Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Milieubeweging stapt uit ‘vaalgroen Klimaatakkoord zonder structureel antwoord’

Groen

Frank Straver

De Maasvlakte in Rotterdam © Hollandse Hoogte / Flip Franssen

Het Kabinet hoopte vurig nog voor de kerst het Klimaatakkoord met volledige steun te presenteren, maar dat lijkt onhaalbaar. Vandaag trokken de belangrijkste milieupartijen zich terug.

“Achter dit Klimaatakkoord kunnen wij ons niet scharen”, zo reageren Greenpeace, Milieudefensie, Natuur & Milieu, FNV en enkele andere organisaties in een gezamenlijk persbericht. “Na bijna een jaar onderhandelen blijkt het resultaat dik onvoldoende: een vaalgroen akkoord dat geen structureel antwoord biedt op klimaatverandering.” 

Lees verder na de advertentie
Na bijna een jaar onderhandelen blijkt het resultaat dik onvoldoende

De partijen zijn vooral ontevreden over de voorstellen voor de industrie. Het bedrijfsleven moet zwaarder worden aangepakt voor de vervuiling van het klimaat met het broeikasgas CO2, vinden ze.

Zij onderhandelden sinds begin dit jaar met onder meer de overheid en het bedrijfsleven over maatregelen om de klimaatdoelen te halen en ‘zo de opwarming van de aarde tot 1,5 graden te beperken’.

“Als deze fundamentele punten niet worden opgelost, kunnen wij in 2019 niet onze handtekening zetten onder het uiteindelijke akkoord”, laten de organisaties weten. De bal ligt volgens hen “nu bij het kabinet”.

Patstelling rondom CO2-prijs industrie

Wat kalm begon, eindigde met een knetterende eindstrijd voor het beoogd landelijk Klimaat­akkoord. Vanaf februari kropen­ honderden onderhandelaars – best gezellig nog – bij elkaar. De hele ­‘polder’ zou gemoedelijk het grote klimaatplan schrijven om tot een CO2-reductie van 49 procent in 2030 te komen, zo wilde landelijk coördinator Ed Nijpels.

Niet dus. Vanmiddag vlogen de vonken van de onderhandeling af. Milieuorganisaties en vakbond FNV dreven het op de spits, door een harde CO2-prijs te eisen op vervuilende industrie. Anders zouden ze alsnog afhaken. Dat doenze dus nu, ze blijven weg bij de presentatie. Zo’n soort dreigement had voorzitter Hans de Boer van bedrijfskoepel VNO-NCW al gesuggereerd. Maar dan omgedraaid. Als de industrie een CO2-prijs voor de kiezen krijgt, zei De Boer, zou híj afhaken.

Morgen moet blijken wat er is afgesproken. Tot gisteravond laat was er nog een laatste spoedberaad met de coalitiepartijen en leden van het kabinet. De uitkomst lijkt een compromis. Industrie die veel broeikasgassen uitstoot betaalt wat, terwijl schonere industrie beloond wordt. Niet uit te leggen, zegt de weglopende milieubeweging. De breuk volgde na verwijten over en weer die verzandden in welles-nietes.

Geen succesformule

Eerlijke kostenverdeling tussen burgers, overheid en bedrijfsleven werd hét grote twistpunt bij dit Klimaat­akkoord. Daarvoor lukte het minister Eric Wiebes van Economische Zaken en Klimaat niet om, zoals hij hoopte, de succesformule van zijn voorganger Henk Kamp te kopiëren.

Het kostendebat zorgde aan vrijwel alle overlegtafels, niet alleen aan die van de industrie, voor verhitte discussie. Het onderdeel ‘wonen’ draaide voor een groot deel ook uit op een centenkwestie.

Bewoners moeten geen toren­hoge rekening krijgen, was de inzet. Slimme financieringsconstructies zijn dus nodig om wijken aardgasvrij te maken, staat in een vandaag uitgelekt conceptakkoord, in handen van Trouw. Huizen moeten, liefst wijk voor wijk, overstappen op andere, schone energiebronnen, bijvoorbeeld op zonne-energie of op aardwarmte. Woningcorporaties moeten in de huursector het voortouw nemen voor de transitie. Het rijk trekt een half miljard euro uit om 200.000 woningen te isoleren en aardgasvrij te maken.

