Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Over Klaas Sietse Spoelstra was de jury het direct eens: deze man hoort in de Duurzame 100

Groen

Joop Bouma

Klaas Sietse Spoelstra © Maartje Geels
Interview

Klaas Sietse Spoelstra zorgt met Kening fan 'e Greide voor herstel van de soortenrijkdom in het Friese landschap. 'We moeten samen de collectieve onmacht doorbreken.'

Klaas Sietse Spoelstra (1969) is een verbinder en een aanjager. Eentje van het bescheiden soort. Hoeft niet zo nodig in de schijnwerpers. Trekt zich bij voorkeur uit projecten terug als het doel in zicht is. Dan zijn er andere talenten nodig. Hij ziet zichzelf als een mol, die stilletjes wroetend zijn eigen tunneltje graaft naar het einddoel. En als dat in zicht is, is het hoog tijd voor iets anders. De stoere, roodharige diep-Fries timmert het liefst een podium waarop anderen kunnen stralen.

Lees verder na de advertentie

Schaduwwerkers, kwartiermakers, wegbereiders komen niet snel in een ranglijst, tenzij er juryleden zijn die ze kennen en hun werk op waarde schatten. Toen tijdens het juryberaad voor de tiende editie van de Duurzame 100 zijn naam viel, was er direct brede instemming: deze man hoort thuis in de lijst. Op een hoge plek: 25.

Het landschap zit in je lichaam, dat zit dicht bij je in je cultuur, in wie je bent, het komt in jou samen

Klaas Sietse Spoelstra

Kening fan 'e Greide

Klaas Sietse Spoelstra is een van de stuwende krachten achter Kening fan 'e Greide (de grutto, koning van het grasland), de brede Friese burgerbeweging die in samenspraak met de landbouwsector het verschraalde landschap, de teruggang van insecten, weidevogels en planten op de maatschappelijke agenda zette. Dat is inmiddels aardig gelukt. Geheel in zijn stijl heeft Spoelstra kortgeleden aangekondigd dat hij een stap terug wil doen. Ruimte maken voor nieuwe mensen, met nieuwe ideeën.

Die burgeractie voor het Friese landschap, met de grutto als iconisch symbool, is maar een van zijn activiteiten, maar wel de meest in het oog springende. Hij heeft met wetenschapper Theunis Piersma en componist en vogelaar Sytze Pruiksma bewust de kunst erbij gehaald, de verbeeldingskracht van dichters, schilders en muzikanten is een onmisbaar element in het herstel van de cultuur van het landschap.

Maar hij doet meer: Spoelstra zit in lokale energie, in de natuur-inclusieve landbouw, in de instandhouding van de Friese taal, in het project Culturele Hoofdstad Leeuwarden, in het promoten van artiesten als Nynke Laverman en Pruiksma en daarnaast heeft hij een adviesbureau voor strategische verandering, Nij Sicht (nieuw zicht).

Spoelstra kwakkelt wat met de gezondheid. Een tijdje geleden is er een auto-immuunziekte bij hem geconstateerd. Zijn zicht is flink achteruitgegaan. Maar zijn spraakvermogen is ongeschonden. Bezoek hoeft geen vraag te stellen, Spoelstra praat breedvoerig en meeslepend, vooral over het platteland, zíjn biotoop. "Daar ligt mijn hart, dat is mij dierbaar. Het landschap zit in je lichaam, dat zit dicht bij je in je cultuur, in wie je bent, het komt in jou samen. Het is, zoals Obe Postma in 1928 schreef in zijn gedicht 'Mienskip': 'It kaam gear in my', het werd één in mij.''

Boeren zitten klem in hun verdienmodel, ze zitten in een systeem waarbij ze het landschap moeten in­du­stri­a­li­se­ren

Spoelstra trok achter de schermen stevig aan de totstandkoming van het Deltaplan Biodiversiteit. Op initiatief van ecologen praten boeren, landbouworganisaties, banken en supermarkten met natuur- en milieuorganisaties en wetenschappers in beslotenheid over een nieuwe toekomst voor natuur en landbouw in Nederland. Ook hij is ervan overtuigd dat je alleen gezamenlijk met álle partijen tot een oplossing komt voor herstel van de soortenrijkdom. Kening fan 'e Greide ontstond zes jaar geleden precies uit die overtuiging: we moeten het samen doen, samen met de boeren, voorbij de landschapspijn die velen voelen.

