Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ook het regenseizoen doet gek: boeren in Kenia worstelen met het nieuwe weer

Groen

Ilona Eveleens

Boer John Kikwao en landbouwconsultant Hilde Manzi onder een papajaboom. © kaim kara

In Kenia bereiden boeren zich voor op klimaatverandering door te experimenteren met gewassen die beter bestand zijn tegen het nieuwe weer. Maar dat moeten ze wel allemaal zelf bedenken.

“Boeren is zeker de laatste vijf jaar een kwestie van gokken. Soms is het een goed regenseizoen, soms slecht, soms vroeg, soms laat. Er is geen peil meer op te trekken.” John Kikwao kijkt naar de blauwe lucht boven zijn droge akker in Kinanie, zo’n 45 kilometer zuidoostelijk van de Keniaanse hoofdstad Nairobi. Aan de horizon in het noorden is een kleine donkere wolk te zien die een regensluier loslaat. 

Lees verder na de advertentie

Op zijn akker van een kleine hectare die hij twintig jaar geleden erfde van zijn vader verbouwt hij een verscheidenheid aan gewassen. Er zijn rijen watermeloenen, kool, bonen, mais maar ook een variëteit aan jonge fruitbomen. “Wat ik plant, hangt af van de weersvoorspellingen maar die kloppen vaak niet. Toen ik dit land begon te bewerken, kon je de klok gelijkzetten op het begin en het einde van de regenseizoenen”, merkt Kikwao op. 

John Kikwao is trots op zijn papajas © karim kara

Kenia kent twee regenseizoenen die in principe twee oogsten kunnen opleveren. Maar de laatste jaren komen droogten steeds vaker voor en duren ze langer. Het regenseizoen dit voorjaar was overvloedig en de voorspelling voor het huidige regenseizoen was eveneens positief. “Maar het valt bitter tegen en de regen kwam laat. Ik heb watermeloenen geplant maar je ziet de planten verpieteren door de hitte en het gebrek aan water. Hetzelfde geldt voor mijn bonen”, moppert Kikwao.

Toen ik dit land begon te bewerken, kon je de klok gelijkzetten op het begin en het einde van de regenseizoenen

John Kikwao

Projecten

Het verschil tussen een goed en slecht oogstseizoen is in zijn huishouden niet te merken aan de hoeveelheid maaltijden die het gezin zich kan permitteren of aan het schoolgeld. “Een goede oogst is zichtbaar in de boerderij. Ik heb bijvoorbeeld een ondergrondse watertank van 7000 liter gebouwd van een overvloedige spinazie-oogst. En van de opbrengst van het goede regenseizoen begin dit jaar heb ik een tweede en groter kippenhok gebouwd. Als er een slechte oogst is, onderneem ik geen projecten.”

Kikwao’s land ligt naast zijn bescheiden huis op een zacht glooiende helling. De boer is grotendeels afhankelijk van regen ook al heeft hij een simpel en beperkt irrigatiesysteem. Ondanks de late en weinige regen van het huidige seizoen verwacht hij genoeg te verdienen voor zijn gezin. “Mijn fruitbomen doen het geweldig ook al zijn ze nog jong. Dus daar verdien ik wel aan. Ik begin nu al na te denken wat ik ga planten voor het regenseizoen volgend jaar.”

Voor ideeën en raad krijgt hij vandaag bezoek van Joan Ojwang, agrarisch adviseur van het gewest Machakos waarin Kinanie ligt. De twee zijn door lange gesprekken in veel jaren ook goed bevriend geraakt. De kennis die Kikwao opdoet in gesprekken met haar deelt hij met andere boeren in de buurt. Ojwang gaat volgend jaar met pensioen en zal waarschijnlijk niet worden opgevolgd. Nationale en gewestelijke besturen laten zich weinig gelegen liggen aan landbouw. Die hebben vooral aandacht voor technologie en industrialisatie. 

“Vroeger ging ik van deur tot deur om advies te geven. Dat was overheidsbeleid. Nu kan ik alleen reageren als mensen mijn hulp inroepen”, vertelt Ojwang terwijl ze samen met Kikwao wat zaden bestudeert. “Klimaatverandering heeft een groot effect gehad op de boeren. Mais is basisvoedsel van Kenianen dus dat wil iedereen planten, maar door veranderde weerpatronen is bijvoorbeeld in dit gebied het gewas eigenlijk geen haalbare kaart meer.”

John Kikwao bij een van zijn mangobomen. © karim kara

Ze adviseert Kikwao een of twee koeien aan te schaffen en aan nulbeweiding te doen (ze op stal te houden). Melk kan bijdragen aan een verzekerde bron van inkomsten, onafhankelijk van klimaatverandering. Volgens haar geven steeds meer kleine boeren zoals Kikwao er de brui aan en verkopen ze hun land aan commerciële agrarische bedrijven. 

Mais is basisvoedsel van Kenianen dus dat wil iedereen planten, maar door veranderde weerpatronen is bijvoorbeeld in dit gebied het gewas eigenlijk geen haalbare kaart meer

Joan Ojwang

Kleinschalige landbouw

“Een slechte zaak”, vindt Hilde Manzi, een landbouwconsultant die Ojwang vandaag vergezeld. “Zo’n 70 procent van de Keniaanse bevolking haalt het inkomen uit de kleinschalige landbouw. Als zij ermee ophouden, moeten ze anderen inkomensbronnen vinden en banen liggen allesbehalve voor het oprapen in Kenia.”

De twee vrouwen raden Kikwao aan zich met zijn gewassen meer te concentreren op fruitbomen die het duidelijk goed doen op zijn akker. Maar hij vreest ziekten en plagen die zich steeds vaker voordoen in de landbouwsector in Kenia. Was het eerder dit jaar de legerworm die hele maisoogsten in Kenia vernietigde, nu valt de mineermot massaal tomaten aan. “Het klimaat in Kenia is ernstig veranderd. De nachten worden kouder en de dagen heter. Dat is een perfecte broedplaats voor landbouwplagen. Boeren spuiten chemicaliën die vaak niet helpen en schadelijk zijn voor de gezondheid”, vertelt Manzi. 

Bij Kikwao komen er geen chemicaliën aan te pas. Hij doet aan organische landbouw. Hij beschouwt klimaatverandering als een wereldwijd probleem. Toch voelt hij zich in de steek gelaten door de eigen overheid. “We hebben kennis en advies nodig. Als Joan er volgend jaar mee ophoudt, zijn wij hier op onszelf aangewezen. Daarmee wordt de onzekerheid over klimaatverandering nog onzekerder voor ons.”

Lees ook:

De VS praten vooralsnog gewoon mee op de klimaattop in Polen

China en de EU zetten een stapje extra in het klimaatbeleid, nu de VS zeggen af te haken. Toch houdt elk land op de klimaattop in Polen nog gewoon rekening met de Amerikanen.

In Polen moeten wereldleiders elkaar ervan overtuigen dat ze echt hun best gaan doen voor het klimaat

Op een VN-klimaattop in Polen praten leiders vanaf maandag over de Parijs-doelen. Om die te halen moet er over twee weken een werkplan af zijn. Op zijn minst. Het klimaat snakt naar actie.

Deel dit artikel

Toen ik dit land begon te bewerken, kon je de klok gelijkzetten op het begin en het einde van de regenseizoenen

John Kikwao

Mais is basisvoedsel van Kenianen dus dat wil iedereen planten, maar door veranderde weerpatronen is bijvoorbeeld in dit gebied het gewas eigenlijk geen haalbare kaart meer

Joan Ojwang