Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Met de hele wijk van het gas af: in Wageningen doen ze het gewoon

Groen

Frank Straver

Theo de Bruijn, Wanka Lelieveld (midden) en Annelien van der Meer. © Maartje Geels
Duurzame 100

Waarom afwachten als je zelf kunt beginnen? In de Benedenbuurt in Wageningen maken bewoners samen een plan om aardgasvrij te worden. De energiecoöperatie 'WoW' gaat er helemaal voor. Trouw beloont het initiatief met het Lokaaltje, een aanmoedigingsprijs in het kader van de Duurzame 100. 

Ere wie ere toekomt. Bewoner Wanka Lelieveld (1974) geldt als aanjager, die zijn wijk gezamenlijk aardgasvrij wil maken. Maar alles begon dankzij iemand anders, zegt hij. Zijn buurmeisje Julia. "Het was 2015, ik kwam hier net wonen", zegt Lelieveld, aan tafel in zijn gerenoveerde jaren-50-huis. Er viel een kaartje op de mat. Van Julia, toen dertien jaar oud. Ze had een weddenschap met haar ouders gesloten, stond erop. Zou het haar lukken om in de Kamperfoeliestraat een Klimaatstraatfeest te houden? Julia won.

Lees verder na de advertentie

"Klimaatstraatfeest?" Lelieveld twijfelde wel even, zegt hij eerlijk. Buurtgenoten moesten, in spelvorm, punten sparen met duurzame acties. "Het klonk ietwat suf." Maar het bleek helemaal geweldig, blikt hij nu terug. Bewoners kwamen bij elkaar en bedachten frisse plannen voor een schone groene wijk. "Er ontstond chemie, cohesie." Lelieveld wijst door het raam naar buiten. Daar is een zichtbaar resultaat: een gedeeld wijktuintje. "Nu niet in opperbeste staat, wegens de droge zomer." Maar straks weer een groene oase, als vanouds.

Iedereen doet mee

Enthousiasme, onderling contact en resultaten. Dat smaakte naar meer. En zo ontstond het idee om de buurt aan schone energie te helpen. Bij Lelieveld, die als projectadviseur gewend is te verbinden, ging twee jaar geleden een lichtje branden. Voor zijn eigen huis vroeg hij bij de gemeente naar de optie van energieopslag onder zijn huis. "Die zei: wacht even met het breekwerk. Het riool van de wijk moet binnenkort vervangen worden, dat is een goed moment." In dat geval, dacht Lelieveld, kan de hele wijk meedoen! Dat zijn 450 woningen, een mix van huur, koop en VVE. De keuze viel op een duurzaam warmtenet. Lauw water voor de radiator wordt uit de ondiepe bodem opgepompt, een zogeheten WKO-systeem. Een groene buurtketel levert de rest van de warmte, zo schoon mogelijk.

Wat we hier kunnen, kunnen ze elders hopelijk ook

Wanka Lelieveld, buurtbewoner

Tientallen buurtbewoners denken mee. Hoe kunnen we snel aan de slag, hoe gaan we alles eerlijk samen afspreken? Het aardige is, zegt Lelieveld, dat de Benedenbuurt vooral jaren-50-woningen heeft. Daar staan er veel van, in doorsnee Nederlandse buurten. De aanmoedigingsprijs van de Duurzame 100 voelt als beloning voor het pionierswerk. "Wat we hier kunnen, kunnen ze elders hopelijk ook." De gemeente Wageningen wil als proeftuin best vooroplopen. De gemeente helpt de bewoners met papierwerk en werkbudget, uit een fonds voor groene wijken.

Megaklus

Het blijft een megaklus. Bewoners staken er samen al 4500 manuren in. Allemaal bedoeld om samen dat éne duurzame doel te bereiken. Liefst in 2019 beginnen de werkzaamheden, voor het riool én de duurzame warmte. Dat leeft, zeker omdat het dichtbij komt. Bewoners houden elkaar op de hoogte, in whatsappgroepen, nieuwsbrieven. Er zijn een technische en een financiële werkgroep. Sinds eind augustus is er een officiële energiecoöperatie: 'Wow' (Warmtenet oost Wageningen).

