Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Kat- en muisspel in de Oostvaardersplassen: 'Daar is de politie al!'

Groen

Charlot Verlouw

Ellemieke van de Werken, Kristel en Mariska van Holten trekken een sprintje om het open terrein te overbruggen dat vanaf de provinciale weg zichtbaar is. © Maarten Hartman
Reportage

Ook nu het lente wordt, trekken er elke dag activisten naar de Oostvaardersplassen om de grote grazers bij te voeren. 'Ik sta weleens met een kofferbak vol hooi en de klep open langs de weg. Dan komt de politie naar mij toe en kan de rest voeren.'

Als de auto van Ellemieke van de Werken (41) de parkeerplaats van het tuincentrum vlakbij de Oostvaardersplassen oprijdt, komt de geur van hooi je al tegemoet. Niet gek ook; ze legt bijna dagelijks met een achterbak vol hooi de 75 kilometer af vanuit haar woonplaats Lunteren om de dieren op de Oostvaardersplassen bij te voeren.

Lees verder na de advertentie

Op de bijrijdersstoel zit Kristel (35) uit Amsterdam, die vanwege haar werk als jurist liever niet met haar achternaam in de krant wil. Ook zij komt meerdere keren per week deze kant op. Net als Mariska van Holten (42), medisch pedicure uit Lelystad, die achter Van de Werken aan komt rijden. Ook haar auto zit vol hooi.

De drie vrouwen horen bij een groep die de grote grazers op de Oostvaardersplassen bijvoert. Dat doen ze sinds begin dit jaar, toen de discussie over de dieren in het natuurgebied flink oplaaide. Staatsbosbeheer laat de dieren zoveel mogelijk met rust, tijdens strenge winters worden ze niet bijgevoerd. Dieren die de winter naar verwachting niet zullen overleven, worden afgeschoten om onnodig lijden te voorkomen.

Het is een kat-en-muis­spel. Soms rijd je wel een uur rond om de auto's van politie en Staats­bos­be­heer af te schudden

Kristel (35) uit Amsterdam

Dierenactivisten voerden de dieren op eigen houtje bij. Dit veroorzaakte zoveel onrust dat Staatsbosbeheer op verzoek van de provincie, tegen het advies van deskundigen in, zelf bij ging voeren, om de onrust te beteugelen.

De politie draait om

Maar de activisten voeren nog steeds bij, met een risico: wie betrapt wordt, kan rekenen op een boete. Daar laten de actievoerders zich niet door afschrikken. Van de Werken stuurt de groep van 48 dierenactivisten zo goed en kwaad als het kan aan via WhatsApp. Haar telefoon rinkelt onophoudelijk. "We houden elkaar op de hoogte van waar de meeste dieren staan en waar en hoeveel wij en Staatsbosbeheer al gevoerd hebben, in welke auto's politie in burger rijdt en waar ze op de uitkijk staan." 

Van Holten voert. © Maarten Hartman

Het hooi wordt gedoneerd door boeren en ligt her en der in het land opgeslagen in schuren, stallen en zelfs een oude brandweerauto. De groep voert op zo'n vijftien locaties verspreid over het natuurgebied.

"Daar heb je ze al", lachen de drie vrouwen als een politieauto aan komt rijden. De agenten stappen niet uit, maar draaien om. "Ze zien dat jullie van de pers zijn", denkt Van de Werken, doelend op het notitieboekje van de verslaggever en de camera van de fotograaf. 

"Normaal worden we al na vijf minuten weggestuurd", zegt Kristel. "Het is een kat-en-muisspel. Soms rijd je wel een uur rond om de auto's van politie en Staatsbosbeheer af te schudden." Van de Werken: "Ik sta weleens met een kofferbak vol hooi en de klep open langs de weg. Dan komt de politie naar mij toe en kan de rest voeren."

Uitstekend heupbot

Alle drie maakten ze zich al langer zorgen om de dieren op de Oostvaardersplassen, alle drie zijn ze dit jaar begonnen met structureel voeren en ze zijn bijna dagelijks in het gebied. Soms overdag, soms 's nachts. 

