Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Missie geslaagd ondanks de banken

Groen

Janne Chaudron

Trouw-redacteur Vincent Dekker (links) plaatst samen met de loodgieter twaalf zonnepanelen op zijn dak. Foto: Olaf Kraak

Het is haar gelukt. Marjan Minnesma van stichting Urgenda heeft in vijf maanden tijd samen met haar team 50.000 zonnepanelen verkocht. Zonder subsidie. Maar het ging niet vanzelf. De banken werkten niet erg mee.

Groene randjes. Daar pronken banken graag mee, zegt Marjan Minnesma. Maar niet één bank in Nederland was bereid een overbruggingskrediet te verstrekken voor haar zonnepanelenproject. Minnesma van stichting Urgenda die Nederland van onderop wil verduurzamen, snapt er niets van. "Duurzame bedrijvigheid in Nederland is van cruciaal belang. Maar hoe moeten die innovatieve bedrijfjes opstarten als banken bevreesd blijven voor de financiering en de overheid zich terugtrekt?", zegt Minnesma.

In café Noorderlicht in Amsterdam-Noord - de plek waar Urgenda is opgericht - vertelt Minnesma hoe het haar met omwegen en veel doorzettingsvermogen is gelukt om in totaal 50.000 zonnepanelen te verkopen. Tussendoor neemt ze een hap van de zelfgemaakte appeltaart en een slok van haar cappucino.

Eind oktober, in ruim twee weken tijd, bedacht Minnesma het project 'Wij willen zon'. "Ik wist niets van zonnepanelen. Ik had nog geen idee waar ik aan begon. In vijf maanden tijd ben ik specialist geworden." Met het project wilde ze bewijzen dat subsidie niet noodzakelijk is om duurzame bedrijvigheid in Nederland van de grond te krijgen.

Tegen een fikse korting konden huishoudens, scholen en andere bedrijven zonnepanelen aanschaffen. Die korting kon Minnesma alleen bieden door de panelen uit China te laten importeren. Daar worden ze in grotere hoeveelheden en tegen lagere kosten geproduceerd dan in Nederland. Eind januari had Minnesma de 50.000 panelen verkocht, ofwel 10 megawattuur aan zonnestroom. De contracten waren ondertekend en de deelnemers hadden 20 procent van het totale bedrag (van 3000 of 6000 euro, afhankelijk van het aantal panelen) aanbetaald.

Met opgeheven hoofd toog Minnesma richting de banken. Vanaf het moment dat de zonnepanelen de Chinese fabriek zouden verlaten en het tijdstip dat de panelen in de haven van Antwerpen zouden arriveren, had Minnesma een aantal maal een overbruggingskrediet van zo'n vijf miljoen euro nodig. "Je moet denken aan een periode van drie tot vijf weken, zolang de panelen op zee zijn." Dat geld was nodig omdat de panelen van tevoren betaald moesten worden aan de Chinese fabrikant.

Zo'n overbruggingskrediet, dacht Minnesma, moet geen probleem zijn. "Ik had een aanbetaling van 20 procent van mijn klanten en ik had 50.000 panelen als onderpand." De eerste bank die ze benadert is Triodos Bank. "Deze bank doet niet aan dit soort internationale transacties met China. Ze zeiden wel dat ze mee wilden liften en desnoods mee wilden financieren als we een grote bank zouden vinden die het internationale betalingsverkeer zou doen."

Een woordvoerder van Triodos Bank noemt projecten zoals die van Urgenda van groot belang voor de duurzame energievoorziening in Nederland en beaamt tegelijkertijd het verhaal van Minnesma. "Voor zo'n bankgarantie over de grens, in jargon documentair krediet, hebben wij simpelweg te weinig kennis in huis. Voor dit soort internationale transacties is het van belang dat je een internationaal kantorennetwerk hebt, inclusief juridische kennis in, in dit geval, China", zegt de woordvoerder. Over zo'n internationaal netwerk beschikken alleen grootbanken als ABN Amro, Rabobank en ING.

Vervolgens klopt Minnesma aan bij Rabobank en ABN Amro. Maar een overbruggingskrediet kunnen ook zij niet verstrekken. Te veel risico, is het antwoord. "Ze haalden er van alles bij. De meest rare argumenten", zegt Minnesma. "Stel dat iedereen zijn panelen terugbrengt omdat de Telegraaf op de voorpagina meldt dat er een paneel van het dak is gevallen. Totaal irreëel."

De voorlichters van ABN Amro en Rabobank dragen het project van Minnesma een warm hart toe, maar als bank zijn ze verplicht om een 'zakelijke beslissing te nemen', zegt een voorlichter van de Rabobank. "We zijn een bank en kijken of de voorstellen die we voorgelegd krijgen haalbaar zijn." Op het specifieke voorbeeld van Minnesma kan de Rabobank-voorlichter niet ingaan omdat dit soort gegevens niet openbaar is.

"Voor het verstrekken van een overbruggingskrediet aan een stichting zonder eigen vermogen gelden specifieke regels", reageert een voorlichter van ABN Amro. "Dit soort leningen moet voldoen aan strenge eisen waarbij we zorgvuldig naar de risico's kijken."