Industrialiseren

"Boeren zitten klem in hun verdienmodel, ze zitten in een systeem waarbij ze het landschap moeten industrialiseren. Het is een collectief proces, gestuurd door de Universiteit Wageningen, door het ministerie van landbouw, door de banken, door de zuivelcoöperaties, door de gedachte dat we daarmee de wereldeconomie helpen. Ze zitten nog steeds in dat Mansholt-handelen, de afstand tussen boer en burger is almaar groter geworden en ze hebben er zelf geen antwoord op weten te bedenken. Maar dat denken is wel aan het kantelen nu.''

Ik zie mensen die ongelukkig zijn in het landschap. Het kán toch niet zo zijn dat we dit niet kunnen oplossen?

De onmacht is er ook bij de natuur- en milieubeweging, vindt Spoelstra. Ook die sector is er niet in geslaagd de ecologische neergang te stoppen. "Ook zij zitten al jaren in dezelfde groef van de langspeelplaat. We zijn collectief onmachtig. De reden dat ik me de afgelopen jaren over dit onderwerp zo druk heb gemaakt was een gesprek dat ik had met boer Klaas Oevering uit Idzega. Ik kan daar nog emotioneel van worden. Zij zitten daar met hun bedrijf in een prachtig weidevogellandschap. Hij is daar geboren en getogen, totaal verbonden met dat schitterende gebied.

"Klaas zei: 'Ik wil gangbaar boer zijn, maar wel mét weidevogels'. Hij zei: 'Ik word door de bank gedwongen om uit te breiden, terwijl ik dat zelf niet wil. Ik wil een balans tussen ecologie en economie, maar ik zit vast in het systeem.' Ik zei: 'Dan ga je toch weg bij Campina?' 'Nou, dat is echt niet zo makkelijk', zei hij.''

Spoelstra slaat met zijn vuist op tafel. "Ik dacht: verdorie, deze boer wil wél, maar het wordt hem onmogelijk gemaakt. Ik zie hier een boer ongelukkig worden, ik zie mensen die ongelukkig zijn in het landschap. Het kán toch niet zo zijn dat we dit niet kunnen oplossen? Inmiddels is Klaas overigens een blije boer die na jaren van worsteling is overgeschakeld naar een biologisch bedrijf.''

Het moet van onderop komen, van een burgerbeweging en van een open dialoog over biodiversiteit. "Dit is het kanteljaar voor het landschap'', zegt Spoelstra. "De urgentie wordt sterker gevoeld. We moeten naar een volgende fase, naar Mansholt 2.0.'' De Landbouwvisie van minister Carola Schouten vindt hij een begin. "Mansholt 1.5, zou ik zeggen. We zijn er nog niet.''

Oordeel van de jury

"Klaas Sietse Spoelstra is de drijvende kracht achter Kening fan 'e Greide. Met de grutto als symbool is de beweging erin geslaagd om via allerlei culturele manifestaties het drama van de verdwijnende soortenrijkdom en de verschraling van het Nederlandse weidelandschap heel breed duidelijk te maken."

© Trouw

Over de Duurzame 100

De Trouw Duurzame 100 is de jaarlijkse thermometer in de stand van duurzaamheid en natuur in Nederland. Op de lijst staan de meest invloedrijke en inspirerende doeners en denkers. 

Lees meer artikelen over de Duurzame 100 in ons dossier. En bekijk ook de website trouw.nl/duurzame100 voor alle 100 groene Nederlanders.

Deel dit artikel

Het landschap zit in je lichaam, dat zit dicht bij je in je cultuur, in wie je bent, het komt in jou samen

Klaas Sietse Spoelstra

Boeren zitten klem in hun verdienmodel, ze zitten in een systeem waarbij ze het landschap moeten in­du­stri­a­li­se­ren

Ik zie mensen die ongelukkig zijn in het landschap. Het kán toch niet zo zijn dat we dit niet kunnen oplossen?