Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Op naar de wondere Waal: gewoon om te genieten

Groen

Monica Wesseling

© Monica Wesseling
Mooiste Nederland

Grote droogte, neerslagtekort en lage rivieren. De zomer is te zomers, zelfs sproeien mag niet meer. Maar er zijn plaatsen waar genoeg water is. Op naar de Waal: gewoon om te genieten.

Zaltbommel ligt er verstild bij deze zonnige zondagochtend. Het dorp - pardon de stad - ademt de sfeer van een Italiaans plaatsje. De straten bekopt met kinders, de zijden bekleed met huizen van lang her.

Lees verder na de advertentie

Het gevaar te struikelen voor lief nemend, begin ik meteen de gevels te inspecteren. Op gootspoken welteverstaan, vaak absurde beelden in de goot die iets zeggen over de bewoners of de geschiedenis van het pand. Ze zijn speciaal voor Zaltbommel bedacht door modern kunstenaar Joris Baudoin maar inmiddels tot ver in Frankrijk neergestreken.

Fietsers grimassen of glimlachen, afhankelijk van de wind, terwijl de Waal steeds van bruin naar groen en blauw verschiet

Ik speur en speur. De eerste straat blijft leeg, de tweede en derde leveren ook slechts wat amechtige duiven en ik verdenk de VVV van list en bedrog. Maar dan, op de Markt, blijken twee goten bewoond. Een paparazzo houdt domicilie op een fotozaak, een schoenspook op een schoenenwinkel. Geinig, maar na een ‘Diklipharder’ - bewoner van watervoerende goot - een ‘Maken en breken’ op een veelvuldig verbouwd huis en een ‘De belezen uil’ op de woning van boekenwurmen, overwint de Waalwens de spooklust en laat ik het dorp achter me.

De zomerdijk op - of was dit nou toch de winterkade? Fijn is het in elk geval. Zwaluwen scheren laag over de uiterwaarde en een schip schuift voorbij. In de nabije verte de spoorbrug en daarmee de zoete herinnering aan een kleine muiterij jaren geleden toen de oude, roemrijke spoorbrug er nog lag maar al met grote hekken was afgesloten. Hekken die ik samen met een vriendin wist te passeren om een oude wens in vervulling te laten gaan: lopen over een spoorbrug maar dan wel zonder gevaar voor eigen leven.

© Monica Wesseling

De roestbak is niet meer en werd vervangen door een schitterende tuibrug. Een brug om trots op te zijn, althans tot voor kort. Want opeens is de naamgever, dichter Martinus Nijhoff, een verfoeilijk figuur. Getuigde zijn gedicht ‘De moeder de vrouw’ immers niet van een diepe minachting, van een gebrek aan emancipatie? En dan ook nog eens die moeder tot thema van de Boekenweek verheffen! De volkswoede is weer eens doorgeslagen; voor mij hebben brug noch Nijhoff, inclusief zijn vereringsbeeld, enige smet.

Ik struin door de uiterwaarde, bewonder en verfoei de bloeiende distels en oude kaardebollen om op een dijk met majestueuze luchten weer verder te gaan. De bankjes en prullenbakken waren blijkbaar ‘en gros’ goedkoper want elke 100 meter staat er een. Het waait en wuift en een vlinder klapt reddeloos dubbel.

Fietsers grimassen of glimlachen, afhankelijk van de wind, terwijl de Waal steeds van bruin naar groen en blauw verschiet. Een kaalgeschoren uiterwaard, zo een die nuttig moet zijn, doet me fronsen, maar gelukkig zijn de uiterwaarden een stukje verder gebloemd met kruiskruiden, zwarte toortsen en kattenstaarten.

De Kil van Hurwenen en de Hurwenens Uiterwaarden brengen nog veel meer moois. De kil, een afgesneden rivierarm, is in 1639 ontstaan bij een dijkdoorbraak en inmiddels een natuurgebied van formaat. Duizenden trekvogels frequenteren het in de trektijd en ook hoogzomer is het vol leven. Ganzen en eenden dutten op het water en vanuit het struweel roepen vink, tjiftjaf, tuinfluiter en grasmus.

Ook de Hurwenense Uiterwaarden liggen er puik bij. En paar jaar geleden is er een nevengeul gegraven en is het landbouw- van het natuurwater gescheiden, waarmee bemesting en vervuiling zijn gestopt. De stromende geul en afwisselend overstroomde en drooggevallen gronden bieden onder meer zeldzaamheden als kleine plevier, liggende ganzerik en bleekgele droogbloem.

© Monica Wesseling

Natuurkenners hebben gezorgd voor dode bomen in de nevengeul en daarmee voor een perfecte leefomgeving voor onder meer kokerjuffers en de larven van eendagsvliegen; zeldzaamheden die luwte en houvast nodig hebben, omstandigheden die de snelstromende Waal niet kent.

De weiden zijn onweerstaanbaar. Een stief half uurtje bekijk ik grassen op ooghoogte, heb een goed gesprek met een kever en bewonder een brunel. Een mierenaanval brengt me weer op de been, verder op dat heerlijke pad met links en rechts water. Links de geul, rechts oude zand- en kleiwinplassen.

Een stuk verderop bloeit een berenklauw onbedaarlijk en ongetemd, zo een die niet meteen vernietigd wordt want o zo gevaarlijk. Natuur moet vooral gezellig zijn, lieflijk en gezeglijk. Teek, lintworm, rups en klauwen passen niet in het beeld, dus weg ermee. Maar kijk; een rups vol brandharen steekt over. Zo hoort het te zijn.

Zoek de spoken!

Route: de gelopen route is de 12 km lange Groene Wisselroute Zaltbommel Hurwenense Uiterwaarden. Start en finish NS Zaltbommel.

HorecaIn Zaltbommel en, net iets buiten de route aan de Waaldijk in Hurwenen.

Gootspokenroute: Bij de VVV (Trip Bommelerwaard) aan de Markt 10 in Zaltbommel (www.tripbommelerwaard.nl) is een Gootspokenroute te koop (€ 2,50) die langs bijna dertig spoken voert. Aanrader!

In de rubriek 'Het mooiste Nederland' leest u elke week over fiets- en wandelroutes door Nederland. Lees hier meer artikelen.

Deel dit artikel

Fietsers grimassen of glimlachen, afhankelijk van de wind, terwijl de Waal steeds van bruin naar groen en blauw verschiet