Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Landroof onder bedreiging van vuurwapens: de palmolie-ellende begint nu in Afrika

Groen

Hans Nauta

Een bewoner van een Liberiaans palmolieterrein. © Danielle van Oijen

In Liberia heeft een palmoliebedrijf duizenden hectares land ingenomen voor een plantage die zo groot moet worden als Overijssel.

Het gaat om natuurgebied waar chimpansees leven. Gemeenschappen verklaren dat ze onder dwang hun land moesten afstaan aan het bedrijf Golden Veroleum Liberia (GVL). Ook zijn mensen die protesteerden voor lange tijd vastgezet. Volgens Milieudefensie zijn Rabobank en ABN Amro erbij betrokken.

Lees verder na de advertentie
© Trouw

Al in 2012 belandde een klacht over de praktijken van GVL bij de Roundtable on Sustainable Palm Oil (RSPO). Ook Rabobank en ABN Amro zijn lid van dit initiatief voor duurzame palmolie. Toch verstrekten de banken afgelopen jaren meerdere leningen aan onderdelen van Golden Agri-Resources (GAR). Deze Aziatische palmoliegigant is via een constructie op de Kaaimaneilanden de enige investeerder in GVL. De boskap in de Liberiaanse provincies Grand Kru en Sinoe gaat gewoon door.

Producenten van palmolie zien nu hun kans schoon in Afrika, waar de misstanden van voren af aan zijn begonnen

Johnson Julukon uit Jacksonville (rechts op de foto) vertelt in het rapport over de problemen: 'Ik had cacao-bomen en andere gewassen. Maar ze hebben alles verwijderd in mijn dorp. Waar kan ik nu heen?' © Gaurav Madan

'Bedrijven maken misbruik'

Milieudefensie meldt dit in het rapport 'High Risk in the Rainforest', waarvoor met de lokale partner Sustainable Development Institute onderzoek is gedaan in Liberia. Palmolie, dat in veel levensmiddelen zit, komt veelal uit Maleisië en Indonesië. Daar zorgde de productie voor grootschalige ontbossing, landroof en dwangarbeid. Indonesië heeft inmiddels een moratorium afgekondigd op boskap. Producenten zien nu hun kans schoon in Afrika, waar de misstanden van voren af aan zijn begonnen. De problemen in Liberia zijn volgens Milieudefensie te vergelijken met die in Kameroen en Oeganda. "De bedrijven maken misbruik van het zwakke bestuur en het gebrek aan handhaving", zegt campagneleider Rolf Schipper.

Vaak is het land van de overheid, maar de bewoners hebben wel degelijk rechten. Bedrijven zijn verplicht tot overeenstemming te komen met de lokale bevolking. Volgens internationale normen hebben mensen recht op tijdige en begrijpelijke consultatie. De toestemming moet worden verkregen zonder druk of dwang.

Ricky Kanswea uit Nimupoh in het rapport: 'Met geweren in de hand dwong de politie ons om het contract te tekenen.' © Gaurav Madan

Daarvan is geen sprake geweest, vertelt Ricky Kanswea uit Nimupoh in de provincie Sinoe aan de onderzoekers. "Op de dag dat het contract met GVL werd afgesloten, reden drie pick-uptrucks met gewapende politie ons dorp binnen. Met geweren in de hand dwongen ze ons het contract te tekenen. Een man die niet kan lezen of schrijven, moest het ondertekenen met zijn vingerafdruk." Bij protesten werden 37 mensen gearresteerd en getuigen verklaarden dat zestien mensen langdurig werden opgesloten zonder verhoor. RSPO bevestigt deze praktijken na het doen van eigen veldonderzoek.

Illegaal contract

De Liberiaanse bevolking hoeft weinig te verwachten van de regering, want die heeft een illegaal contract afgesloten met GVL, meldt Milieudefensie. Zo is de concessie voor 65 jaar, terwijl dat volgens de regels maximaal vijftig jaar mag zijn. Ook zijn er belastingregels geschonden.

Rabobank en ABN Amro zeggen in een reactie alleen zaken te doen met palmoliebedrijven die lid zijn van de RSPO. Dat is geen garantie voor teelt zonder misstanden, want ook GVL en GAR zijn daar lid van. De klachtencommissie van RSPO heeft de praktijken van GVL in Liberia scherp veroordeeld en het bedrijf opgedragen te stoppen met de boskap, maar GVL gaat door.

ABN Amro en Rabo verstrekken vele miljoenen aan GAR

Rabobank en ABN Amro verstrekten afgelopen jaren meerdere kredieten aan onderdelen van de Aziatische palmoliereus Golden Agri-Resources (GAR), schrijft Milieudefensie. GAR is de enige investeerder in Golden Veroleum Liberia (GVL), dat in West-Afrika van destructieve ontbossing en landroof wordt beschuldigd.

In 2012 leende de Rabobank 80,4 miljoen euro uit en in 2015 werd met zes andere banken nogmaals 134,7 miljoen euro uitgeleend aan een dochteronderneming van GAR. In 2016 verstrekte Rabobank nogmaals drie verschillende leningen aan GAR-dochters.

ABN Amro gaf in 2017 twee kredieten aan een dochteronderneming van GAR voor een totaalbedrag van 73,5 miljoen euro. Dit jaar verstrekte ABN Amro met andere banken nogmaals twee kredieten aan een bedrijf, dat is verbonden aan GAR. Beide kredieten hadden een waarde van 192,7 miljoen euro.

Lees ook:

Nederlandse banken financieren misstanden in de palmoliesector

In de afgelopen acht jaar zijn ABN Amro, Rabobank en ING door hun financiering in verband te brengen met 118 misstanden op palmolieplantages van veertien producenten. Met hun geld wordt tropisch regenwoud gekapt en land gestolen van lokale gemeenschappen.

Ontbossing en keiharde ruzies over grond: de schaduwkant van palmolie

Palmolie zit in levensmiddelen, schoonmaakmiddelen en cosmetica. Het is grondstof voor biodiesel en groene stroom. Maar de productie leidt tot ontbossing en ruzies over grond. Steeds meer boeren komen in verzet.

Deel dit artikel

Producenten van palmolie zien nu hun kans schoon in Afrika, waar de misstanden van voren af aan zijn begonnen