Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Nico Jansen: De natuurbeheerder die van een vuilstort een oase maakt

Groen

Joop Bouma

© Lars van den Brink
Interview

In de oksel van de A4 en de A9 beheert Nico Jansen een van de mooiste natuurgebiedjes van Amsterdam. Een plek die hij met verve verdedigt tegen gretige planologen. ‘In een almaar groeiende stad moet je plekjes hebben waar alles bij het oude blijft.’

Maak niet de fout om de Oeverlanden, een groene oase tussen de razend drukke Amsterdamse Zuidas en de zandwinningsplas Nieuwe Meer, bij Nico Jansen te typeren als natuur in de rafelrand van de stad. Rafelrand? “Dat is beledigend! Ja, zo zien de beleidsmakers op het stadhuis van Amsterdam dit gebied. Een rafelrandje, dat je gewoon laat verpauperen, zodat het uiteindelijk kan worden volgebouwd.”

Lees verder na de advertentie

Duidelijk. Dat begrip is inderdaad misplaatst. Er is niks rafeligs aan de Oeverlanden, de Riekerpolder en de Nieuwe Meer, park-dat-geen-park-mag-heten op het randje van een toeristenstad die almaar voller en drukker wordt, waar steeds meer mensen willen wonen en waar rustgevend groen heel schaars is.

Pareltje

Nico Jansen zet zich sinds al meer dan 30 jaar in voor het behoud van dit aparte stukje groen in het Amsterdamse stadsdeel Nieuw-West. Aan de noordzijde raast het verkeer van de A4 - als het stil is aan die kant, móet er een file staan. Iets verderop loopt de A9 en permanent overheerst het gebulder van de vliegtuigen die stijgen en landen op Schiphol. Aan de overkant van de Nieuwe Meer lonkt het Amsterdamse Bos.

Daar op dit onooglijke stukje restland, in de oksel van brede snelwegen, ligt een pareltje, een parkje dat nooit werd aangelegd, maar zichzelf ontwikkelde en met liefdevolle hulp van vrijwilligers in stand wordt gehouden. Kenners, zoals de ecoloog Willem Ferwerda (de nummer 1 in de Duurzame 100 van afgelopen jaar) zeggen dat de Oeverlanden één van de mooiste natuurplekjes van Amsterdam is geworden. Met veel vogels, honderden soorten kevers, monumentale schietwilgen, meidoorns, eiken, essen en tal van plantensoorten.

Amsterdam heeft De Oeverlanden altijd verwaarloosd

Langs een pad herinnert ‘Het bankje van Henk’ de wandelaars aan de oprichter van de vereniging, Henk Gerritsen, die in 2008 overleed. Het gebiedje is krap, twee kilometer lang en heel smal, maar het is nog steeds natuur, vrij pure natuur zelfs. Want er is dus niks aangelegd. Alles is er vanzelf gekomen. Decennialang heeft een actief bestuur samen met honderden vrijwilligers, ervoor gezorgd dat de stadsplanologen geen poot aan de grond kregen. Die wilden er dolgraag woningen bouwen. Maar het verzet was fanatiek. De Oeverlanden Blijven! heet de vereniging dan ook, waar Jansen zich sinds de oprichting voor inzet.

© Lars van den Brink

Aanmoedigingsprijs

De redactie Duurzaamheid & Natuur van Trouw kent ieder jaar een speciale prijs toe aan een lokaal initiatief op het gebied van duurzaamheid. Een jury van externe experts kiest jaarlijks de honderd duurzaamste Nederlanders uit zo’n 500 kandidaten. Vaak zijn dat mensen die landelijk actief zijn, terwijl er ook op lokaal niveau heel wat vrijwilligers én professionals zich belangeloos voor landschap en milieu inzetten. Zij komen niet zo snel in de Duurzame 100. Vandaar die speciale aanmoedigingsprijs. Dit jaar is die prijs voor Nico Jansen, bezield bestuurslid van De Oeverlanden.