Mensen moeten zelf mee gaan betalen, maar de krapste portemonnee moet ontzien worden

Lessen uit de allereerste aardgasvrije wijken moeten het voor de rest makkelijker en goedkoper maken. Voor eigenaren die hun huis duurzaam willen maken, komen er miljoenen subsidie vrij, als zetje in de rug. Mensen moeten zelf mee gaan betalen, maar de krapste portemonnee moet ontzien worden, zoals het kabinet wil.

Het gelekte akkoord zegt verder dat gemeenten mensen moeten informeren. In 2021 moet voor elke wijk een aardgasvrij-plan klaarliggen. Het doel: zo’n 1,5 miljoen aardgasvrije huizen, voor 2030. En dan door, naar alleen maar huizen zonder aardgas in 2050.

Dit is nodig om de doelen uit het Parijs-akkoord te halen. Daarin is onder andere afgesproken om maatregelen te nemen die de wereldwijde temperatuurstijging ruim onder de 2 graden te houden. Het streven is zelfs anderhalve graad.

Om dat te halen is het onwenselijk dat er nog nieuwe huizen komen mét aardgas. Bestaande bouwplannen moeten daarom worden omgegooid. Adviseurs moeten bouwers daarbij gaan helpen, aldus de gelekte stukken. Dat maakt de groene omslag ook goedkoper. Want net opgeleverde huizen na een paar jaar weer verbouwen tot ‘gasvrij’ is duur.

Tesla’s

Als het over verkeer gaat, speelt de kostenverdelingsdiscussie net zo goed. Daar is het de bedoeling om Nederlanders in de elektrische auto te krijgen. Hoewel de stroomprijs een schijntje is in vergelijking met de benzinekosten, is de aanschafprijs van een stekkerauto wel hoog. De onderhandelaars moeten die kosten in het landelijk Klimaatakkoord, als dat nog zo mag heten zonder de steun van milieuclubs, zó gaan spreiden dat niet alleen de rijkeren profiteren van de milieusubsidies. In andere woorden: dat rijken een Tesla gaan rijden, terwijl armere mensen toekijken en wel bijdragen aan de aankoopsubsidie.

Het lijkt in ieder geval haast ondenkbaar dat de verkeerstafel met een voorstel voor rekeningrijden zal komen

Bij het tussenresultaat, afgelopen zomer, had tafelvoorzitter Annemieke Nijhof, behalve het aanmoedigen van fiets en ov, nauwelijks concrete plannen, net als de landbouwtafel. Heeft de verkeerstafel straks wel een helder aanvalsplan? Het lijkt in ieder geval haast ondenkbaar dat de verkeerstafel met een voorstel voor rekeningrijden zal komen. Dit wordt vaak geopperd als maatregel die keihard zou kunnen ingrijpen tegen de broeikasgasuitstoot van het verkeer. Dit was onbespreekbaar, conform Ruttes regeerakkoord.

De tafel ‘elektriciteit’ moet zorgen voor genoeg betaalbare groene stroom. Dat moet haast wel lukken. Bij de presentatie van het tussenresultaat, afgelopen zomer, had tafelvoorzitter Kees Vendrik de meeste afspraken klaar.

Er komen grote windmolenparken op de Noordzee bij. Die leveren groene stroom, via een kabel op de zeebodem. Die kabel is duur, de kosten daarvoor komen voor rekening van de belastingbetaler via staatsbedrijf Tennet. Maar de bouw van windmolenparken kan inmiddels zonder overheidssubsidie. Windturbines en zonnepanelen kunnen almaar beter concurreren met vervuilende fossiele energiebronnen als steenkolen, olie en aardgas. Uiterst welkom, nu energie- en klimaatkosten hét hete hangijzer zijn.

De planbureaus moeten het akkoord nog gaan bekijken. De verwachting is dat de (politieke) discussie over het betalen van de klimaatrekening doorgaat, of zelf aanzwelt.

Lees ook

Coalitie worstelt zich naar nationaal klimaatakkoord

Vrijdag moest er resultaat zijn. Het prestige van het kabinet en vooral premier Rutte staan op het spel

Deel dit artikel

Na bijna een jaar onderhandelen blijkt het resultaat dik onvoldoende

Mensen moeten zelf mee gaan betalen, maar de krapste portemonnee moet ontzien worden

Het lijkt in ieder geval haast ondenkbaar dat de verkeerstafel met een voorstel voor rekeningrijden zal komen