Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Jacht op de grommende en blatende beverrat is geopend, tot over de Duitse grens

Groen

Charlot Verlouw

Rattenvanger Bjorn Wesselink zet Nederlandse vallen voor de beverrat. © herman engbers

Voor het eerst mogen Nederlandse jagers over de grens met Duitsland op beverratten jagen. De dieren beschadigen dijken en rivieroevers.

Het is stil en vredig in het Achterhoekse Rekken, pal aan de Duitse grens, waar alle bomen vol in het blad staan en de bloemen in bloei. Een riviertje krioelt door het zomerse landschap. In het troebele, traag stromende water drijft om de paar meter een kooi met daarin een handvol winterpenen. Die kooi kan de vrede zomaar eens verstoren. De winterpenen zijn namelijk voor een beverrat. En als het dier in de val trapt en het deurtje met een harde klap achter hem sluit, kent de rattenvanger geen genade.

Lees verder na de advertentie

Beverratten: ze graven tunnels en holen en verzwakken zo dijken en rivieroevers. Ook vreten ze aan de oogst. Dus wordt het dier in Nederland actief bestreden. In Duitsland gebeurt dat veel minder, terwijl de beesten daarvandaan komen en zich door Nederland verspreiden.

Het duurde drie jaar om de afspraak voor de jacht op de beverrat te bezegelen

Dus wil het waterschap Rijn en IJssel, dat grenst aan Duitsland, op Duits grondgebied op de beesten jagen. Het idee ontstond drie jaar geleden, inmiddels staat een akkoord op papier. Sinds begin deze maand mogen Nederlandse jagers in een gebied van 45 vierkante kilometer tussen Haaksbergen en Winterswijk over de grens in deelstaat Noordrijn-Westfalen beverratten vangen. 

Dat is een klein stukje grens, en er zullen ook maar twintig vallen over de grens gezet worden, gemonitord door twee jagers. Maar het is een begin. "Ik hoop en verwacht dat het gebied zal uitbreiden. De populatie groeit snel, dus we moeten niet te lang wachten", zegt dijkgraaf Hein Pieper, staand op de oever van het watertje in Rekken. Daar vertelt hij met rattenvanger Bjorn Wesselink en andere Duitse en Nederlandse afgevaardigden over de nieuwe afspraak. Piepers blauwe colbert steekt af bij zijn groene regenlaarzen. Het hele gezelschap draagt ze, voor het geval we het water in moeten.

© herman engbers

Vrijwillige jacht

In Duitsland wordt wel op de beverrat gejaagd, maar de jacht is er heel anders georganiseerd. Jagers krijgen een cursus, maar werken vrijwillig en dus is de jacht er veel kleinschaliger. Duitse jagers krijgen per ingeleverde rattenstaart acht of negen euro vergoeding. Geen vetpot. In Rekken is dan ook geen Duitse rattenvanger aanwezig: ze moesten allemaal werken bij de baan die ze naast het vangen nodig hebben.

Het duurde drie jaar om de afspraak te bezegelen, met name omdat er zoveel partijen bij betrokken zijn: 73 Duitse jagersverenigingen, 19 jachtgenootschappen, vier overheden en tientallen grondeigenaren moesten hun handtekening zetten.

De jacht in Nederland is niet alleen professioneel en grootschaliger, ook wordt er anders gewerkt. In Duitsland jagen ze met een klem, Wesselink en zijn collega's werken met kooivallen. "Ik heb 65 vallen onder mijn hoede, elke maandag en vrijdag bevoorraad ik ze met lokvoer, jaarlijks vang ik zo'n 150 beesten", zegt hij met een Achterhoeks accent. Moeiteloos doet hij zijn verhaal ook in het Duits. 

Hij raspt een wortel aan de bovenkant van de kooi om de geur te verspreiden en laat de kooi dichtklappen. Bovenop zit een zender die door het sluiten van de deur wordt geactiveerd en een sms stuurt naar de telefoon van Wesselink. Nu hoeft hij geen actie te ondernemen, maar normaal gesproken moet hij na zo'n sms binnen 24 uur bij de val zijn om de vangst te controleren. Zit er per ongeluk een ander dier dan een beverrat in, wordt die vrijgelaten. Is het wel een beverrat, dan schiet de vanger hem af met een luchtdrukpistool.

