Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Merijn Tinga wilde surfen tegen plastic, maar ontdekte: plastic opruimen helpt helemaal niet. Toch gaf hij niet op

Groen

Ilona Bos

Screenshot uit 'De Plastic Paradox’ van Merijn Tinga. © RV

Eindeloos opruimen en recyclen van plastic lost het vervuilingsprobleem niet op. In zijn nieuwe documentaire vertelt de bioloog en kunstenaar hoe we de strijd tegen plastic wél gaan winnen. 

Geplette Spa-flesjes, een lege zak Bugles-­chips en melkflessen rollen over de rubberen band van de plasticafvalverwerkingsfabriek in Rotterdam. Bergen plastic komen terecht in een donkere industriehal, waar grijpgrage kranen het verplaatsen. Ons afval. Nu ligt het netjes opgeruimd in een fabriek. Maar veel plastic verdwijnt in de oceaan, verteert tot microplastics en belandt in de buik van zeedieren.

Lees verder na de advertentie

Dit zijn de eerste beelden van ‘De Plastic Paradox’, de nieuwe documentaire van bioloog en kunstenaar Merijn Tinga. Hoe tegenstrijdig is het dat plastic verkocht wordt om ons leven makkelijker te maken en tegelijk zo schadelijk is voor het milieu? En dat fabrieken plastic in een handomdraai produceren, maar het bijna onmogelijk is om af te breken?

Activist

Merijn Tinga (47), beter bekend als ‘de Plastic Soup Surfer’, begon vijf jaar geleden zijn strijd tegen plasticvervuiling. Als jongetje was hij al onafscheidelijk van zijn surfboard. Tijdens zijn surftrips zag hij in de Nederlandse wateren vaak plastic drijven. Het bracht de activist in hem naar boven. Want ja, activist is hij nog steeds, in hart en nieren. Dat laat de documentaire ook zien: Tinga krijgt gedurende zijn strijd flink wat tegenslagen te verwerken. Geeft hij dan op? Of bedenkt hij iets anders?

Tinga maakte al eerder een documentaire over plasticvervuiling. Zijn boodschap was: we moeten samen recyclen en het afval opruimen om dit probleem op te lossen. De consument speelt daarin een leidende rol: help met opruimacties en gooi plastic niet in het milieu. Maar na zijn laatste documentaire, ‘From Source To Sea’ uit 2018, waarin hij op een paddleboard duizend kilometer aflegt over de Europese rivieren, knaagde er iets aan hem. “Ik had het gevoel dat de documentaire niet af was. Er ontbrak kennis.”

Zo ontstond het idee voor een nieuwe expeditie. Deze keer wilde Tinga een 3D-geprint windsurfboard maken van kleine plastic flesjes en daarmee zeshonderd kilometer windsurfen, van het Franse Le Havre naar Scheveningen. Belangrijk was dat iedereen hem op sociale media kon volgen, zodat zoveel mogelijk mensen bewust raken van het plasticprobleem.

Beach-clean-up

Zijn campagne, laat de documentaire zien, begint tijdens een beach-clean-up-evenement op het Scheveningse strand. Ouders met kinderen, mannen en vrouwen struinen het strand af met knijpers en zakken gevuld met plastic.

‘Zolang mensen blijven opruimen, denkt de industrie dat ze kan doorgaan met haar plas­tic­pro­duc­tie. Uiteindelijk help je ze dus’

De documentaire geeft hier de eerste spoiler van de nieuw vergaarde kennis van Tinga: plastic alleen maar opruimen is geen oplossing meer. Daniël Siepman komt in beeld, hij vist afval uit de Leidse grachten. De camera om zijn nek gebruikt hij om zijn afval te fotograferen. “Zo kan je monitoren waar het afval vandaan komt”, zegt Tinga. “Die dataverzameling is heel belangrijk, want met harde cijfers kan je de industrie confronteren. Zolang mensen blijven opruimen, denkt de industrie dat ze kan doorgaan met haar plasticproductie. Uiteindelijk help je ze dus.”

Rokende pijpen van een fabriek en drijvende stukken plastic in water zijn beelden die meerdere malen terugkomen. “De industrie werkt niet mee om plasticvervuiling tegen te gaan”, zegt Tinga. “Die breidt zelfs uit en geeft de schuld aan consumenten. Zij zijn toch degenen die verslaafd zijn aan plastic?”

Met de duizenden in Scheveningen verzamelde plasticflesjes kan Tinga een 3D-geprint surfboard maken. “4 kilo zal dat wegen.” Dat plastic wordt schoongemaakt en verbrijzeld, en dan verschijnt in het volgende shot een groot surfboard-frame, met de uitstraling van ijzer. Tinga zit er gehurkt naast, wrijft over zijn baard en kijkt bedenkelijk. “Het board is 20 kilo. Blijft dat drijven?”

