Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Schaliegas splijt het land weer net als kernenergie

Groen

Jan Paul van Soest; consultant duurzame energie bij adviesbureau De Gemeynt

In veel landen is discussie over schaliegas, zo ook in Noord-Ierland. © afp
Opinie

Groene activisten moeten niet meteen 'nee' zeggen. Harde eisen stellen aan schaliegas leidt eerder tot resultaat, tipt Jan Paul van Soest.

De discussie over schaliegas nadert de mate van polarisatie die doet denken aan de jaren tachtig en kernenergie: een zwaar emotioneel geladen debat, waarin meningen en feiten in een voor een buitenstaander niet meer te onderscheiden kluwen door elkaar lopen. De brede maatschappelijke discussie over kernenergie, destijds, liet zien dat er twee compleet uiteenlopende visies op kernenergie bestonden, elk op zich consistent en rationeel. Die wereldbeelden kleuren de percepties en de weging van de feiten.

Voorstanders van kernenergie konden zich eenvoudigweg het verzet tegen hun schitterende technologie niet voorstellen, ze zagen de nadelen waarop de oppositie hamerde werkelijk niet. Omgekeerd konden de tegenstanders niet begrijpen dat hun evidente punten niet serieus werden genomen.

Met schaliegas is het nu van 't zelfde laken een pak. Voor het ene wereldbeeld is schaliegas de belofte van hernieuwde vooruitgang. De economie moet groeien. Als deus ex machina dient zich ineens een enorme wereldvoorraad fossiele brandstoffen aan. Overvloed! Dus lage energieprijzen! Welvaart! O ja, er wordt af en toe worden gezeurd over klimaat, vermoedelijk flauwekul, maar gas stoot toch veel minder CO2 uit dan kolen? Wat zeuren ze dan nog?

Geen tussenpositie mogelijk
Voor het andere wereldbeeld is schaliegas de baarlijke duivel. In dit wereldbeeld zit niet de economie in het slop, maar de planeet. Klimaatverandering gaat de samenleving ontwrichten. De voorraden fossiele brandstof moeten onder de grond blijven. Laten we dan maar niet beginnen aan schaliegas, dat ook zoveel andere nadelen heeft. Ook omdat die weg toch doodloopt.

Tussenposities zijn onbestaanbaar. Wie de nuances zoekt, krijgt direct een label 'voorstander' of 'tegenstander' opgeplakt. Na een eerder stuk dat ik over schaliegas schreef, sommeerde een mij onbekende mailer me uit te spreken: als ik niet expliciet tegen schaliegas was, móest ik wel voor zijn.

De ongelukkige Jan Vos (Tweede Kamer, PvdA) kreeg de halve wereld over zich heen toen hij zei dat voor schaliegas 'ja, mits onder strenge randvoorwaarden' geldt. Partijleider Diederik Samsom moest uitleggen dat hij echt tégen was. Tenzij zou blijken dat winning schoon en veilig kan. Het partijcongres maakte er alsnog ronduit 'nee' van.

De schaliegasdiscussie splijt niet alleen de natie, maar ook het groene smaldeel. Moet die eisen en voorwaarden stellen (nee, tenzij) of gewoon rigoureus 'nee' zeggen en acties optuigen?

De tegenstelling is vals, en moet te overwinnen zijn, leren de kernenergiediscussie en de waddengasdiscussie. Stevig verzet plaveide juist de weg voor scherpe eisen en randvoorwaarden. Kan de bekritiseerde techniek daaraan voldoen, dan smelten de bezwaren en verdwijnen de protesten, en is er maatschappelijk draagvlak. Dat lukte met waddengas - dat zonder natuurschade kan worden gewonnen. Het lukte kernenergie niet om voldoende aan de voorwaarden te voldoen. Af door de zijdeur.

Concurrentiepositie
Grote kans dat het schaliegasdebat ook zo zal verlopen. Verzet en protest groeit, én tegelijkertijd worden eisen en randvoorwaarden uitgewerkt. Die zullen de productiekosten van schaliegas verder opdrijven. De grote gasproducenten Rusland, Noorwegen en Nederland hoeven maar iets van de marges te laten zakken of de concurrentiepositie van schaliegas in Europa verdampt, des te sneller naarmate strengere eisen aan schaliegaswinning worden opgelegd.

Wellicht wordt over een jaar of vijftien, als het aardgas opraakt, de schaliegasdiscussie in Nederland weer opportuun. Tot die tijd kunnen we ons dankzij conventioneel gas een moratorium op schaliegaswinning veroorloven.

Schaliegas is ook een splijtzwam die afleidt van wat er moet gebeuren. Met als belangrijkste dit: een limiet op wat de wereldeconomie nog aan CO2 in de atmosfeer mag lozen, en een bijbehorende prijs voor CO2. Mét zicht op zo'n limiet kan schaliegas later wellicht een plekje onder de zon verdienen, zónder zo'n limiet blijft elke discussie over welk van de fossiele energiebronnen we het liefst hebben (of juist niet) zoiets als duwen aan een touw.

Deze blog verscheen eerder op EnergiePodium, website voor energievraagstukken.

Lees verder na de advertentie

 
Voor het ene wereldbeeld is schaliegas de belofte van hernieuwde vooruitgang.

Wilt u de reacties op dit artikel lezen? Registreer u hier voor een proefperiode van twee maanden.

Het plaatsen van reacties is voorbehouden aan de betalende abonnees van Trouw. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Het bekijken en plaatsen van reacties is voorbehouden aan onze betalende abonnees. Kijk hier voor een overzicht van onze abonnementen.

Als betalend abonnee kunt u een reactie plaatsen op dit artikel. Deze is alleen zichtbaar voor andere (proef)abonnees.

Om uw reactie te kunnen plaatsen, hebben we uw naam nodig. Ga naar Mijn profiel


Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.

Deel dit artikel

Advertentie