Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Natuurorganisaties bundelen krachten, nu Dijksma nog in actie

Groen

Hans Marijnissen

Het Drents-Friese Wold, een natuurgebied van Staatsbosbeheer, komt samen met het Dwingelderveld van Natuurmonumenten onder nieuw beheer © Wilco Dragt, Buitenbeeld
Analyse

Nog geen jaar geleden pleitte de Drentse gedeputeerde Rein Munniksma in Trouw voor een 'ruilverkaveling' in de natuur. Hij stoorde zich aan al die verschillende bordjes op het bospad en vroeg zich hardop af of de natuurorganisaties die snippers niet beter onderling konden ruilen. Door schaalvergroting kan er immers efficiënter worden gewerkt.

De directies van Natuurmonumenten en Staatsbosbeheer maakten gisteren bekend dat die ruilverkaveling er inderdaad komt. Niet dat zij op grote schaal het eigendom van gronden gaan uitwisselen, maar ze kijken wel of het beheer in één hand kan. Een derde grote partner, de gezamenlijke provinciale landschappen, doet op hoofdlijnen mee.

In alle opzichten betekent de aangekondigde samenwerking een doorbraak. Sommigen zullen deze afdoen als logisch antwoord op een rapport van adviesbureau McKinsey dat berekende dat de samenwerking 40 tot 60 miljoen euro per jaar oplevert. Maar dat het beheer van postzegelnatuur veel geld kost, wisten de natuurclubs daarvoor ook wel. De beweging van De Grote Drie heeft meer betekenis.

Vooropgesteld: de Nederlandse natuur ligt nu eenmaal in kleine eenheden verspreid over Nederland, en daar kunnen de organisaties weinig aan doen. Ze wordt gevormd door de rafels van de ruilverkaveling in de landbouw, en op die plekken proberen de clubs te behouden wat elders door (kunst)mest en gif verdwijnt.

Professionele organisaties
Nederland telt daarnaast een kluwen aan natuurorganisaties die daadwerkelijk terrein beheren of zich als 'soortenclub' inzetten voor één type dier: reptielen, vlinders of vogels. Deze zijn vaak begin 20ste eeuw ontstaan als bewegingen van welgestelde burgers, en zijn inmiddels professionele organisaties die grotendeels afhankelijk zijn van subsidie, contributie en giften.

Met de economische crisis en de komst van staatssecretaris Bleker (CDA) die tussen 2010 en 2012 de subsidies halveerde, kwamen de organisaties na een eerste shock terecht in een soort collectieve rouw waarin weinig beweging mogelijk was. De nieuwe staatssecretaris Dijksma (PvdA) heeft meer hart voor de natuur. Maar duidelijk is ook dat de gouden tijden nooit meer terugkomen. Willen de organisaties overleven, dan moeten ze eigen inkomsten uit de natuur zien te halen.

Met het politiek mildere klimaat dat kansen biedt, durven ook de natuurorganisaties weer te bewegen. Zowel Natuurmonumenten als Staatsbosbeheer hebben bewust voor een directeur met een commerciële achtergrond gekozen die de traditionele organisatie moet omvormen tot een 'groen bedrijf'. De Grote Drie verminderen met de samenwerking de verspilling van subsidie, en vergroten tegelijkertijd de inkomsten. Hout en huisjes zijn eerste stappen in een traject dat nog veel meer kan opleveren. Ook de kleinere soortenorganisaties zullen nu moeten nagaan of de historie hun huidige bestaan rechtvaardigt, of dat hun club inmiddels folklore is en moet opgaan in een groter geheel.

Agrarisch natuurbeheer
Nu er aan de basis zo hard wordt gewerkt aan efficiëntie door schaalvergroting, is ook staatssecretaris Dijksma aan zet. Zij heeft vorig jaar een advies van de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) omarmd, dat pleit voor robuuste natuurgebieden die tegen een stootje kunnen. Maar ook haar beleid kent rafeltjes. Zo heeft de rijksoverheid zich teruggetrokken uit de Nationale Parken die sindsdien een kwijnend bestaan lijden. De Wadden staan op de Unesco Werelderfgoedlijst, maar het beheer wordt overgelaten aan een onderling verdeelde regio. En er komt dan wel een nieuwe regeling voor agrarisch natuurbeheer in plaats van de oude die als 'fiasco' aan de kant is gezet, maar nog niemand kent de spelregels. Ook Dijksma zou nu een ambitieuze stap naar robuust beleid moeten zetten, in het spoor van de mensen uit de praktijk.

Lees verder na de advertentie

 
Willen de organisaties overleven, dan moeten ze eigen inkomsten uit de natuur zien te halen

Nationaal natuurnetwerk. © Ministerie van EL&I - GIS Competence Center

Deel dit artikel