Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Klimaatcoryfee Sible Schöne: 'Grote kans dat West-Nederland op termijn in zee verdwijnt'

Groen

Frank Straver

Sible Schöne: 'Denk internationaler'. © Werry Crone

Sible Schöne werkte zijn hele carrière aan milieuoplossingen. De eigenzinnige klimaatcoryfee, die binnenkort met pensioen gaat, pleit voor duurzame energie en gasloze huizen, maar ook voor omstreden CO2-opslag. 'Punten scoren interesseert me niet. Ik kijk naar wat nodig is.'

Sible Schöne zette voor dit interview zijn hele loopbaan op een velletje papier. Van antikernenergiewerk in de jaren zeventig ("ik ging als voorlichter met diaseries langs de deuren") tot latere topfuncties voor het Wereld Natuur Fonds en Milieudefensie bij het Kyoto-klimaatprotocol. Alles staat op een dubbelzijdig A4'tje met bulletpoints. Handig voor de verslaggever, zegt hij. En zelf kon hij alles nazoeken. "Ik heb lol in zo'n terugblik." Schöne (65), directeur van Hier Klimaatbureau, staat vlak voor zijn pensioen.

Lees verder na de advertentie

Maar denk nou niet dat Schöne alleen maar terugblikt of mijmert. Hij staat vol in de actuele klimaatdiscussie. Nergens is men zo goed op de hoogte van aardgasvrij wonen als bij Schönes kantoor in hartje Utrecht. "Op wijkniveau lukt het, bewoners kunnen het voortouw nemen." Hij barst van de ideeën, voor lagere kosten, nieuwe warmtetechnieken. Mensen meekrijgen, dat is de crux.

Verfrissend

Hij brandt los over het landelijke Klimaatakkoord, waarmee minister Wiebes de Nederlandse CO2-uitstoot wil halveren in 2030. Dat polderakkoord kreeg fikse kritiek nadat afgelopen zomer een eerste schets verscheen - lastig door te rekenen, bleek vrijdag. Schöne: "Ik vind het een serieuze poging, ze zijn op de goede weg."

 Zeker, er is nog veel uitwerking nodig, concretere plannen. Maar het Klimaatakkoord afbranden doet hij niet. Best verfrissend nu de kritiek op 'polderen voor het klimaat' toeneemt. "Het is een heilloze weg", zei Schönes generatiegenoot Klaas van Egmond, hoogleraar milieukunde, deze maand in de Volkskrant. Gun het even wat tijd, zegt Schöne. Kijk daarna of het akkoord slaagt of vastloopt.

Tips om de onderhandelaars verder te helpen, die heeft hij wel. "Denk internationaler." Wereldwijd koken 2,7 miljard mensen op houtvuur, daar is snel milieuwinst mogelijk. Stel, Nederland spreekt af om jaarlijks 100 miljoen euro in schone kooktoestellen elders te steken, dan daalt de CO2-uitstoot flink.

Ik heb nooit begrepen waarom de milieubeweging tégen de industrie zou moeten zijn

Nog een advies: regel in Brussel strenge milieunormen voor apparaten en diensten. Bij zijn tv-abonnement kreeg Schöne een energieslurpend verdeelkastje thuis. "Zo heet, je kunt er een ei op bakken." Daar zou de fabrikant niet mee mogen wegkomen. "Het klinkt misschien wat saai, maar met normen kun je zóveel bereiken. Kijk hoe energiezuinig koelkasten daardoor zijn."

Out of the box denken om het klimaatprobleem aan te pakken, dat kenmerkt Schöne. Daarmee maakt hij zich niet altijd populair bij collega's. Neem zijn opvatting over het afvangen en ondergronds opslaan van CO2. Zonder die techniek kan de wereld het klimaatprobleem onvoldoende remmen, zegt Schöne, die verwijst naar klimaatstudies. Rond 1995 stuurde hij een e-mail met een oproep voor CO2-opslag, aan tweeduizend collega's van de internationale milieukoepel. Woeste reacties kreeg hij, met 'reply to all'. "Een enkeling steunde mij, stilletjes, met 'reply to sender'." Milieuclubs zagen CO2-opslag als een schijnoplossing, waarmee vuile fabrieken blijven draaien.

Van huis uit kreeg Schöne een fascinatie mee voor bedrijven en techniek. Zijn vader was verantwoordelijk voor de bouw van Douwe Egberts-fabrieken. "Ik heb nooit begrepen waarom de milieubeweging tégen de industrie zou moeten zijn." Schöne pleitte voor 'ecologische modernisering', een schone maatschappij creëren via marktmechanismes. Dat was voor klassieke milieubeschermers heulen met de vijand.

Ultrazuinig

Als je het zo opsomt, zou je bijna gaan denken dat Schöne zijn hele loopbaan op tenen heeft getrapt in de milieusector. Zo'n rellerig beeld klopt helemaal niet. Schöne hielp het milieu vooruit. Hij bouwde met succes groene allianties op, tussen bedrijven en de klimaatbeweging. 

Hij zette 'groene stroom' op de kaart bij de consument, die vaak zonder het te weten spotgoedkope buitenlandse sjoemelstroom ('een onzinproduct') koopt. Hij kwam met het idee om klimaatstraatfeesten te organiseren, waarmee hele buurten in één keer op de duurzame toer gingen. Ook ontwikkelde Schöne toepassingen om milieubewust gedrag te sturen door aan belastingschuiven te trekken.