De laatste hoop van Minnesma is de Miljonairsfair waar de Superbus (een zuinig voertuig) van Wubbo Ockels gepresenteerd wordt. "Ik dacht: misschien loop ik daar een rijke investeerder tegen het lijf." Tevergeefs.

Half februari gaat Minnesma een week naar China om het financiële probleem op te lossen. De fabriek waar de stichting al maanden mee in gesprek is, is uiteindelijk bereid om het geld pas te ontvangen als de panelen op de kade in Europa staan.

Minnesma: "Dat is uitzonderlijk, normaal gesproken gebeurt dat niet. Maar omdat we een grote bestelling hadden gedaan en ze het een bijzonder project vonden, was de fabrikant toeschietelijk. Hij wilde niet met een bulk aan zonnepanelen blijven zitten." Daarnaast krijgt Minnesma het voor elkaar om haar klanten het hele bedrag in één keer te laten overmaken voordat de panelen überhaupt in Europa zijn gearriveerd. Ze biedt ze in ruil een extra korting.

Als de financiële hobbels zijn genomen, is ABN Amro, de bank die inmiddels ook het internationale betalingsverkeer regelt, ineens wel bereid een lening van één miljoen te verstrekken, vertelt Minnesma. "Heel sympathiek. Maar nu wil ik proberen het ook echt op eigen kracht te doen."

Jammer, noemt Minnesma het dat banken extreem risicomijdend zijn. "Op die manier wordt iedere vorm van ondernemerschap om zeep geholpen. Uiteindelijk is het me gelukt, maar je moet wel heel veel doorzettingsvermogen hebben om zo'n duurzaam project van de grond te krijgen. We zouden eens na moeten denken over een fonds voor groene initiatieven. Projecten die daaruit gefinancierd worden, zouden dan beoordeeld kunnen worden door een commissie van ondernemers en bankiers. Een groenfonds dat minder risicomijdend is."

'China en de VS zien groene energie als economische kans, Nederland niet'

Waarom zijn de banken zo terughoudend? Heeft het te maken met de groene energie-sector of zijn ze sowieso risicomijdend? "Dat is moeilijk te verklaren", zegt Jan Willem van Gelder. Hij is directeur van Profundo. Zijn bureau deed vorig jaar onderzoek voor de Eerlijke Bankwijzer naar de investeringen van banken op het gebied van groene elektriciteit. ING kwam als slechtste uit de bus. Drie kwart van de investeringen in energieopwekking ging naar niet-duurzame vormen.

De banken geven stelselmatig het onzekere politieke klimaat op het gebied van duurzame energie in Nederland de schuld. Vlak voor de klimaattop in Kopenhagen riep een aantal Nederlandse banken de politiek op om een stabieler en meer stimulerend beleid te voeren op het gebied van duurzame energie. "Daar hebben banken natuurlijk een punt. De politiek voert, met dan weer wel en dan weer geen subsidies, een niet-consequent beleid waarbij niet wordt nagedacht over de lange termijn. In zo'n klimaat kun je als bank moeilijk inschatten of je je investeringen wel of niet terugverdient", zegt Van Gelder.

Maar volgens Van Gelder is dat niet het enige probleem. Ook de grootte van de investering speelt een rol. "Investeringen in oliepijpleidingen in het amazonegebied bijvoorbeeld zijn extreem risicovol. In dat geval gaat het vaak om een paar miljard. Het kost veel tijd en het vergt een hoop knappe koppen om dit soort investeringen minder risicovol te maken.

Toch deinzen banken daar niet voor terug omdat ze van tevoren weten dat zo'n investering een hoop rendement oplevert. Dat geldt overigens ook voor een groot windmolenpark op zee. Dan maakt het weinig uit om wat voor soort project het gaat", zegt Van Gelder.

Als het gaat om het verstrekken van kleinere kredieten gaan banken volgens Van Gelder veel voorzichtiger te werk en zijn ze minder bereid te onderzoeken of de investering winst oplevert.

Uit een vorige week gepresenteerd onderzoek van het Wereld Natuur Fonds blijkt dat juist banken in Nederland terughoudend zijn als het gaat om investeringen in de duurzame energiesector. Nederland blijft bovendien ver achter in de verdiensten die het haalt uit de groene sector. Het land is wereldwijd gezakt van de zeventiende naar de achttiende plaats. "Nederland, of het nu gaat om banken, de politiek of ondernemers, ziet in tegenstelling tot China en de VS, groene energie niet als een economische kans", zegt Donald Pols van het Wereld Natuur Fonds.

In China is de productie van groene technologie in een jaar tijd met 77 procent gegroeid. China verdient daarmee jaarlijks 45 miljard euro. Het land is gestegen van de zesde naar de tweede plaats. In Denemarken wordt het meest verdiend aan duurzame energie.

Zie ook: Mijn eerste stap naar een groene wereld, en een financieel gezonde toekomst

Lees ook het weblog van Vincent Dekker die de zonnepanelen liet plaatsen.

Deel dit artikel