Jagen op walvissen, de jackpot uit zee

groen

Bas Verbeek

Een walvis die volgens vissers per ongeluk in de netten bij Ulsan terecht was gekomen, werd eind juni voor meer dan 480.000 euro geveild. © AFP

Walvisvlees is lekker en gezond, zeggen Zuid-Koreaanse vissers en restauranthouders. Zij waren blij dat hun land de jacht op walvissen weer wilde toestaan. En teleurgesteld toen de regering dat besluit weer afzwakte.

Vissers en restauranthouders gaan vandaag in de Zuid-Koreaanse havenstad Ulsan de straat op om te demonstreren vóór heropening van de walvisjacht in hun eigen wateren.

Visserslobby
Lyrisch waren de inmiddels bejaarde walvisjagers en liefhebbers van walvisvlees, toen zij begin deze maand hoorden dat de regering na 25 jaar de walvisjacht wilde hervatten. Die blijdschap sloeg snel om in boosheid, toen deze week bleek dat de regering terugkwam van haar voornemen.

Het plan om 'voor wetenschappelijke doeleinden' voor de eigen kust weer op walvissen te jagen, was bij de regering afgedwongen door de sterke Koreaanse visserslobby. De vissers zeggen last te hebben van de groeiende populatie walvissen omdat die teveel vis zouden eten.

Op de vingers getikt
Hoe controversieel de walvisjacht buiten de grenzen van Ulsan is, had het Zuid-Koreaanse ministerie van visserij echter zwaar onderschat. De bekendmaking van het plan om de jacht te heropenen, op de jaarlijkse bijeenkomst van de Internationale Walviscommissie in Panama begin juli, leverde Zuid-Korea een golf van verontwaardiging op, niet alleen uit het buitenland maar ook uit eigen land.

Het ministerie werd ook nog eens op de vingers getikt en publiekelijk belachelijk gemaakt omdat het zo onhandig was geweest niet te overleggen met andere ministeries en met de president. Toch is het plan om de walvisjacht te heropenen nog niet definitief van tafel. De tegenstanders van de jacht op deze beschermde dieren hebben nog een lange weg te gaan.

Agressief offensief
De Koreaanse Federatie voor Milieubewegingen nam het voortouw in de strijd tegen de plannen, met demonstraties en een tegenlobby. "We zijn nog niet in een jubelstemming", zei vicevoorzitter Yae-young Choi eerder deze week, daags nadat uitlekte dat het ministerie het plan weer wil intrekken. "We zien nu signalen dat de regering bereid is te luisteren naar tegenstanders, maar er is nog geen officiële mededeling gedaan." Volgens Choi zal het offensief uit Ulsan nu agressiever worden. "Als Ulsan veel kabaal maakt en vissers in het hele land ervan weet te overtuigen zich uit te spreken vóór de walvisjacht, kan de regering alsnog overstag gaan en het originele plan doorzetten."

Delicatesse
Ulsan, een havenstad in het zuidoosten, kent een lange traditie van walvisjagen. Tientallen restaurants in de stad serveren de lokale traditionele maaltijd nog altijd. Het is inmiddels een exclusieve delicatesse, want sinds de invoering van het internationaal opgelegde walvisjachtverbod in 1986 is de prijs verveelvoudigd. Een kilo walvis, afkomstig uit de zogenaamde bijvangst, kost nu zo'n 100 euro.

Overlast
Behalve de walviseters waren ook de vissers aan de oostkust in hun nopjes met de politieke wil om de walvisjacht te hervatten. De laatste jaren klagen zij steeds vaker over overlast van walvissen. "Vissers hebben al tijden van ze te lijden omdat ze de netten kapot maken. Vissers halen dan een leeg, kapot net omhoog. Het is uit de hand aan het lopen", zegt een zegsman van de Nationale Federatie van Vissercorporaties, afdeling Ulsan.

Het ministerie van visserij onderbouwde de roep van de visserslobby. Het schatte de schade op 300 miljoen euro per jaar. Daaronder valt ook het dagelijks mislopen van zo'n 146.000 ton vis. Die vis wordt volgens het ministerie opgegeten door de naar schatting 81.000 walvissen in de Koreaanse wateren.