Screenshot uit 'De Plastic Paradox’ van Merijn Tinga. © RV

Ondanks deze tegenslag vertrekt Tinga naar Frankrijk voor het moment van de waarheid. “Ik vind het doodeng”, zegt hij. Hij loopt met zijn board en windsurfzeil de zee in en stapt erop. Spannend. Maar zijn board zakt langzaam weg, het is te zwaar. Hoofdschuddend komt Tinga het water uit. Nu de missie met de surfplank van afvalflesjes is mislukt, zit er niks anders op dan zijn eigen board te gebruiken.

De beelden die volgen, laten tegenslag na tegenslag zien. Een niet werkende gps, geen wind of juist te veel wind en een kielschroef die afbreekt. Op dag vier staat Tinga op het strand van Cap Blanc-Nez, net onder Calais. Zijn haar vliegt alle kanten op. De wind is te hard, hij kan het water niet in. En over drie dagen moet hij in Scheveningen zijn. “Ik ben verslagen. Ik surf niet eens op mijn plasticboard. Wat helpt surfen nou eigenlijk om te vechten tegen plasticvervuiling?”

Een dieptepunt inderdaad, reageert Tinga telefonisch op deze scène. “Surfen is een activistisch middel, niet een doel op zichzelf. Dat was ik even uit het oog verloren. Bij actievoeren moet je een duidelijk doel hebben, anders werkt het niet.” Op dat moment voelde hij zich overbodig. “De media berichten bijna dagelijks over het plasticprobleem. Ze hebben mijn taak van bewustmaken overgenomen, dus ik realiseerde me dat ik een andere weg moest inslaan.”

Screenshot uit 'De Plastic Paradox’ van Merijn Tinga. © RV

Het telefonische interview wordt even onderbroken. Tinga haalt zijn zoontje op. Door de telefoon klinkt: “Hé pap, heb je weer een nieuwe jas?” “Ja, deze is gemaakt van houtvezels én ook elastisch”, reageert Tinga. Zijn gezin gebruikt wel plastic, maar probeert het zoveel mogelijk te vermijden. “Ja, ik ga ook naar de supermarkt”, zegt hij. “Maar het vervuilingsprobleem ligt niet alleen bij de consument, zoals de industrie beweert.”

Plastic Avengers Conference

Dát is de boodschap van de documentaire: de politiek en de vervuilende bedrijven wijzen naar elkaar of naar de consument. Maar wijzen is niet de oplossing voor de vervuilde oceanen, vindt Tinga. “Opruimen van plastic en het recyclen ook niet. De oplossing is ingewikkeld. Om te winnen van het plasticmonster en de industrie hebben we een nieuw doel nodig én hulp van hogerhand.”

Daarom organiseert Tinga de ‘Plastic Avengers Conference’. De laatste beelden tonen, hoe hij en honderdtwintig specialisten (van onder meer het WNF en Greenpeace) zoeken naar ideeën om het plasticprobleem op te lossen. Samen. En dit is wat Tinga wil gaan doen. “De community versterken en de goede, innovatieve ideeën samenbrengen.”

‘Als ik één ding heb geleerd tijdens het actievoeren: er zijn geen snelle successen, maar dit is een goed begin’

Hij boekte al resultaat: met Nederlandse vrijwilligers verzamelde hij 16.000 Antaflu-snoeppapiertjes. Opgeruimd, vastgelegd op foto’s, de vindplaats geregistreerd in een app. Met deze data stapte Tinga, samen met ‘zwerfinator’ Dirk Groot,  naar de Antaflu-fabriek. De directeur beloofde de snoepjes voortaan in papier te verpakken. “Als ik één ding heb geleerd tijdens het actievoeren: er zijn geen snelle successen, maar dit is een goed begin.”

‘De Plastic Paradox’ gaat vrijdag in première in Pathé Buitenhof in Den Haag. De film is Eerste Pinksterdag (9 juni) om 21 uur te zien op National Geographic. 

Lees ook: 

Peuken, confetti, snoepwikkels: dankzij deze app wordt de wereld schoner

Litterati, een Amerikaanse app voor rapers van zwerfafval, is mede door Nederlandse vrijwilligers groot geworden. Het gebruik van de app kan beleid bijsturen. Zo gaat een Nederlandse fabrikant snoepjes milieuvriendelijker verpakken.

Deel dit artikel

‘Zolang mensen blijven opruimen, denkt de industrie dat ze kan doorgaan met haar plas­tic­pro­duc­tie. Uiteindelijk help je ze dus’

‘Als ik één ding heb geleerd tijdens het actievoeren: er zijn geen snelle successen, maar dit is een goed begin’