Is het klimaatakkoord van Parijs een doorbraak? Nee, het is beter dan niets, maar ook vrijblijvend

En dan zijn we er nog lang niet. De zogenoemde 'Pandawoningen', die bewezen dat gebouwen ultrazuinig kunnen zijn, kwamen ook uit Schönes koker. Hij bouwde mee aan de beweging van energiecoöperaties, waarvan Nederland er nu vijfhonderd rijk is. In het kantoor van Hier Klimaatbureau hangen foto's aan de muur die zijn succes bewijzen. Daar is hij trots op.

 Al haast hij zich te zeggen dat anderen ("ik heb een prachtig team") hem hielpen. "Ik ben er goed in om ideeën van anderen verder te helpen, naar realisatie." Bescheiden? "Nou, niet iedereen kan van zichzelf zeggen dat hij die kwaliteit bezit. Toch?"

Zo monter als hij kijkt naar het landelijk Klimaatakkoord, zo zuinig oordeelt hij over het Parijse Klimaat-akkoord. Pardon, dat is een historische doorbraak, waar de wereld over juichte? "Begrijp me niet verkeerd, het is honderd keer beter dan niks. Maar het is best vrijblijvend, het moet allemaal worden uitgewerkt." Welke invulling landen er verder aan geven (in Nederland het Klimaatakkoord), dat bepaalt de echte waarde.

Atmosfeer

Schöne presenteerde zelf een 'CO2-prestatieladder', die blootlegt hoe bedrijven en organisaties scoren met verlaging van hun broeikasgassen. Daar is het hem uiteindelijk allemaal om te doen: minder broeikasgas in de lucht. "Dat is het doel. Niet windmolens of zonnepanelen neerzetten." 

CO2-uitstoot verlagen moet, om recht te doen aan het Parijse Klimaatakkoord, zodat de opwarming van de aarde binnen de perken blijft. "Ondanks de zinnige dingen die op milieugebied zijn bereikt, is de kans nog groot dat West-Nederland op termijn in zee verdwijnt", zegt hij. De meest zwarte klimaatscenario's zeggen dat dit al niet meer te stoppen is.

Gelukkig, voorspellingen over zeespiegelstijging staan bol van mitsen en maren. "We weten niet exact hoe snel dat gaat." Hij gaat ervan uit dat er een 'goede kans' is dat de wereld het klimaatprobleem oplost. Er komen nieuwe technieken bij, hoopt hij. CO2 uit de atmosfeer wegzuigen, misschien gaat dat weleens lukken? Er zijn meer toekomstbeloftes, zoals grootschalige waterstof. Ook als zo'n techniek doorbreekt moet iedereen meedoen, zegt hij. "Klimaatverandering aanpakken vergt een samenwerkingsmodel, het is een lang maatschappelijk proces."

Je regelt niet alles met een nieuwe wet, of door nog een extra blik mi­li­eu­amb­te­na­ren open te trekken

Daarom vond Schöne het ook zo nuttig om, de afgelopen dertig jaar, regelmatig bijeen te kruipen in de 'Bezinningsgroep Energie'. In die illustere club overleggen kopstukken uit de milieu- en bedrijfswereld. "Je moet elkaar niet verketteren maar begrijpen."

Waar hij, als vrije denker en creatieve geest, toch nooit voor openstaat is kernenergie, als CO2-arme energiebron. Daar moet je zakelijk over zijn, zegt hij. "Zolang er extreem grote ongelukken door kunnen plaatsvinden: niet aan beginnen." Bovendien, zegt hij, stugge kerncentrales leveren niet de flexibele energie die naast windmolens nodig is.

Optelsom

Verder is Schöne bereid om over alle denkbare oplossingen en technieken te praten. Samen brainstormen blijft zinvol, als aanvulling op praktisch klimaatwerk, aangezien niemand een pasklaar antwoord heeft op het klimaatvraagstuk, zegt hij. 

Ook de politiek niet. "Je regelt niet alles met een nieuwe wet, of door nog een extra blik milieuambtenaren open te trekken." De beste aanpak is volgens hem een optelsom van honderdduizenden milieumaatregelen.

Nou vooruit, nog een ander verfrissend idee wil hij in de groep gooien. Dring de vleesconsumptie drastisch terug binnen Europa, zegt hij. Dat scheelt een heleboel broeikasgas van gehouden dieren, koeien en varkens. Dat is totaal geen nieuw idee. Maar dan: als de vleesindustrie flink krimpt, valt er landbouwgrond vrij. Die kun je gebruiken voor natuur, zegt Schöne. "En daarnaast ook voor biomassa."

 Snelgroeiende gewassen om precies te zijn, waar je energie uit kunt winnen. Ongetwijfeld is dat weer voer voor verhitte discussie. "Gelukkig houd ik soms best van bakkeleien", zegt hij grijnzend.

Lees ook:

Harde conclusies ontbreken in Klimaatakkoord, Wiebes moet weer aan het werk

Planbureaus CPB en PBL kwamen afgelopen vrijdag met een analyse van het voorlopige Klimaatakkoord.

Het kabinet moet in actie komen als het het Klimaatakkoord wil redden

Met het Klimaatakkoord kán Nederland de gewenste CO2-reductie halen. Maar dan moet de politiek nu in actie komen. Voor het akkoord breken cruciale weken aan.

Deel dit artikel

Ik heb nooit begrepen waarom de milieubeweging tégen de industrie zou moeten zijn

Is het klimaatakkoord van Parijs een doorbraak? Nee, het is beter dan niets, maar ook vrijblijvend

Je regelt niet alles met een nieuwe wet, of door nog een extra blik mi­li­eu­amb­te­na­ren open te trekken