Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Naturalis laat alle kanten zien van gif

Groen

Rosanne Kropman

Een Kaapse cobra © Marten van Dijl / Naturalis

Morgen opent in Naturalis de tentoonstelling Gif!, over gif in de natuur. Met dode en levende dieren, de een nog giftiger dan de ander. ‘Gebeten worden door een koningscobra wil je echt niet.’

Doodkalm staart Batman zijn glazen kubuskooi uit. De kop van de koningscobra ligt bovenop zijn vier meter lange opgerolde slangenstaart. Dat was vanmorgen wel anders, weet zijn verzorger Guillem Limia Russell. Woedend lag Batman in zijn slaaphok terwijl Limia Russell zijn dagverblijf in orde maakte voor de opening van de tentoonstelling ‘Gif!’ in Naturalis. “Zijn kop had hij opgericht, zijn kraag stond uit. En het geluid… dat is als een geluid uit de hel. Je voelt het vibreren in je borstkas.” Het houdt het midden tussen gebrul van een leeuw en het gesis van een slang.

Lees verder na de advertentie

En toen moest Russell hem nog verplaatsen, van zijn slaaphok, naar de glazen kooi. Hij stapt de donkere ruimte in achter Batmans hok om te laten zien wat een precair klusje dat is. De donkere ruimte is maar 2,5 bij 1 meter. “Best claustrofobisch”, vindt de verzorger. Zeker als je een cobra met een ochtendhumeur van slaaphok naar daghok moet begeleiden, staart in de hand, zijn kop met giftanden op afstand gehouden door een haak.

Onderdeel van de erfenis

Hoe gevaarlijk Russells werk kan zijn, bewijst het lot van Batmans vorige eigenaar. De koningscobra was onderdeel van de erfenis van Luke Yeomans, een Brit met een koningscobraopvang en -fokkerij in Nottinghamshire. Hij stierf in 2011 na een beet van een van zijn eigen 24 slangen.

Het inrichten van Gif! had dan ook nogal wat voeten in de aarde; naast de vertrouwde opgezette beesten uit de eigen natuurhistorische collectie zijn er nu ook levende dieren tentoongesteld, de een nog giftiger dan de ander. Dat vroeg om een andere werkwijze van Naturalis. Het museum heeft voor deze tentoonstelling bijvoorbeeld het antigif voor de verschillende slangen in huis. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt met het Leids Medisch Centrum in geval van een arbeidsongeval met Russell of een van zijn collega’s.

Alle dieren in de expositie zijn afkomstig van het Spaanse bedrijf Grupo Atrox, gelieerd aan de dierentuin van Madrid. Atrox heeft fokprogramma’s voor bedreigde reptielensoorten en stelt tegelijk dieren te beschikking aan tentoonstellingen als deze in Naturalis en stuurt een verzorger mee, in dit geval dus Russell, die net als de giftige dieren een jaar in Leiden zal wonen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding

Phyllobates terribilis - pijlgifkikker © T. Hubin

Reuzenduizendpoot

Naast de koningscobra zitten er ook verschillende soorten pofadders en een ratelslang in de hokken. In de categorie stekers is er onder andere een schorpioen en een reuzenwaterwants. En dan zijn er ook nog de giftige bijters: allerlei giftige vogelspinnen, onder andere de zwarte weduwe, maar bijvoorbeeld ook de reuzenduizendpoot.

Zelfs Freek Vonk wil die laatste liever niet tegenkomen. Vonk is naast de dieren een van de hoofdrolspelers in de tentoonstelling. “Ik krijg van geen enkel dier de kriebels. Ik zwem met haaien, vang krokodillen en vogelspinnen, schorpioenen. Ik laat teken en bloedzuigers over mijn arm kruipen, dat maakt allemaal niet uit. Maar die reuzenduizendpoten zijn echt motherfuckers.”

Extreem pijnlijk 

“Zijn beet moet extreem pijnlijk zijn, omdat het gif bedoeld is ter verdediging, roofdieren moeten ervan leren om ze nooit meer te grijpen”, redeneert Vonk. Hij heeft ze wel moeten melken. “Met een stokje zijn kop in bedwang houden, zodat je hem kan pakken. Dan bijt hij in een potje, maar daarna moet je hem weer loslaten en heb je die pootjes die vasthaken aan je. Weet hij zich met één pootje vast te haken, dan bijt hij je alsnog.”

Met de tentoonstelling wil Naturalis de werking van gif laten zien. De donkere kant: jaarlijks raken vijf miljoen mensen ernstig gewond door slangenbeten. En de positieve kant: de medicinale werking van gifsoorten. Zo wordt het gif van het gilamonster, een mollige hagedissensoort die ook een eigen terrarium heeft in de tentoonstelling, gebruikt om medicijnen tegen diabetes type II te ontwikkelen.

Het draait niet alleen om de sterkte van het gif, maar ook om hoeveel een beest ervan heeft en hoe hij het kan injecteren

In staat een olifant te doden

Naast kinderheld – ‘kom maar even op de foto, vriend. Echt, je cavia heet Freek!?’ – is Vonk ook onderzoeker bij Naturalis. Hij is gespecialiseerd in de evolutie van gif, het gif van koningscobra om precies te zijn. Juist vanwege zijn gif spreekt dat dier zo tot de verbeelding. “Hij heeft grote gifklieren en dus heel veel gif. Hij kan een olifant doden als hij hem in zijn slurf bijt. Het draait niet alleen om de sterkte van het gif, maar ook om hoeveel een beest ervan heeft en hoe hij het kan injecteren. Eigenlijk is dat een drieluik. Een dier kan enorm giftig zijn, als hij het niet kan injecteren heb je er geen last van.” De koningscobra heeft alle drie, en bovendien bijt hij om prooien te doden, niet om ze af te schrikken. “Je voelt het nauwelijks, maar er gebeurt van alles in je lijf. Gebeten worden door een koningscobra wil je echt niet.”

Vonk kijkt naar zijn rechterbovenarm. Het haaiengebitvormige litteken piept onder het korte mouwtje van zijn T-shirt uit. Glinsterende strepen littekenweefsel aan de binnenkant, en nog zo’n halve maan aan de buitenkant van zijn arm. Honderd hechtingen waren nodig om het allemaal weer aan elkaar te zetten. “Ik wil eigenlijk door geen enkel beest meer gebeten worden.”

Gif is vanaf morgen t/m 2 september volgend jaar te zien in Naturalis. 
www.naturalis.nl/gif

Verbouwing Naturalis

Naturalis is aan het verbouwen. Deze tentoonstelling is in het Pesthuis, het oude gedeelte van het museum in Leiden. T-rex Trix, die hiervoor tentoongesteld was in Naturalis, is inmiddels op tournee (het skelet is nu uitgeleend aan een museum in Barcelona) en keert pas terug als het nieuwe museum open is, naar verwachting in 2019. Ook de andere dieren uit het oude Naturalis staan grotendeels in het depot of zijn uitgeleend aan andere musea.



Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kunt u vinden in uw inbox.
Bent u de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden


Deel dit artikel

Advertentie
Het draait niet alleen om de sterkte van het gif, maar ook om hoeveel een beest ervan heeft en hoe hij het kan injecteren