16.000 dwergvinvissen
Toen de Internationale Walvisvaart Commissie (IWC) Zuid-Korea in 1986 een verbod op de walvisjacht oplegde, suste de staat de hoog opgelopen gemoederen in de visindustrie met een belofte. De walvisjagers werd verteld dat zij te zijner tijd, als de populatie walvissen weer groot genoeg zou zijn, weer gewoon op jacht konden. Nu er volgens het ministerie van visserij 16.000 dwergvinvissen - de soort die gebruikt wordt voor consumptie - in de Koreaanse wateren zijn, vinden vissers, jagers, koks en walviseters de tijd rijp om de jacht te heropenen.

De afgelopen jaren keken de walvisjagers toe hoe andere vissers 'per ongeluk' walvissen in hun vangst hadden zitten: een jackpot die kan oplopen tot vele tienduizenden euro's.

Het Koreaanse Walvisinstituut meldt dat er in 2011 in totaal 1400 walvissen en dolfijnen zijn aangespoeld en 'bijgevangen', waaronder 95 dwergvinvissen. Oudere cijfers zijn er niet. Pas vorig jaar is er een registratiesysteem ingevoerd waarbij vis uit de bijvangst wordt gerapporteerd en onderzocht - ook om illegale jacht tegen te gaan.

Stropers
Volgens milieuorganisaties worden er namelijk ieder jaar zo'n honderd walvissen door stropers aan land gebracht. In 2011 werden er bij de IWC 23 gevallen gemeld van illegaal walvisjagen, op twee na allemaal afkomstig uit Zuid-Korea; de walvisjagers kregen gevangenisstraffen opgelegd voor het vangen van 21 walvissen.

De schattingen van de Koreaanse Federatie van Milieubewegingen ligt vele malen hoger dan die van het Koreaanse Walvisinstituut. Volgens de federatie zijn er sinds 2000 zo'n 4700 walvissen illegaal gevangen voor de kust.

'Aangespoeld'
Veel walvissen zouden stiekem worden aangemerkt als 'aangespoeld' of 'bijvangst'. Om een einde te maken aan dergelijke praktijken pleit de federatie ervoor walvisvlees geheel van de markt te weren. Ook de wetenschappelijke walvisjacht, de uitzondering op het internationale verbod waarvan Korea gebruik wil maken, zou verboden moeten worden. Voor wetenschappelijk onderzoek is het doden van walvissen onnodig, zo pleiten de milieuactivisten.

Publieke opinie
Sin-hwa Lee, hoogleraar Internationale Politiek aan de Korea Universiteit denkt dat de binnenlandse economische afwegingen doorslaggevend zullen zijn bij het maken van een politieke keuze. "Het is vooral de nationale publieke opinie die de regering beïnvloedt."

Lee denkt dat er internationaal gezien niet genoeg op het spel staat om de walvisjacht af te blazen. "Als het volk in Zuid-Korea vóór de jacht is, gaat de heropening door. De druk van binnenlandse belangen is vele malen groter dan de internationale druk."

Walvistoerisme
De Koreaanse Milieufederatie gaat zijn best doen om de stem van het volk te horen: "We zullen een officieel verzoek indienen voor het peilen van de publieke opinie." Belangrijkste missie voor vicevoorzitter Choi is het benadrukken van de ecologische waarde van de walvis.

"Het is vreemd dat alle landen die op walvissen joegen nu succesvol walvistoerisme hebben, behalve Zuid-Korea. Korea heeft er prachtige locaties voor, maar daar hoort het vervuilde industriële Ulsan niet bij. Voorstanders van de walvisjacht in de havenstad blijven daarom focussen op consumptie en vissersbelangen. Als de commotie binnen de grenzen van Ulsan blijft, kunnen we de strijd wel aan."

Rijk aan ijzer
Het Koreaanse Walvisinstituut spreekt, hoe kan het anders, positief over walvisvlees. Er zitten onverzadigde vetten in, het is rijk aan ijzer en bevat weinig calorieën. Milieuorganisaties beweren juist dat er veel kwik en een opeenstapeling van gifstoffen in de walvissen zit.

Vooralsnog blijven de vele specialiteitenrestaurants nog open, al moeten ze soms andere kost serveren als de walvis even op is. Ze blijven hopen op een terugkeer van de oude gloriedagen. "Maar ik denk dat het nog zeker vijf, zes jaar duurt voordat er weer op walvissen gejaagd kan worden", zegt Myeong-suk Chun, van restaurant Het Walvishuis.

Lees verder na de advertentie

Trouw.nl is vernieuwd. Ter kennismaking mag u nu gratis onze artikelen lezen.

Deel dit artikel

Advertentie