De beverrat veroorzaakt schade aan dijken en ri­vier­bed­din­gen en is ook een bedreiging voor flora en fauna

Oranje tanden

Deze ochtend zijn de vallen leeg, dus er is geen levende beverrat te aanschouwen. Wel een opgezet exemplaar op een plankje. Uit de achterbak komt ook een opgezette muskusrat, om te laten zien hoeveel groter de beverrat is dan zijn neef: ongeveer twee keer zo groot. Dat is belangrijk, want: "Doordat beverratten veel groter zijn, verplaatsen ze meer grond en brengen ze meer schade aan", zegt dijkgraaf Pieper.

Teamleider Ruben Verwoert loopt met een opgezet exemplaar van de beverrat. Zijn Duitse collega draagt een klemval. © herman engbers

In eerste instantie ziet de beverrat er wel aaibaar uit, met zijn dikke vacht, lange staart en kleine oortjes. Maar kijk hem maar eens recht in zijn gezicht aan (en doe dat alleen bij een opgezet exemplaar): zijn feloranje tanden jagen je de stuipen op het lijf. Bij leven kon hij daarmee klapperen, ook gromt, blaat en miauwt het dier.

Hij graaft gangen van 25 centimeter doorsnee en kan 65 centimeter lang worden. Oorspronkelijk komt hij uit Zuid-Amerika, maar hij heeft zich inmiddels over de hele wereld verspreid. In het zuiden van de Verenigde Staten wordt hij bestreden omdat hij gewassen beschadigt, voor Korea geldt hetzelfde. In Nederland gaat het dus vooral om de waterveiligheid.

Begin vorige eeuw werd de beverrat naar Duitsland gehaald voor zijn vacht. Een paar zijn ontsnapt en hebben zich voortgeplant.

En dat doen ze als konijnen. Het dier paart het hele jaar door, vrouwtjes kunnen wel drie keer per jaar zwanger worden en per keer twee tot negen jongen krijgen. In 2017 werden er 1250 beverratten gevangen in Nederland, becijferde de Unie van Waterschappen. Dat is een daling vergeleken met de jaren ervoor en het valt in het niet bij het aantal muskusratten dat dat jaar gevangen werd: bijna 62.000. Toch benadrukken de aanwezigen in Rekken het belang van vangen over de grens: "95 procent van de beverratvangsten wordt gedaan aan de grens. Daarom willen we preventief over de grens vangen, om verspreiding door Nederland te voorkomen. We zien nu al dat een intensievere aanpak aan de grens zorgt voor een kleinere populatie in de rest van het land."

Is er in Duitsland dan geen overlast? Jawel, maar die is anders, omdat het water daar minder bedreiging oplevert. Pieper gebaart naar de bovenkant van de dijk: "In de winter staat het water tot hier."

Weidevogels

De beverrat veroorzaakt schade aan dijken en rivierbeddingen en is ook een bedreiging voor flora en fauna. "Ze eten de bladeren waar de zwarte stern op nestelt en er zijn gevallen bekend dat ze nesten van weidevogels leegeten", zegt Pieper. Hoe groot de overlast door de beverrat precies is, is moeilijk te zeggen, maar de foto's van ingestorte rivieroevers spreken voor zich. Nederlandse waterschappen spenderen jaarlijks 33 miljoen euro aan het voorkomen van schade door allerlei soorten ratten.

Een langetermijnoplossing voor het gevaar van de beverrat is de overeenkomst niet, erkent de dijkgraaf. "Ik hoop dat de jacht op beverratten in Duitsland snel professionaliseert." Bjorn Wesselink heeft inmiddels zijn eerste voorstelrondje bij Duitse grondeigenaren achter de rug. Volgende week gaat hij, met de kooivallen en een zak winterpenen in zijn achterbak, de grens over.

Lees ook: Muisbever klinkt veel vriendelijker

In juli 2017 was Jelle's weekdier de beverrat. Waarom heten deze dieren zo?

Deel dit artikel

Het duurde drie jaar om de afspraak voor de jacht op de beverrat te bezegelen

De beverrat veroorzaakt schade aan dijken en ri­vier­bed­din­gen en is ook een bedreiging voor flora en fauna