Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Met de kop in de wind

groen

Joop Bouma

Bij de Eemshaven, de grootste zeehaven van Noord-Nederland. © LEX VAN LIESHOUT, ANP

Er is ook een ander verhaal te vertellen over windmolens, die landschapsontsierende mega-sprieten waartegen hele bevolkingsgroepen in het geweer komen: 'in mijn achtertuin geen windmolen' klinkt het in de Drentse Veenkoloniën, in het Groninger land, in de Utrechtse Lage Weide, in het Gelderse Montferland, het Zeeuwse Sluis, in het... Waar niet, eigenlijk?

Planoloog Gert de Roo maakt geen vrienden met zijn standpunten.

De Groninger planoloog Gert de Roo heeft een tegengeluid. Hij begrijpt de weerstand, maar die windmolens zijn niet alleen maar lelijk en een bedreiging voor het cultuurlandschap. Een beetje tegenwind uit Groningen.

"Natuurlijk", zegt hij, "iemand die in een straal van 300 meter bij zo'n windmolen woont, is slecht af. Dat moet je ook niet willen." Je moet de geschikte locaties zoeken met schaarse bebouwing. Die plekken zijn er echt, denkt de planoloog.

De Roo, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, bekijkt de discussie vanuit een ander perspectief. Hij maakt er geen vrienden mee.

"Kijk eens naar de Groninger en Drentse Veenkoloniën: van oudsher vormen die een landschap met heel strakke lijnen. Dat kale gebied is nu weliswaar in snel tempo aan het vergroenen. Prachtig, maar dát is niet het historische landschapsbeeld. Dit was altijd het gebied van de strakke, rechte lijnen. Juist die windmolens kunnen de oude, strakke landschapslijnen weer versterken."

Toen in de 19de eeuw de ontginning van de Veenkoloniën tot ontwikkeling kwam, werd een rechthoekig verkavelingspatroon gehanteerd. De rechtlijnigheid werd zelfs vastgelegd in het in 1817 gesloten Convenant van Drenthe en Groningen, waarin meteen ook wat woekerende grensconflicten tussen beide provincies werden beslecht.

"Windmolens versterken de lijnen van het landschap"
Windturbines kunnen in dit landschap goed worden ingepast, vindt professor De Roo. Ze zijn een landschappelijk statement, zegt hij. "De windmolens die in de kop van Noord-Holland staan opgesteld, versterken de lijnen van het landschap. Als je met je kinderen in dat gebied rondrijdt, hoor je hoe enthousiast ze reageren op die hoge elementen in de natuur. Dat is eens wat anders dan die palen met reclame voor McDonald's, die mijn kinderen overigens ook tot enthousiasme brengen."

De Roo vindt dat planontwikkelaars de tegenstanders van windmolenparken serieus moeten nemen, door hen bij de plannen te betrekken. "Je kunt bewoners van een regio laten meeprofiteren van de energieoogst in een gebied. Bijvoorbeeld door ze aandeelhouder te maken, zodat het voor de bewoners ook direct wat oplevert."

Hij pleit voor de inrichting van energielandschappen, vooral in regio's die van oudsher al energie en brandstof leverden aan de Nederlandse samenleving. Zoals de oude veenkoloniën en het vroegere mijnengebied in Limburg. Met energie-expert Klaas Jan Noorman publiceerde De Roo vorig jaar een boek over energielandschappen, dat vooral in Drenthe enthousiast werd ontvangen.

In het boek worden de contouren geschetst van een toekomstige energievoorziening, nu de bronnen voor fossiele energie langzaamaan uitgeput raken. Noord-Nederland heeft, aldus beide auteurs, een grote potentie als energieregio. Op duurzame bedrijfsterreinen kunnen restwarmte en afval van het ene bedrijf worden gebruikt in het productieproces van andere bedrijven, en restwarmte kan worden gedeeld met omliggende woonwijken. Er kan grootschalig biogas en windenergie worden geproduceerd.

"Jammer genoeg heeft de provincie Drenthe nu even geen tijd voor de ontwikkeling van energielandschappen", stelt De Roo vast. "Omdat de windmolens ineens alle aandacht vragen. Het is een eenzijdige discussie geworden, een antistemming. Jammer, er had meer in bevolking en gebied kunnen worden geïnvesteerd. In de huidige opzet profiteren Drenthe en Groningen niet rechtstreeks van de windenergie. En dat was nu juist wel de bedoeling met het ontwikkelen van energielandschappen."

Afwijzende reacties
De Roo ontvouwde afgelopen najaar zijn positieve visie op windmolenparken in een debatbijdrage op de website van de Rijksuniversiteit Groningen. Dat kwam hem op afwijzende reacties te staan van tegenstanders van windmolenparken. De hoogleraar kreeg het verwijt dat hij de bezwaren van omwonenden negeerde en geheel voorbijging aan 'het beeldbepalende erfgoed dat het verdient bewaard te blijven'.

De Roo, terugkijkend: "Zo loopt deze discussie helaas. Nu zit iedereen in de loopgraven. Maar een landschap verandert altijd. We zien hoe de Veenkoloniën aan het vergroenen zijn. En we zijn gewend geraakt aan al die elektrische draden die door ons landschap lopen. Je hoort er niemand over. Over wegen die in het landschap liggen, zien we zelfs een heel andere discussie: Daarvan geldt steeds meer dat de gebruiker ervan - de automobilist - van het landschap moet kunnen genieten. Als er destijds, toen de plannen werden ontvouwd voor het Groninger Museum, een democratisch proces was geweest over de besluitvorming, dan had negentig procent van de Groningers nee gezegd tegen dat rare gebouw aan de rand van de binnenstad. Nu is dat gebouw een statement geworden en hoort het bij Groningen. Niemand die er meer van afwil. Mijn idee: maak een statement met een energielandschap en zorg dat bewoners er dan ook direct van meeprofiteren."

Trouw.nl is vernieuwd. Vanaf nu is onbeperkte toegang tot Trouw.nl alleen voor (proef)abonnees.

Deel dit artikel

Advertentie

Wilt u dit artikel verder lezen?

Maak vrijblijvend een profiel aan en krijg gratis 2 maanden toegang tot Trouw.nl.

Het e-mailadres bij dit profiel is nog niet bevestigd. Een link om te bevestigen kun je vinden in je inbox.
Ben je de link kwijt? Vraag hier een nieuwe aan.

Ongeldig e-mailadres

Wachtwoord is niet correct

tonen

Wachtwoord komt niet overeen

tonen

U moet akkoord gaan met de gebruiksvoorwaarden

Wij gaan vertrouwelijk om met uw gegevens. Lees onze privacy statement.