Uw profiel is aangemaakt

U heeft een e-mail ontvangen met een activatielink. Vergeet niet binnen 24 uur uw profiel te activeren. Veel leesplezier!

Ivoor met een naar luchtje

Groen

Joop Bouma

In Nederland aangekocht illegaal ivoor. © -

Er moet in de EU een volledig verbod komen op de handel in ivoor, vindt het internationale campagnenetwerk Avaaz. Maar niet iedereen vindt dat een goed idee.

Het bewijs is keihard, zegt Bert Wander, campagne-directeur van burgerbeweging Avaaz: in heel Europa wordt op grote schaal ivoor verkocht dat afkomstig is van recent gedode olifanten. En dat is in strijd met een internationaal verdrag uit 1989. Avaaz liet 109 kunstwerken van ivoor onderzoeken door de Universiteit van Oxford. Gekocht bij antiekhandelaren en op online marktplaatsen, onder meer in Nederland. 

Lees verder na de advertentie

Met een speciale techniek kon worden aangetoond dat bijna een vijfde van het ivoor afkomstig was van olifanten die na 1989 zijn gedood. Bijna driekwart van de producten was van na 1947, het jaar waarin ivoor alleen nog met een certificaat van herkomst mag worden verkocht. Zonder certificaat is ook dat ivoor dus in feite illegaal. Alleen echt oud (antiek) ivoor van voor 1947 mag nog vrij worden verkocht.

Elke dag dat ivoor vrij verkrijgbaar is, komt het uitsterven van de olifant dichterbij

Bert Wander, campagne-directeur van burgerbeweging Avaaz

In Nederland kochten vrijwilligers namens Avaaz negentien ivoren voorwerpen op Marktplaats en in vier antiekwinkels. Van de kunstwerkjes die bij antiekhandelaren werden gekocht bleken er twee illegaal: een beeldje uit de periode 1963-1982, een ander uit de periode 1994-1998. Op Marktplaats werd een ivoren krokodilletje gekocht dat volgens de Britse wetenschappers is gemaakt tussen 2000 en 2003. In nog negen andere Europese landen was het niet anders. In Spanje, Italië en Bulgarije was zelfs alle ivoor dat Avaaz liet onderzoeken illegaal.

Campagnedirecteur Wander: "Er wordt dus illegaal ivoor verkocht in heel Europa. Er moet een eind komen aan deze bloederige handel. Elke dag dat ivoor vrij verkrijgbaar is, komt het uitsterven van de olifant dichterbij."

Totaalverbod

In de EU wordt gewerkt aan strengere regels voor de ivoorhandel. Het Europees Parlement wil een algeheel verbod, omdat er al jaren sterke aanwijzingen zijn dat de internationale verdragen op grote schaal worden ontdoken. Maar volgens de Europese Commissie is er niet genoeg bewijs voor een totaalverbod in de EU. Wel hield ze vorig jaar alvast een openbare raadpleging, waaraan bijna 90.000 burgers en organisaties meededen.

Eén van hen was Sabine Zwiers, campagne-medewerker bij de internationale dierenbeschermingsorganisatie IFAW. Zij schreef: "Ik ben geschokt en verbaasd dat de handel in ivoor nog altijd legaal is in de EU en dat de EU de grootste exporteur is van ivoor. We verwijten Azië dat de olifant uitsterft, maar intussen faciliteren wij de handel. China en de VS hebben al maatregelen genomen. Hoe kunnen wij onze kleinkinderen uitleggen dat wij de handel in ivoor hebben toegestaan en omwille van wat geld iconische dieren als de olifant hebben laten uitsterven?"

© -

Het IFAW drong afgelopen jaar met dertig andere dierenorganisaties bij de Europese Commissie aan op toepassing van het 'voorzorgsbeginsel' bij het tegengaan van illegale handel in ivoor: zelfs bij het vermoeden van illegale praktijken is de EU in milieuzaken gehouden verregaande maatregelen te treffen. Ook Afrikaanse regeringsleiders dringen aan op een verbod op het exporteren van ivoor. Jaarlijks slachten stropers 20.000 tot 30.000 Afrikaanse olifanten. De populatie savanneolifanten is in tien jaar met een derde afgenomen. Illegaal ivoor wordt vooral op de Aziatische markt verhandeld. Via Nederlandse havens zou er geregeld illegaal ivoor worden verscheept.

Cultureel erfgoed verloren

Avaaz stelt dat het bewijs waar de Europese Commissie om vraagt met het rapport is geleverd. De organisatie liet de objecten in Oxford testen met koolstof-dateringsonderzoek waarmee de ouderdom van organisch materiaal (botten, vlees, hout, maar ook ivoor) kan worden bepaald. Gemeten wordt de radioactiviteit van koolstof-14; het verval daarvan bepaalt de ouderdom. Bij ivoor kan dat vrij nauwkeurig, omdat er na 1947 veel koolstof in de atmosfeer is gekomen door proeven met atoombommen in de jaren na 1950 en 1960.

Maar helpt zo'n Europees verbod op ivoorhandel? Peter Dekker denkt van niet. Als eigenaar van Mandarin Mansion in Amsterdam handelt hij in antieke wapens, zoals zwaarden, die soms ivoren handvaten hebben. "Als je de olifanten wilt redden, moet je je concentreren op de landen waar het ivoor in grote hoeveelheden naartoe gaat: Zuidoost-Azië. In West-Europa is de handel marginaal. In landen die het internationale verdrag niet hebben getekend, gaat de handel volop door. Als je in de hele westerse wereld de handel in ivoor zou verbieden, blijft tachtig procent gewoon bestaan in die andere landen."

Volgens Dekker gaat er cultureel erfgoed verloren, omdat in beslag genomen illegaal ivoor vaak wordt vernietigd. "Bovendien creëer je daardoor juist schaarste, en die maakt dat ivoor nog meer waard wordt." Het verbaast hem niet dat er ook bij antiekhandelaren in Nederland illegale ivoor is aangetroffen. "Het is geen beschermd beroep, je hebt altijd er altijd schoften tussen zitten die dat spul verhandelen. Ik verkoop stukken aan het Metropolitan in New York, dus ik heb een naam te beschermen. Ik koop bijna geen ivoor meer in."

Lees ook:

Bradley Martin (1941-2018) ging undercover voor olifanten en neushoorns

Het was verbazend hoe het een markante verschijning als Esmond Bradley Martin lukte undercover te werken om de illegale handel in ivoor en neushoornhoorns te onderzoeken.

Illegale handel in exotische dieren: lucratiever dan drugs

De betere bescherming van bedreigde diersoorten heeft een keerzijde: hoe zeldzamer het dier, hoe hoger de prijs op de zwarte markt.

Deel dit artikel

Elke dag dat ivoor vrij verkrijgbaar is, komt het uitsterven van de olifant dichterbij

Bert Wander, campagne-directeur van burgerbeweging Avaaz