Hij is technicus bij het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis, maar is in zijn vrije uurtjes zo vaak als het maar kan te vinden in het natuurgebiedje. “Amsterdam heeft De Oeverlanden altijd verwaarloosd en dat doet de stad eigenlijk tot op de dag van vandaag”, zegt hij. “Het idee was aanvankelijk: als we niks doen dan wordt het er vanzelf een puinhoop en krijgen we de zieltjes wel rijp om er een woonwijk op te zetten.” Niet dus. Handen af van de Oeverlanden, riepen actievoerders begin jaren tachtig toen het zoveelste plan dreigde om de natuur aan de oever van de Nieuwe Meer weg te bulldozeren.

“Dit soort plekken heb je gewoon nodig in een stad, die moet je koesteren”, zegt Jansen. “Zo’n parkje heeft ook cultuurhistorische waarde, in een almaar groeiende stad moet je plekjes hebben waar een Amsterdammer van weet: dit is nog precies zo zoals in mijn jeugd. Hier is alles bij het oude gebleven. Dat soort gebieden wordt steeds schaarser.” Maar binnen de Ring, op het stadhuis, zijn dat soort emotionele gevoelens voor dit stukje natuur nooit aanwezig geweest, zegt Nico Jansen. “Ze hebben daar dertig jaar lang op hun handen gezeten.”

Zo’n parkje heeft ook cul­tuur­his­to­ri­sche waarde

Flevo-spoorlijn

Jansen kwam met de Oeverlanden in contact toen hij zich met anderen had ingezet voor een actie om de beoogde Flevo-spoorlijn met een boog om het natuurgebied Oostvaardersplassen te leggen. De actievoerders verzetten zich destijds tegen een plan om de treinen dwars door het gebied te laten rijden. “Dat is gelukt en daarna werd ik benaderd door iemand die ons vroeg of wij ons niet wilden gaan inzetten voor de Oeverlanden. Dat was in 1983, toen is het begonnen.”

In de Nieuwe Meer zijn jarenlang enorme hoeveelheden zand gewonnen voor de stadsvernieuwing in de binnenstad en woningbouw in de nieuwe wijken van Amsterdam. Het meer is tot een diepte van zo’n vijftig meter afgegraven. Nadien is er ongecontroleerd bagger uit de Amsterdamse grachten in het meer gestort en ook puinafval van de stadsvernieuwing. “Het was in feite een dumpplek. Er is destijds voor tientallen miljoenen guldens aan zand gewonnen in dit gebied. En daarna is er slooppuin gestort. Maar er is door de gemeenten nooit iets gedaan om nadien de Nieuwe Meer en de Oeverlanden te verbeteren. Het gebied is niet fatsoenlijk achtergelaten. Het was in wezen een mijnbouwruïne.”

Woningbouw is al jaren definitief van de baan. Het beheer is in handen van de vereniging. Tot voor kort kreeg de organisatie jaarlijks 10.000 euro van de stad om het beheer te financieren. Maar die bijdrage is inmiddels ingetrokken. “We moeten sponsors gaan zoeken”, zegt Jansen. “Nu scharrelen we dat geld uit vrijwillige bijdragen bij elkaar.”

En, vooral ook op het vinkentouw blijven zitten, zegt Jansen. “We moeten voortdurend alert blijven. Want er is weer een planoloog gesignaleerd in het gebied die mijmert over wandelboulevards en grootschalige betonnen constructies. Wij hebben gezegd: gebeurt niet. Je moet dat soort plannen zo vroeg mogelijk de kop indrukken. Verbetering aan het padenstelsel is ok, maar de basisstructuur blijft zoals het is. Je moet voortdurend opletten, want er is altijd wel weer een ambtenaar die een brainwave heeft en weer iets wil in dit gebied. Mooi niet.”

Oordeel redactie, verwoord door Jeroen den Blijker

‘Nico Jansen laat zien dat zelfs de kleine natuur heel groot kan zijn - inspirerend!’ 

Bekijk hier de hele Duurzame 100

Lees hier meer interviews met groene denkers en doeners uit de lijst



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Amsterdam heeft De Oeverlanden altijd verwaarloosd

Zo’n parkje heeft ook cul­tuur­his­to­ri­sche waarde