uit de vorige fase'.


Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Deel dit artikel