Als de wijk straks gasvrij is, kan er een nieuw doel komen. Daar dromen ze nu al van.

"De wijk heeft een gemeenschappelijk doel, een streven", zegt coöperatielid Ronald van Dokkum, die ruim acht jaar in de Benedenbuurt woont. Dat maakt het volgens hem zo leuk. Als de wijk straks gasvrij is, kan er een nieuw doel komen. Een project voor deelauto's, of een initiatief voor lokale ouderenzorg. Daar dromen ze nu al over verder, in de Benedenbuurt. Maar, de coöperatie concentreert zich nu op één ding: eerst van het aardgas af. Techniek en contracten komen eraan, de lokale huurcoöperatie werkt mee.

Er volgt nog een belangrijke stap: de financiering. Vorige week maandag kwam daarover goed nieuws: het Rijk kiest de Benedenbuurt als een van de nationale proeftuinen voor gasloos wonen, die financiële hulp krijgen. "Het kan op zich prima uit", zegt bewoner Theo de Bruijn, die als vastgoedondernemer kijk op de zaak heeft. De wijk moet miljoenen euro's investeren in het duurzame energiesysteem. Bewoners kunnen dat betalen doordat de aardgasrekening thuis wegvalt. "Alleen wel uitgesmeerd over de jaren. Niet in één klap morgen." Met slimme voorfinanciering moet het lukken te zorgen dat bewoners per maand dezelfde kosten houden. Ze betalen de verduurzaming langzaam terug. "Zo hopen we het project kostenneutraal te houden", zegt De Bruijn. Dit kan ook de enkele bewoners in de wijk overtuigen, die nog niet staan te trappelen om gasvrij te worden. "Tuurlijk, er leven nog vragen", zegt Lelieveld.

De Benedenbuurt is niet klaar, maar wel enorm ver op weg. Er zijn nauwelijks andere wijken met zo'n concreet plan om gasvrij te worden. Dat de Benedenbuurtbewoners zelf het initiatief nemen, is helemaal een unicum. Een aanrader, zegt Lelieveld. "Denk samen na in de wijk. De kat uit de boom kijken kan. Dan moet je het, na 2021, met de plannen van gemeenten en energiebedrijven doen." De coöperatie neemt liever zelf het voortouw. Het geloof in een duurzaam warmtenet is er. Van Dokkum: "Het is op dit moment voor ons de beste techniek." Of er in de toekomst betere wijktechniek beschikbaar komt, dat weet je nooit. Het is net als bij het maken van een vakantiefoto, zegt Van Dokkum. Op een mooi moment moet je klikken. "Anders blijf je wachten, dan maak je nooit een foto."

© Trouw

Duurzame 100

Wanka Lelieveld krijgt van Trouw de aanmoedigingsprijs voor een opvallend lokaal groen initiatief. In zijn wijk bedenken de bewoners zélf hoe ze gasvrij worden. 

De aanmoedigingsprijs is een van de prijzen van de Duurzame 100 van Trouw. In deze lijst staan de honderd groenste doeners en denkers van Nederland. Bekijk de lijst (en meer) op trouw.nl/duurzame100.

Lees meer artikelen over de Duurzame 100 in ons dossier.

Lees ook:

Ecologe Louise Vet is #1 in de Duurzame 100: De soortenrijkdom van Nederland redden moet nóg sneller

De soortenrijkdom van Nederland redden. Dat is de missie van ecologe Louise Vet. Zo belangrijk, vindt de jury, dat haar Deltaplan Biodiversiteit haar dit jaar naar de nummer 1 catapulteerde.

Kijk hier het Duurzame 100 Festival terug

De uitreiking van de Duurzame 100 tijdens het festival in Pakhuis de Zwijger is terug te zien via de livestream.

Deel dit artikel

Wat we hier kunnen, kunnen ze elders hopelijk ook

Wanka Lelieveld, buurtbewoner

Als de wijk straks gasvrij is, kan er een nieuw doel komen. Daar dromen ze nu al van.