Kom maar lieffie, lekker eten!, roepen ze naar de runderen achter het hek

Dat ecologen, Staatsbosbeheer en dierenartsen het bijvoeren afraden om de natuur z'n beloop te laten, nemen Van de Werken, Van Holten en Kristel voor kennisgeving aan. "Ik zie een dier dat honger heeft, dat mager is. Kijk dan naar dat rund, dat heupbot steekt helemaal uit", zegt Van Holten wijzend op een heckrund dat langs het hek sjokt. Bovendien, benadrukken de vrouwen, zijn er ook genoeg dierenartsen en ecologen die net als zij vraagtekens zetten bij het beleid.

Kristel (links) en Ellemieke van de Werken met zakken hooi. © Maarten Hartman

Van Holten gaat op de uitkijk staan, terwijl Van de Werken en Kristel hooi vanuit vuilniszakken over het hek gooien. "Kom maar lieffie!", roepen ze naar de runderen achter het hek. "Lekker eten!" 

Op het eerste gezicht lijkt het extra voedsel meer dan welkom. Niet alleen omdat de dieren ervan eten, maar ook omdat het verder behoorlijk kaal is in dit stuk. De grond is droog en omgewoeld door de hoeven van de grazers, van enkele bomen is de bast af gegeten, voor de vrouwen nog een teken dat er veel te weinig voedsel is voor de dieren. Op de uitkijk staan blijkt niet nodig. "Het is hier nog nooit zo rustig geweest, als ik hier in mijn eentje rijd, heb ik zo drie auto's om me heen."

De hel op aarde

Van de Werken, Van Holten, Kristel en de andere bijvoerders zijn lid van een facebookgroep met tienduizend leden. Leden van die groep organiseren samen met andere groepen demonstraties en overleggen met de provincie, die zeggenschap heeft over het gebied. Ook gisteren werd er gedemonstreerd. Een paar honderd man legden bloemen, hielden een stille tocht en trokken in colonne over de A6.

De toon in de facebookgroep is soms grimmig, de vergelijking met een con­cen­tra­tie­kamp wordt niet zelden gemaakt

De toon in de facebookgroep is soms grimmig. Als je alle berichten op de pagina gelooft, zou je denken dat de Oostvaardersplassen de hel op aarde is, de vergelijking met een concentratiekamp wordt niet zelden gemaakt. Mensen plaatsen zelfgemaakte rouwkaarten met foto's van magere dieren en teksten als: 'Hoe lang krijg ik nog in deze hel?' Anderen uiten hun emoties met een gedicht. Wetenschappers en ecologen die in opiniestukken in kranten hun visie op de discussie geven worden weggelachen.

De discussie wordt door beide kanten hard gevoerd. Boswachters deden aangifte van bedreiging, bij een eerdere demonstratie arresteerde de politie vijf mensen. Deze harde toon vinden de vrouwen lastig, ze nemen dan ook expliciet afstand van beledigingen en bedreigingen. Van relschoppers moeten ze niks hebben, maar de heftige emoties vinden ze niet onbegrijpelijk.

Blauw van het lachen

Want aan de ene kant verloopt het contact met politie prima. "Ik zei eens tegen een agent dat het hooi in mijn achterbak voor mijn cavia's was", zegt Van de Werken. "Hij zag blauw van het lachen. Daarna zei hij dat hij me liever niet meer tegenkwam die avond." Een schaterlach. "Daar trok ik me natuurlijk niets van aan." 

Van Holten bij een met betonblokken gebarricadeerde doorgang. © Maarten Hartman

Ook met Staatsbosbeheer gaat het meestal goed. Op de plekken waar de beheerder voert, blijven de actievoerders weg. "Wij vullen waar nodig aan op andere plekken."

Van de Werken zegt een volgzender in de buitenspiegel van haar auto gevonden te hebben, Kristel is ervan overtuigd dat telefoons worden afgeluisterd

Aan de andere kant voelen de vrouwen zich soms geïntimideerd. "Dan houdt de politie je staande en dreigen ze met jeugdzorg als je om negen uur 's avonds je kinderen op de achterbank hebt, of ze trekken opeens je achterbak open. Allemaal bangmakerij", zegt Van de Werken. Ze zegt ook een volgzender in de buitenspiegel van haar auto gevonden te hebben, Kristel is ervan overtuigd dat telefoons worden afgeluisterd. "Dan zeg je via de telefoon waar je bent en staat de politie een minuut later naast je." Dat de emoties hoog oplopen vindt ze dan niet gek.

