Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Op de middenberm van de snelweg groeien allerlei bijzondere planten

Groen

Joop Bouma

© Hollandse Hoogte / Buiten-Beeld

Als je toch in de file staat, kijk dan eens opzij en speur de middenberm af: grote kans dat je iets bijzonders ziet groeien in dat onherbergzame stukje asfaltnatuur.

Bioloog Ruud Beringen en milieukundige Nienke Torensma van Floron, natuurorganisatie voor de wilde flora in Nederland, hebben - op gepaste afstand - geïnventariseerd wat er groeit en bloeit in de middenbermen van autosnelwegen. Vanuit hun autoraampje.

Lees verder na de advertentie

Ze keken hun ogen uit. Doordat de bodem in die dorre stroken tussen de rijbanen veel pekelzout bevat van de gladheidsbestrijding, gedijen er planten die eigenlijk thuishoren in zilte kustmilieus. Doordat de zone tussen de asfaltbanen doorgaans ook wat warmer is dan gemiddeld, voelen zoutminnende soorten uit zuidelijke landen zich er thuis.

De middenbermen van snelwegen krijgen in de wintermaanden flinke hoeveelheden zout te verwerken. Smeltwater van de rijbanen neemt pekelresten mee. Planten kunnen doorgaans slecht tegen zout, maar er zijn soorten die er wel van houden. En die worden er dan ook volop gevonden. Zoals Deens lepelblad, dat van oorsprong vooral groeit op zandige plaatsen in de kuststrook. Inmiddels heeft de plant zich langs veel van de Nederlandse snelwegen geworteld. Vroeg in april is er in middenbermen een soms kilometers lange witte waas te zien van het bloeiend lepelblad.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Deense lepelblad © Trouw

Exoten

Engels gras, dat zich goed thuis voelt op kwelders, wordt volop gezien langs de A50 op de Veluwe en langs de A1 in Salland en Twente. Stomp kweldergras en Hertshoornweegbree zijn ook van die nieuwe bermtoeristen, ontdekten Beringen en Torensma. Ook de Gevlekte scheerling is enorm in opkomst in wegbermen. Deze tweejarige schermbloemen wordt vooral tussen de snelwegstroken in zuidelijk Nederland gezien.

Tussen het 'nieuwe' groen zitten ook enkele exoten, zoals de Hemelboom, die langs wegen in zuid-Nederland graag op droge, stenige plekken tussen de vangrails groeit. "Ze blijven jong, want er wordt in Nederland gemiddeld één keer per jaar in de middenberm gemaaid'' zegt Ruud Beringen. "Maar in België in de omgeving van Gent, zie je al flinke bomen in de middenberm staan. Daar wordt kennelijk wat minder vaak gemaaid.''

Er is een kans dat de exoten van de snelweg, zich over het hele land verspreiden, zegt Beringen. "Het bezemkruiskruid dat van oorsprong uit zuidelijk Afrika komt, vermeerdert zich met pluizen. Die kunnen zich zo over het hele land verspreiden.''

Serieus veldonderzoek is wat moeilijk in de middenberm van snelwegen, omdat het voor onbevoegden verboden terrein is.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Gevlekte scheerling © Trouw

"Net als iedere andere weggebruiker, bekijken wij de vegetatie in de file vanuit de auto'', zegt Beringen. "Die middenbermen zijn stroken die veel minder frequent worden gemaaid en dan krijgen allerlei planten kansen.''

Omdat het wegtalud doorgaans is opgebouwd uit zand dat van elders is aangevoerd, is er in de middenbermen vaak een heel andere biotoop dan naast de weg. In de bermen langs de zijkanten , die wat verder van de pekelzône afliggen, kunnen daardoor zeldzame soorten groeien. Zo wordt langs de A50 in de Betuwe bieslook aangetroffen en langs de A58 in Zeeland de Bijenorchis. "We hebben zelfs wel asperges zien staan in die bermen'', vertelt Beringen.

'Mijn berm bloeit'

De Vlinderstichting en Floron inventariseren met vrijwilligers het beheer van bermen in Nederland. Met de app Vlindermee zijn inmiddels meer dan 1200 bermen in kaart gebracht. De vrijwilligers kijken naar de manier waarop de bermen worden beheerd.

Tekst loopt door onder de afbeelding

Bezemkruiskruid © Trouw

Voor planten en vlinders zijn bermen een belangrijk leefgebied. Volgens Floron zijn er de laatste jaren verontrustende signalen over de snelle achteruitgang van karakteristieke planten van schrale bermen. Met dit project willen beide organisaties in beeld brengen hoe het met bermen is gesteld, en wat er kan worden verbeterd.

Het gaat hier dus om bermen buiten de bebouwde kom, langs gewone wegen en niet om de middenbermen van snelwegen.

De vrijwilligers kunnen via de app ook boerenlandvlinders (zoals het Icarusblauwtje, hooibeest, kleine vuurvlinder) registreren en eenvoudig herkenbare nectarplanten vastleggen (zoals zandblauwtje, Jacobskruiskruid, rode klaver, wilgenroosje).

Lees ook: 
'Natuur is een westers concept'
Het denken over ecologie wordt er beter van als de geijkte tegenstelling tussen natuur en cultuur achterwege blijft, stelt Timothy Morton in zijn nieuwe boek. 
Het begrip 'natuur' kan in de prullenmand.

Lees ook:
De natuur op haar beloop laten, is een brug te ver gebleken
Wilde natuur is mooi, maar het moet niet te gek worden. Dat allerlei grote grazers hun gang konden gaan in een klein stukje drooggelegd Nederland appelleerde aaneen breed gedeeld oergevoel. 

Deel dit artikel