Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Schaliegas: in de VS een economisch succes, in Nederland een risico

Groen

Marco Visser

Tegen de winning van schaliegas bestaat veel weerstand. Actievoerders laten geregeld van zich horen, zoals hier in Berlijn. © EPA

Als er één open zenuw is in de energiediscussie tegenwoordig, dan is het wel schaliegas. In de Verenigde Staten is de winning economisch een groot succes, maar in Nederland is de situatie onvergelijkbaar en is de kans op commercieel succes erg klein, betoogt hoogleraar duurzame transities Jan Rotmans.

Het klinkt als een sprookje. Dankzij schaliegas zijn de Verenigde Staten minder afhankelijk van externe energieleveranciers. Ook levert het een paar miljoen banen op en een lage gasprijs. Maar zoals vaker in sprookjes, is er ook en duistere kant; zware ecologische schade.

In Nederland bestaan plannen voor proefboringen naar schaliegas in Noord-Brabant en Flevoland. Tot grote ongerustheid van omwonenden. Het ministerie van Economische Zaken stelde voor een literatuuronderzoek in te stellen naar de gevaren en gunde deze opdracht aan een consortium van adviesbureau Witteveen + Bos en de onderaannemers Arcadis en Fugro.

Onacceptabel
Nu zijn deze laatste twee bedrijven actief in de onconventionele olie- en gassector, waar schaliegas onderdeel van uitmaakt, en dus niet geloofwaardig. Het onderzoeksplan van het consortium werd vandaag afgeserveerd door een klankbordgroep van vertegenwoordigers van provincies, gemeenten, waterleidingbedrijven, milieuorganisaties en de vereniging van Nederlandse olie- en gasproducenten. 'Niet acceptabel', lieten zij weten.

De klankbordgroep wil dat de onderzoekers kijken naar specifieke omstandigheden in Noord-Brabant en Flevoland. Wat is het risico van bodemdaling voor waterkeringen in Flevoland? Hoe zit het in Brabant met de vele actieve aardbreuken en het risico op aardbevingen? Naar verwachting zal het onderzoek ergens in de zomer worden afgerond, waarna de discussie in de Tweede Kamer kan beginnen.

Niet geschikt
Is Nederland een schaliegasland, is de vraag waar Den Haag een antwoord op moet formuleren. Volgens Jan Rotmans is Nederland door zijn hoge bevolkings- en bebouwingsdichtheid en hoog ontwikkelde infrastructuur niet erg geschikt voor schaliegaswinning. "Ook de geschatte voorraden schaliegas zijn niet echt spectaculair", zegt hij op zijn weblog. "De geschatte schaliegasvoorraden zijn de afgelopen jaren fors naar beneden bijgesteld, met een factor 1000 (!). Sprak men eerst van een omvang van enkele malen Slochteren, nu is dat afgezwakt tot hooguit 10 procent van Slochteren."

De verwachting is de gasbel in Slochteren in 2025-2030 leeg is. Met de voorraden schaliegas kan Nederland nog tien jaar langer gasleverancier blijven.

"De conclusie moet dan ook zijn dat Nederland heel veel extra moeite moet doen en grote ecologische risico's neemt om een betrekkelijk geringe hoeveelheid schaliegas te gaan winnen en exploiteren", schrijft Rotmans. "De kans dat schaliegas in Nederland commercieel aantrekkelijk wordt is dan ook heel klein."

Europa vs Amerika
Ook Europese exploitatie van schaliegas is volgens Rotmans een doodlopende weg. In tegenstelling tot de VS zit het gas in Europa veel dieper en is het in veel geringere getale aanwezig. "Maar vooral bovengronds is in Europa alles wezenlijk anders dan in Amerika", stelt Rotmans. "In Europa is de staat eigenaar van de ondergrond en niet de landeigenaar. Elke boer in Amerika op wiens land schaliegas wordt gevonden profiteert hiervan, in Europa heeft hij er vooral last van."

Daarnaast zijn er de strengere Europese milieuregels en de hogere bevolkingsdichtheid die de ontwikkeling van schaliegas remmen en tot een fors hogere prijs leiden dan het Amerikaanse gas.

Onvermijdbare schade
Het Tyndall Centre in Engeland en het Duitse Wuppertal Instituut hebben een inschatting gemaakt van de risico's van schaliegas in Europa. "Beide gerenommeerde instituten spreken van onvermijdbare milieuschade en onaanvaardbare maatschappelijke risico's", aldus Rotmans. Het gaat daarbij volgens de hoogleraar om de uitstoot van stoffen die de aarde opwarmen en potentiële gezondheidsrisico's.

Voorstanders van schaliegas wijzen er geregeld op dat de onconventionele energiebron minder schadelijk is voor het milieu dan kolen. Maar volgens Tyndall wordt schaliegas niet in plaats van, maar naast kolen gebruikt, wat voor extra uitstoot van CO2 zorgt. Rotmans ziet winning van schaliegas dan ook als onderdeel van het oude tijdperk en een hinderlijke barrière op weg naar duurzame energie.

Lees verder na de advertentie

 
De conclusie moet dan ook zijn dat Nederland heel veel extra moeite moet doen en grote ecologische risico's neemt om een betrekkelijk geringe hoeveelheid schaliegas te gaan winnen en exploiteren.

Deel dit artikel