Het komt van beide kanten. Niet alleen boswachters zeggen bedreigd te zijn, ook Van de Werken kreeg een naar telefoontje. "Dat ik maar zo snel mogelijk naast een dood hert moest gaan liggen." Ze hing meteen op en lag er niet wakker van. "Waar ik wel wakker van lig, is als er een hert sterft in mijn armen. Die doodskreten, dat gekrabbel om overeind te komen, het breekt je hart." 

De lijntjes met Staatsbosbeheer zijn kort, ze heeft de mobiele nummers van de jagers in haar telefoon staan om in dit soort gevallen gelijk te bellen. "Zodat zo'n dier uit zijn lijden verlost kan worden."

Koekjes en konijnenhooi

De vrouwen ergeren zich aan het beeld dat van hen bestaat. "Dat we hysterische huisvrouwen zijn die toch niets beters te doen hebben, paardenmeisjes die de beestjes zielig vinden", zegt Kristel gefrustreerd. "En al waren we dat, dat is geen argument om alles te bagatelliseren. Ja, er zijn mensen die niet weten wat ze doen. Die koekjes en konijnenhooi over het hek gooien. Wij halen dat weg." 

Zelf is ze groot dierenliefhebber en probeert ze zo weinig mogelijk vlees te eten, Van de Werken is vegetariër en heeft een opvang voor paarden.

Kristel en Ellemieke van de Werken aan de rand van de Oostvaardersplassen, op zoek naar dieren. © Maarten Hartman

Eenmaal bij het Oostvaardersveld - volgens Van Holten het visitekaartje van Staatsbosbeheer met een gezonde kudde paarden - ziet Van de Werken dat er iets mis is met een pasgeboren veulentje. Als er even geen auto's over de dijk razen, rennen de drie het veld in, met een verrekijker bestuderen ze het veulentje dat wankel op zijn benen staat. Het valt mee, oordeelt Van de Werken. "Maar ik vraag de avondploeg het in de gaten te houden."

Castreer de hengsten

Volgens de drie zijn de Oostvaardersplassen een mislukt experiment. Van Holten: "Dat dieren daarvoor geofferd moeten worden, vind ik onbegrijpelijk." Kristel: "Zelfs de vogels zijn hier weg, er zijn alleen nog maar ganzen. Je ziet de grazers lijden als gevolg van menselijk ingrijpen, dat moet je altijd voorkomen. Waarom willen ze dat alle dieren massaal doodgaan?" 

Een oplossing zou wat hen betreft zijn: castreer de hengsten en zorg zo voor een natuurlijke afname van de paarden. Herten kunnen naar andere reservaten en zwakke dieren moeten eerder afgeschoten worden.

In het Oostvaardersveld staan de paarden intussen op hun dooie gemak van het net opgekomen gras te knabbelen. "Vergis je niet", zegt Van Holten. "Die groene waas die je ziet, het is maar een dun laagje gras. Er is niets, niks te eten. Daarom gaan we door, tot er wel weer voldoende eten is."

De achternaam van Kristel is bij de redactie bekend.

Lees ook: Grote grazers legden massaal het loodje
Het aantal grote grazers in de Oostvaardersplassen is deze winter gehalveerd. Sinds 1 december stierven er bijna drieduizend dieren en dat voedt de discussie over het beheer van het gebied.

De 'boze burger' is juist erg betrokken
Ze protesteren tegen de komst van een azc of tegen de honger onder grazers in de Oostvaardersplassen. Maar laat bestuurders ze niet zien als gevaarlijk en ondermijnend. Zet hun woede in en versterk de maatschappij.

Deel dit artikel

Het is een kat-en-muis­spel. Soms rijd je wel een uur rond om de auto's van politie en Staats­bos­be­heer af te schudden

Kristel (35) uit Amsterdam

Kom maar lieffie, lekker eten!, roepen ze naar de runderen achter het hek

De toon in de facebookgroep is soms grimmig, de vergelijking met een con­cen­tra­tie­kamp wordt niet zelden gemaakt

Van de Werken zegt een volgzender in de buitenspiegel van haar auto gevonden te hebben, Kristel is ervan overtuigd dat telefoons worden afgeluisterd